Kỳ nhân trẻ đất Bắc - Bài 3: Nhạc sĩ Khát vọng biển Đông
(PL)- Ca khúc Khát vọng biển Đông có thể xem là giọt nước tràn ly, kéo nhạc sĩ Nhị Độ ra khỏi đời sống ẩn dật trong ngôi làng cổ Vĩnh Tuy, trở thành một sự kiện âm nhạc đặc biệt trong những ngày tháng 5 của năm 2014 khi biển Đông đang sôi sục.

Cho tới lúc này số ca khúc mà Nhị Độ sáng tác đã lên tới con số hàng trăm với đủ thể loại như rock clasique, rock ballad, pop cho đến những bản mang âm hưởng ngũ cung dân gian; từ những tình ca tha thiết, sâu lắng đến những bản nhạc sôi động bốc lửa... Thế nhưng những ca khúc được công chúng biết đến vẫn chỉ là con số đếm trên đầu ngón tay. Tuy nhiên, như người xưa vẫn nói, quý hồ tinh bất quý hồ đa, chỉ cần ca khúc Khát vọng biển Đông của anh đưa vào phòng thu âm rồi tung lên mạng là đã tạo ra ngay một cơn sốt.

Vũ điệu flashmob với hàng ngàn trái tim chung nhịp đập

Nhớ lại những ngày đầu tháng 5 của năm trước, muôn triệu trái tim đất Việt cùng chung cảm xúc hướng về Trường Sa, Hoàng Sa. Nhiều hoạt động trên cả nước đã diễn ra trong một tâm tình hướng về biển đảo. Ca khúc Khát vọng biển Đông của Nhị Độ xuất hiện trên mạng mp3.zing.vn ngay lập tức đã có tới hàng ngàn lượt like và comment. Đặc biệt hơn, chỉ ngay trong sáng hôm sau, ngày 10-5, dưới chân tượng đài Lý Thái Tổ bên bờ Hồ Gươm, một rừng người với màu áo cờ đỏ sao vàng rực rỡ cùng thực hiện những động tác vũ đạo flashmob sôi nổi, nồng nhiệt trên nền nhạc hùng tráng của ca khúc Khát vọng biển Đông, bài hát với những ca từ đẹp như lời thơ: “Cùng nhau ra khơi, đi về phía mặt trời. Biển Đông đang vẫy gọi tự ngàn năm. Bầu trời mờ xa, nghe biển hát hiền hòa, và nổi sóng trập trùng khi giông bão. Hải đảo xa xôi, bao giông bão qua rồi. Biển xanh biếc mắt huyền ru dịu êm. Trời mây bao la, trăng neo giữ con tàu yêu thương bên đảo xa”. Sự thực thì ca khúc này đã được viết từ trước đó khá lâu nhưng không phải dễ dàng thành được mà phải trải qua bao suy tư, trăn trở miệt mài của tác giả, những nỗi niềm biển đảo ngấm vào máu, vào hồn đầy thôi thúc để rồi trong một đêm hè, chỉ sau mười phút bài hát được ra đời.

Kỳ nhân trẻ đất Bắc - Bài 3: Nhạc sĩ Khát vọng biển Đông - ảnh 1

Nhạc sĩ Nhị Độ (ôm đàn guitar) cùng êkíp thực hiện flashmob Khát vọng biển Đông.

Sau sự thành công của Khát vọng biển Đông, cái tên Nhị Độ có thể nói đã không còn là sự bí mật ẩn dật nữa mà mỗi ngày thêm một hé lộ với công chúng, với đời sống âm nhạc đương đại. Thực vậy, Nhị Độ nhanh chóng nhận được lời mời viết một ca khúc sôi động nữa để trình diễn cùng vũ điệu flashmob cho chương trình mang tên Biến đổi khí hậu - một chương trình có sự tài trợ của nhiều tổ chức phi chính phủ trên thế giới nhằm hướng về mục tiêu bảo vệ môi trường. Sau một tuần suy nghĩ với nhiều thử nghiệm, ca khúc Vẽ hành tinh xanh được hoàn thành một cách mỹ mãn, góp phần quan trọng tạo nên sự thành công của Tuần lễ flashmob về biến đổi khí hậu vừa được diễn ra tại TP Cần Thơ trung tuần tháng 1-2015. Vẫn trong mạch âm nhạc hướng về cộng đồng, ca khúc tiếp theo của Nhị Độ mang tên Thế giới của sách vừa được hoàn thành vào những ngày đầu tháng 2-2015 để hưởng ứng chương trình Sách hóa nông thôn do Nguyễn Quang Thạch khởi xướng. Ngoài phần giai điệu trong sáng, nhịp nhàng, quyến rũ, ca khúc còn độc đáo bởi toàn bộ phần ca từ là tên những tác phẩm văn học nổi tiếng thế giới dành cho thiếu nhi kết hợp lại với nhau.

