Lo ngại gom đất, đội giá ở Long Thành
(PL)- Hiện thiếu đến 18.000 tỉ đồng cho việc giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án sân bay Long Thành, nhiều đại biểu lo ngại chưa biết “lấy tiền đâu ra”.

Sáng 27-10, Quốc hội (QH) đã thảo luận tại tổ báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể cho hay số tiền để triển khai dự án trên là hơn 23.000 tỉ đồng. Trong đó tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên 18.000 tỉ đồng. “Hiện QH đã phân bổ 5.000 tỉ trong kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn (giai đoạn 2016-2020). Dự án cần bổ sung hơn 18.000 tỉ nữa” - ông Thể cho hay.

“Thắt lưng buộc bụng” để có tiền làm

Thảo luận tại tổ, khá nhiều đại biểu (ĐB) tỏ ra băn khoăn về việc “lấy tiền đâu” để thực hiện dự án này theo yêu cầu giải phóng mặt bằng một lần (chứ không chia thành nhiều giai đoạn).

Nêu ý kiến, ĐB Phạm Minh Chính, Trưởng ban Tổ chức Trung ương, nhắc lại đề xuất của ông với QH nhiều lần là phải “thắt lưng buộc bụng”, tiết kiệm chi thường xuyên dành tiền làm dự án.

Ông Chính cho rằng giải pháp này hoàn toàn khả thi. Theo ông Chính, hiện chi thường xuyên đã lên tới 65%, trong đó chủ yếu là chi lương và phụ cấp tới 52,8%, còn lại là chi hành chính. Chỉ cần tiết kiệm 1% là có 10.000 tỉ đồng. Ví dụ vừa qua Hà Nội tiết kiệm chi thường xuyên được khoảng 4.000-5.000 tỉ đồng.

“Tôi đề nghị phải có chính sách tiết kiệm, mà dư địa tiết kiệm là được. Chỉ cần tiết kiệm 2% là đủ để thực hiện dự án này. Nhiều địa phương làm đường sá, sửa chữa… rất lãng phí. Chúng ta phân bổ ra mỗi địa phương, bộ, ngành tiết kiệm một chút là “góp gió thành bão” - ông Chính nói.

Tán thành đề nghị này, Chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân cũng cho rằng chi tiêu hiện nay vẫn còn lãng phí nhiều và chỉ cần tiết kiệm chi phí cho những cuộc họp, lễ hội, đi lại… là có thể có vốn cho các dự án, trong đó có dự án giải phóng mặt bằng sân bay Long Thành.

Lo ngại gom đất, đội giá ở Long Thành - ảnh 1
Thượng tướng Lê Chiêm, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, bày tỏ lo ngại trước tình trạng gom đất, đội giá ở sân bay Long Thành. Ảnh: T.PHÚ

Giá đã chênh 50% so với trước

Ở một khía cạnh khác, Thượng tướng Lê Chiêm, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, bày tỏ lo ngại trước tình trạng dân các nơi đổ xô về khu vực dự án sân bay Long Thành để gom đất. “Dân TP.HCM đổ xô về Long Thành để mua đất, cán bộ ký rất nhiều. Dân Long Thành đã bán đất ở đây để lên Lâm Đồng, Đắk Nông, Đắk Lắk sinh sống. Nhiều cán bộ ta nhận đất rồi” - ông Chiêm cho hay.

Cùng lo ngại, ĐB Triệu Tài Vinh, Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang, cho hay có trường hợp khi triển khai một dự án tại địa phương thì phát hiện “danh sách nhận đền bù không phải là các hộ nông dân trực tiếp sinh sống, sản xuất tại đất dự án, mà là các hộ khác”.

5.000 hộ dân bị thu hồi đất trong dự án sân bay Long Thành với 15.557 nhân khẩu. Tổng diện tích thu hồi dự án trên khoảng 5.586 ha. Số lượng nhà ở và công trình bị ảnh hưởng là 4.083 căn. 

“Tôi e rằng trong dự án sân bay Long Thành, cán bộ các cấp mua nhà ở đấy, còn người trực tiếp sản xuất ở đấy thì không phải là chủ đất” - ông Triệu Tài Vinh nói.

Theo ĐB Lại Xuân Môn (Bạc Liêu), công tác kiểm kê, thống kê việc đền bù, giải phóng mặt bằng, tái định cư phải “bảo đảm chính xác, công khai, minh bạch” vì nó liên quan tới 5.000 hộ dân. Đặc biệt, việc tái định cư cho người dân phải đảm bảo các yếu tố chỗ ở tốt, trường học, dịch vụ và đặc biệt là đào tạo nghề, hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho người dân. “Nếu không làm tốt sẽ phát sinh khiếu kiện làm ảnh hưởng đến an ninh chính trị” - ông Môn cảnh báo.

Đồng tình, các ĐB cũng cho rằng việc giải phóng mặt bằng, tái định cư cho người dân phải “không làm cho cuộc sống của người dân lâm vào bần cùng, cơ cực”.

Theo tướng Lê Chiêm, qua nghiên cứu ông nhận thấy các con số trong báo cáo dự án đã thay đổi. “Đợt trước con số khác, giờ con số khác”, trong đó có mức chênh giá bồi thường. “Tôi nghiên cứu hồ sơ trước đây và hồ sơ bây giờ thì giá đã chênh nhau gần 50% rồi. Mà ai chịu cái này? Nhà nước mình chịu chứ ai chịu, rồi nhân dân gánh chứ ai gánh” - tướng Lê Chiêm dẫn chứng.

Thắc mắc về 1.050 ha đất quốc phòng trong dự án

Cũng tại phiên thảo luận tổ về dự án này, ĐB Trương Trọng Nghĩa (TP.HCM) nêu thắc mắc trước việc Nghị quyết 94 của QH khóa XIII chủ trương đầu tư dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành có nêu trong 5.000 ha đất của dự án có 1.050 ha đất cho quốc phòng. Tuy nhiên, trong báo cáo thẩm tra của QH về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cảng hàng không quốc tế Long Thành thì không thấy nói gì khoản này.

ĐBQH Trương Trọng Nghĩa cho rằng trừ những công trình quân sự quá bí mật, còn lại các công trình quân sự thông thường thì cần có sự giải trình, ít nhất là tại QH.

“Cử tri cũng cần có cơ sở để theo dõi xem diện tích đất đã thu hồi có được sử dụng đúng theo mục đích ban đầu hay không” - ông Nghĩa nói.

Xem lại việc bố trí tái định cư nhà vườn rộng 300 m2

Báo cáo thẩm tra dự án, Ủy ban Kinh tế đề nghị xem xét lại việc bố trí tái định cư bằng nhà liền kề có sân vườn với diện tích 250-300 m2. Vì diện tích phần sân vườn không có tác dụng phát triển sản xuất nông nghiệp của người dân bị thu hồi. Bên cạnh đó, nhiều hộ dân sẽ khó có điều kiện thanh toán cho diện tích đất tái định cư lớn như vậy.

“Việc thiết kế nhà vườn rộng 250-300 m2 liệu có phù hợp với khả năng thanh toán của người dân thuộc diện giải phóng mặt bằng làm cảng hàng không quốc tế Long Thành hay không?” - chủ tịch QH đặt vấn đề.

TRỌNG PHÚ - CHÂN LUẬN