Trước đây, khi đã được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng, người dân có quyền xây dựng nhưng sắp tới sẽ phát sinh nhiều việc... Có điều này vì Thông tư 39 về xây dựng (có hiệu lực từ ngày 1-2-2009) quy định mới: Trước khi sửa chữa hay xây dựng nhà ở, chủ hộ xây dựng phải kiểm tra hiện trạng các công trình liền kề, lân cận.

Phiền phức tăng gấp bội

Chị Mai Hồng Thắm ở phường 25, quận Bình Thạnh, TP.HCM lo lắng: Nếu buộc phải đi kiểm tra hộ lân cận mà phường không phối hợp thì làm sao? Đẻ thêm những thủ tục như thế là làm khó thêm cho người xây nhà. Tương tự, bà Lư Thị Thùy Vinh (Nguyễn Chí Thanh, phường 7, quận 11) băn khoăn: Nếu gặp nhà liền kề khó khăn, họ không cho kiểm tra, hoặc cho mà cố tình hẹn lần hẹn lữa, chẳng lẽ cứ dài cổ ra mà chờ?

Không chỉ phía người xây nhà mà cả người quản lý cũng không an tâm. “Ở phường, một bộ phận chỉ vài cán bộ phụ trách trong khi công việc hành chính thì nhiều, giờ thêm thủ tục khảo sát nhà hàng xóm e anh em không gánh nổi. Giả sử ở phường có năm hộ xây dựng, sửa chữa thì người đâu mà đi kiểm tra, mà chậm thì người dân sẽ khiếu nại” - ông Nguyễn Kim Lộc, Phó Chủ tịch UBND phường 1, quận Phú Nhuận, nói.

Trước đây, khi đã được cấp phép xây dựng người dân có quyền xây dựng, nhưng sắp tới sẽ phát sinh nhiều việc... Ảnh: HTD

Ông Võ Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Tân Kiên, huyện Bình Chánh, cũng lo ngại như trên. Ông cho biết thêm: Ngoài việc nhân lực thì việc kiểm tra nhà ở rất phức tạp, cán bộ phường khó có chuyên môn để ghi nhận hiện trạng. Đâu phải nhà nào cứ nứt là yếu, nhiều nhà nhìn vào ngon lành nhưng bên trong đã xuống cấp, mắt thường sao kiểm tra được?

“Tôi lo là nếu gặp trường hợp hai hộ có mâu thuẫn từ trước, phiền phức sẽ tăng gấp bội!” - bà Mai Lan, tổ trưởng khu phố 4, phường 7, quận 11, lưu ý.

Hành cả cơ quan quản lý

Với quy định việc kiểm tra sẽ được ghi lại bằng văn bản, quay phim và chụp ảnh có xác nhận của UBND cấp xã của thông tư, ông Nguyễn Như Hồng, Chánh Thanh tra xây dựng quận Phú Nhuận, cho rằng không thực tế. “Văn bản chỉ ghi lại được hiện tượng bên ngoài chứ không phản ánh được bản chất bên trong hay chất lượng của công trình. Nếu kéo cấp xã vào là gây khó cho xã vì ghi nhận không cẩn thận sẽ sinh phiền toái” - ông này phân tích.

Bà Tần Thị Xuân Hằng, Phó Trưởng phòng Quản lý Đô thị quận 3, cũng nhận định quy định trên sẽ làm mất sức cán bộ phường và chủ công trình. Quy định không đơn giản thủ tục hành chính mà còn đẻ thêm thủ tục hành dân và hành cả người quản lý. Theo bà, đâu phải phường nào cũng có nhân lực và có thời gian để đi làm các công tác trên. Khi đã cấp giấy phép thì cứ cho chủ hộ xây dựng theo đúng nội dung giấy phép, nếu có sự cố, hãy để người dân tự thỏa thuận...

Trước nay, việc xây dựng gây ảnh hưởng đến công trình lân cận được điều chỉnh bằng Nghị định 180 của Chính phủ và Bộ luật Dân sự. Liệu sự ra đời của quy định trên có cần thiết hay đang đặt người dân vào thêm những rắc rối không đáng có?

Bộ nên khuyến khích người dân làm chứ không ràng buộc bằng quy định như trên vì sẽ gây phiền toái cho số đông. Một chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng ở quận 3 cho biết như thế.

Ông Bùi Trung Dung, Phó Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, đơn vị chủ trì soạn thảo thông tư:

Để người xây nhà ý thức hơn

Có nhiều trường hợp người dân, tổ chức xây nhà gây lún, nghiêng, nứt... nhà hàng xóm nhưng rất khó quy mức độ lỗi, trách nhiệm nên giải quyết kéo dài, ảnh hưởng hai bên. Bộ quy định kiểm tra hiện trạng nhà liền kề để dễ quy trách nhiệm đối với bên xây nhà. Quy định cũng nhắm đến là sau khi kiểm tra nhà hàng xóm, anh sẽ đưa ra giải pháp thi công thích hợp để tránh gây thiệt hại cho đôi bên.

Về nguyên tắc, khi anh xây nhà mà làm ảnh hưởng đến nhà hàng xóm, anh phải chịu trách nhiệm khắc phục. Quy định như vậy còn để người dân ý thức hơn về nghĩa vụ và trách nhiệm khi xây nhà. Nếu nhà hàng xóm không hợp tác trong việc kiểm tra hiện trạng nhà thì chủ nhà bên cạnh vẫn xây, thông tư có đề cập nội dung này rồi.

PGS-TS Đoàn Thế Tường, Viện Khoa học công nghệ Xây dựng:

Bảo vệ quyền lợi cho các bên

Quy định là để mỗi bên có trách nhiệm, giúp cho việc xây nhà an toàn. Đó cũng là căn cứ để giải quyết các tranh chấp sau này, bảo vệ quyền lợi cho cả hai bên.

Về phía người xây nhà, họ sẽ tránh được việc phải bồi thường quá đáng. Vì thực tế có nhà hàng xóm đã hư hỏng từ trước nhưng khi có nhà kế bên sửa chữa, xây dựng họ đổ hết trách nhiệm cho nhà đang xây.

Về phía nhà hàng xóm, căn cứ vào hiện trạng nhà sẽ có cơ sở để xác định nguyên nhân nhà bị hỏng. Nếu không hợp tác, khi nhà bị hư hại rất khó được bảo vệ.

H.VÂN ghi

LINH GIANG