Hóa thân của cây lộc vừng bên Hồ Gươm

Trên đây mới chỉ là một phần rất nhỏ trong những câu chuyện về các ca khúc của Nhị Độ - tên thật là Dương Trọng Nghĩa, người sinh ra và lớn lên giữa lòng Hà Nội nên thuộc Hà Nội như những đường chỉ tay của mình, yêu say đắm cây lộc vừng chín gốc bên Hồ Gươm tới độ nhận rằng mình chính là hóa thân của cây, cây còn thì người còn. Chín ca khúc đã được viết ra để tặng riêng cho lộc vừng và Hà Nội. Trong đó phải kể đến bản Viết cho mùa đông (phổ thơ Trần Thị Bích Thủy) được thu âm cách đây 12 năm tại phòng thu Đài Tiếng nói Việt Nam với tiếng hát NSƯT Đức Long. Chính ca khúc này cách đây mấy tháng được đưa lên trang Baicadicungnamthang.net, tạo nên sự ngỡ ngàng và thích thú lớn với nhiều người yêu nhạc về một giai điệu thiết tha mê đắm, da diết mênh mang: Những nỗi buồn ở phía không em/ Là tiếng dương cầm ngân vang trong gió/ Qua ô cửa sổ nốt nhạc cuối cùng/ Chút se mùa, cũng đủ để rưng rưng...

Học guitar từ năm lên chín tuổi với người thầy đầu tiên là cậu ruột của mình - nghệ sĩ guitar Mạnh Trung, cậu bé Trọng Nghĩa không dừng lại ở đó mà tiếp tục tầm sư học đạo thêm nhiều bậc thầy guitar khác nữa của đất Hà thành. Để rồi sau này, khi đã đủ vững vàng để trở thành một người sáng tác chuyên nghiệp, Nhị Độ là người duy nhất trong giới sáng tác ở Việt Nam lúc này, theo tôi được biết, có khả năng chơi guitar bằng cả hai tay bấm và hai tay gảy. Nói cách khác, trên tường nhà anh phải có hai loại đàn khác nhau: loại phổ thông cho người thuận tay phải và loại left-hand cho người thuận tay trái. Để sở hữu được cây left-hand mang thương hiệu Fender, Nhị Độ phải đặt trước cả nửa năm, cây đàn lênh đênh chuyển từ nước ngoài qua đường thủy về Sài Gòn, rồi lại được một người đẹp khoác lên vai đáp phi cơ bay ra Hà Nội trao tận tay chủ nhân. Thực hết sức kỳ công. Những bằng hữu thân thiết, bên cạnh hai cái tên Nhị Độ và Dương Trọng Nghĩa còn gọi anh bằng một bí danh đặc biệt nữa: Hỗn Thiên Sa với câu cửa miệng thân mật hằng ngày là Ông Hỗn. Nhóm bạn nghệ sĩ hay gặp gỡ để giao lưu học thuật và trao đổi sáng tác của anh mang một cái tên thật dễ thương: Hý Hửng Giáo. Quả thật gặp anh lúc nào cũng vui, vui từ câu chào đầu tiên khi gặp mặt tới một ly bia buổi chiều trên phố Hàng Vải, vui từ những cách nghĩ, sự tưởng tượng khác thường của anh... Được như vậy có lẽ cũng do anh trót... am hiểu quá nhiều thứ. Ngoài sở trường âm nhạc, bạn hữu còn biết đến anh như một thợ sửa xe máy cừ khôi, sửa chữa các loại thiết bị âm thanh, điện nước... và biết đến anh với một sức đọc ghê gớm. Toàn bộ kho sách hàng vạn quyển trong thư viện Đài Truyền hình Việt Nam, hầu như anh đã ngốn sạch trong thời gian mẹ anh làm việc tại đây.

