Cách đây đúng một năm, Nghị quyết 19/2014 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia ra đời yêu cầu các bộ, ngành cắt giảm thời gian, chi phí làm thủ tục cho doanh nghiệp (DN) bằng mức trung bình ASEAN-6 thì phản ứng đầu tiên của không ít bộ, ngành là lắc đầu nói “không thể nào giảm được”.

Thì tại hội nghị triển khai Nghị quyết 19 mới (năm 2015) lần này (ngày 19-3), mục tiêu trên đã được nâng lên một bước nữa là bằng mức trung bình ASEAN-4 nhưng thái độ chần chừ của các bộ, ngành đã không còn, những câu từ trừu tượng như “cố gắng”, “quyết tâm” hầu như không thấy mà thay vào đó là những hành động cụ thể.

Còn nhớ trong cuộc đại phẫu thực hiện Nghị quyết 19 vào tháng 8-2014 đã vỡ lẽ ra nhiều chuyện thật như đùa. DN phải chuẩn bị cả tập hồ sơ 500 tờ để có được năm phút thông quan, thậm chí có DN phải chở cả ô tô tài liệu đến làm thủ tục hải quan hay như mỗi chuyện nộp thuế, mỗi năm DN phải mất 872 giờ. “Trước thực tế này, Bộ Tài chính đã nhìn nhận lại vấn đề và xác định trước hết là phải vượt qua chính mình, phải thấy được đòi hỏi của DN, phải lắng nghe DN. Tại sao các nước trong khu vực họ nộp thuế, thông quan nhanh mà ta lại lâu, cái khác là gì, nguyên nhân do đâu…” - Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn kể.

Với tinh thần cầu thị đó, Bộ Tài chính đã tìm ra những khác biệt để khắc phục. Từ việc phải kê khai thuế nhiều lần trong năm, Bộ rút ngắn số lần DN phải kê khai thuế; từ việc kê khai thủ công chuyển sang kê khai điện tử… Những vấn đề này ngay lập tức được Chính phủ trình Quốc hội sửa 16 vấn đề của năm luật liên quan đến thuế. Từ đó, nhiều khác biệt trong quá trình nộp thuế được gỡ bỏ để theo chuẩn mực quốc tế, rút ngắn thời gian nộp thuế 167 giờ/năm.

Tương tự, đối với thủ tục thông quan cũng được thay đổi phương thức quản lý theo lô hàng sang quản lý rủi ro và phân loại DN, rút ngắn rất nhiều thời gian cho DN. Còn việc kiểm tra chuyên ngành cũng được các bộ ngồi lại với nhau, bàn cách xây dựng cơ sở vật chất để thực hiện việc kiểm tra tập trung tại năm điểm: TP.HCM, Hải Phòng, Lạng Sơn, Lào Cai, Quảng Ninh, giảm tối thiểu 50% thời gian kiểm tra hàng hóa cho DN.

Đánh giá về sự thay đổi này, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nói: “Cảm nhận của tôi qua phát biểu của Bộ Tài chính là các bộ, ngành đang thay đổi tư duy rất mạnh. Nếu trước đây các bộ còn chần chừ vì cách quản lý dựa trên sự nghi ngờ thì nay cách đặt vấn đề cho thấy đang có sự thay đổi từ quản lý trên sự nghi ngờ sang quản lý theo niềm tin. Khi thực sự thay đổi và muốn thay đổi thì tôi tin chắc chắn sẽ làm được”.

Hy vọng rằng sự thay đổi mạnh mẽ này sẽ tạo ra những cú hích to lớn để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia khi sự hội nhập sâu rộng đang đặt chúng ta vào một đường đua lớn.

THU HẰNG