Phổ thơ siêu tốc

Nhưng có lẽ điểm mọi người phục anh hơn cả vẫn là khả năng sáng tác âm nhạc với một tốc độ phi thường. Nhớ lần lên thăm Bảo tàng Văn hóa Mường tại TP Hòa Bình, trước sự chứng kiến của Giám đốc bảo tàng Vũ Đức Hiếu và nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng, anh phổ nhạc ngay tại chỗ, trong vòng hơn chục phút bài thơ Rặng Mai của người bạn đồng hành là nhà thơ - nhà báo Trần Nhật Minh, biên tập viên VTC14. Từng nét chữ, từng nốt nhạc như bay lượn, nhảy múa, phóng khoáng tột độ khiến lão nhân Phan Cẩm Thượng vô cùng khâm phục. Lại một lần khác, khi chuyên đề An Ninh Thế Giới cuối tháng vừa phát hành vào sáng thứ Hai, có bài thơ Guitar khóc của Garcia Loocca với bản dịch của nhà thơ Hồng Thanh Quang, chỉ một tiếng sau khi mua báo về, Nhị Độ đã báo tin với bạn bè bản nhạc đã phổ xong. Và đó là một ca khúc mà nhà thơ Hồng Thanh Quang trong tất cả lần gặp mặt đều yêu cầu được hát, phải hát và... hát lại.

Kỳ tích hơn cả trong những câu chuyện phổ nhạc cho thơ của Nhị Độ phải kể tới một yêu cầu oái oăm của nhà thơ - nhà biên kịch Hoàng Nhuận Cầm. Chuyện là khi ấy anh Hoàng Nhuận Cầm đang chuẩn bị quay một bộ phim mới, hợp tác với nước ngoài và cần một bản nhạc cho bộ phim. Nhưng cái khó là ở chỗ bản nhạc này được chỉ định là phải phổ từ bài thơ Người bắc cầu (The Bridge Builder) của nữ sĩ danh tiếng Will Allen Dromgoole, mà phải phổ theo điệu Punk Rock và phổ trên nguyên bản tiếng Anh, không được thêm bớt dù chỉ một từ. Vậy mà sau ba hôm bản nhạc đã hoàn chỉnh và thành công ngoài sức mong đợi. Bên cạnh lời Anh, Nhị Độ viết luôn lời Việt và đem tới trình bày tại tòa nhà công vụ của Đại sứ quán Mỹ trước sự chứng kiến của hàng trăm khách nước ngoài. Bài hát được hưởng ứng nhiệt liệt và ngay lập tức được một trong những đạo diễn người Mỹ cộng tác với Hoàng Nhuận Cầm gửi sang Mỹ để đăng ký bản quyền.

Nhị Độ - theo những gì tôi thấy trong mười năm qua đã đến và sống trong âm nhạc bằng một tình yêu rất vô tư, coi âm nhạc như một cuộc chơi ngẫu hứng và không màng đến danh lợi. Tôn chỉ của gã là sáng tạo và sáng tạo. Những thứ như showbiz hay sự nổi tiếng chỉ là thứ kéo theo một cách tự nhiên và tùy duyên. Nhìn gã mỗi ngày đi về cô đơn trong căn nhà ba tầng mênh mông, bằng hữu nhiều khi không khỏi chạnh lòng nhưng gã vẫn “ha ha” mà rằng: “Yên tâm đi, tất cả định tại thiên thư!”.

____________________________

Ðón đọc kỳ sau, chủ nhật 22-3: Nghìn vàng chẳng tiếc vì thơ

Xuất bản tập thơ đầu năm 26 tuổi, năm năm sau Trương Xuân Thiên làm nên một sự kiện chấn động khi dám bỏ ra gần 200 triệu đồng cho việc thiết kế, in ấn và trình diễn tập thơ thứ hai Homo sapiens - Người tinh khôn.

TRẦM NGƯ