Trung Quốc: Người già đua nhau tự tử

Chủ Nhật, ngày 28/9/2014 - 02:35

(PL)- Một nghiên cứu tại Trung Quốc ghi nhận tình trạng tự tử tăng cao tại nông thôn và đối tượng là những người cao tuổi. Đa số họ chọn cái chết để làm nhẹ đi gánh nặng kinh tế cho con cái.

Tắm rửa xong đâu đấy, ông Lâm, 69 tuổi, khoác lên người bộ quần áo mới, tươm tất, rồi bước ra giữa gian chính của căn nhà mình đang ở: Ông ngồi xuống đó, bên chiếc bếp than đặt gần kề, ông bật lửa, châm vào mấy xấp tiền vàng mã đang cầm trên tay. Khi xấp tiền vàng mã đã bén cháy, ông nhẹ nhàng đặt chúng vào bếp lò. Đoạn, ông với tay lấy chai thuốc trừ sâu, mở nắp. Ông đưa lên miệng rồi uống vào trọn một ngụm, một nửa chai đã vơi cạn. Khi xấp tiền vàng mã còn chưa rụi hẳn thì ông đã ngã quỵ xuống nền đất, nằm bất động. Ông Lâm đã chuẩn bị chu đáo tất cả để tự tiễn đưa cuộc đời mình về cõi vĩnh hằng…

Khi mọi người phát hiện thì ông Lâm đã tắt thở hẳn. Ngôi làng nhỏ của ông nằm cách thủ phủ Vũ Hán của tỉnh Hồ Bắc, miền Trung Trung Quốc, không quá 100 cây số. Dân làng nói rằng ông Lâm tự tử là do có xích mích với con dâu. Một người cho biết thêm: “Thậm chí ông ấy còn sợ con cái không thèm bỏ tiền ra mua vàng mã đốt cho ông nên ông cụ đã tự lo cho mình một cái chết sao cho chu đáo nhất có thể!”.

Cả làng không có cụ nào qua đời một cách tự nhiên

Chuyện này xảy ra đã lâu, vào năm 2008. Khi đó chuyên gia Lưu Yên và nhóm nghiên cứu của ông đang tiến hành một đợt điều tra thực địa tại huyện Kinh Sơn của tỉnh Hồ Bắc. Khi đi tiếp xúc với dân làng để tìm hiểu các trường hợp chết bất thường của người cao tuổi, nhóm nghiên cứu luôn nhận được những câu trả lời đáng kinh ngạc, ví dụ: “Ở làng này chẳng có cụ già nào qua đời một cách tự nhiên cả!”. Từ thực tế, nhóm nghiên cứu cũng đã nhanh chóng nhận ra rằng bi kịch của ông Lâm không phải là trường hợp cá biệt.

Trung Quốc: Người già đua nhau tự tử  - ảnh 1

Nhiều ông bà cụ cảm thấy tủi thân lẫn thương hại cho con cháu phải lo lắng quá nhiều cho tuổi già của mình. Trong số các ca tự tử, có hơn một nửa “tự tử vì lòng vị tha”: các cụ muốn chết đi vì lợi ích của con cháu mình!

Cũng từ sáu năm nay, chuyên gia Lưu Yên vẫn đau đáu mối quan tâm trên và quyết định bắt tay vào nghiên cứu hiện tượng tự tử của những người cao tuổi ở nông thôn Trung Quốc. Là giảng viên tại khoa Xã hội học của ĐH Vũ Hán, chuyên gia Lưu cũng là điều phối viên của dự án mang tên “Nghiên cứu xã hội học về các trường hợp tự tử của người cao tuổi tại khu vực nông thôn” do Hội Khoa học xã hội Trung Quốc triển khai. Nhóm nghiên cứu gồm khoảng 40 giảng viên và chuyên gia đầu ngành, chia thành 10 nhóm nhỏ đi thu thập dữ liệu tại khoảng 40 ngôi làng thuộc 11 tỉnh của Trung Quốc như Hồ Bắc, Sơn Đông, Giang Tô, Sơn Tây, Hà Nam, Quý Châu,...

Từ những dữ liệu thu thập được sau tổng cộng thời lượng của tất cả các nhóm là hơn 400 ngày ăn ở để tìm hiểu thực địa tại các địa phương, nhóm nghiên cứu đã phác thảo ra một biểu đồ về tỉ lệ tự tử của người cao tuổi ở nông thôn. Biểu đồ đi lên nhanh kể từ năm 1990 và ổn định ở một tỉ lệ cao từ thời điểm đó. Những kết luận của nhóm nghiên cứu hoàn toàn trái ngược với kết quả khảo sát của ĐH Hong kong cho rằng tỉ lệ tự tử tại Trung Quốc đã giảm đi một nửa kể từ 15 năm trở lại đây và là một trong những tỉ lệ thấp nhất thế giới với con số dưới 10 ca/10.000 dân. Chuyên gia Lưu lưu ý: “Tỉ lệ chung thì giảm nhưng tỉ lệ tự tử ở nhóm đối tượng nông dân cao tuổi nói riêng thì ngày càng tăng”.

Cái chết của ông Lâm không gây nên xáo động hay bàn tán xôn xao gì trong ngôi làng mà ông đã sống từ nhỏ đến khi qua đời này, bởi hầu hết dân làng không cho đó là chuyện lạ, họ nhanh chóng quên đi, họ không nói ra nói vào gì chuyện này mà cũng chẳng buồn trách móc người con trai của ông Lâm làm chi. Dân làng thường chỉ buông một câu: “Chết là chết, là hết, vậy thôi!”.

Dửng dưng trước những cái chết

Cách nhìn nhận sự việc như thế không phải chỉ có ở dân làng mà thậm chí các bác sĩ nông thôn cũng thường xem đây là những cái chết bình thường. Điều này đã khiến chuyên gia Lưu và nhóm nghiên cứu bị sốc: “Chúng tôi đã nổi gai ốc khi họ nói như vậy với một thái độ từ tốn và rất ư là dửng dưng”. Đúng là mọi người đã xem việc người già nông thôn tự tử là “chuyện thường ngày ở huyện” mà thôi.

Song vẫn còn có một khía cạnh kinh khiếp hơn đằng sau những vụ tự tử này, đó là khi nhóm nghiên cứu phát hiện ra những tình huống người già chết mà con cháu đáng ra phải chịu hình phạt về tội giết người.

Có người đã kể cho GS Dương Hoa - thành viên trong nhóm nghiên cứu nghe câu chuyện về hai ông bà cụ nông dân đã quyết định quyên sinh bằng thuốc trừ sâu: bà cụ chết nhưng ông cụ thì không. Tuy nhiên, cả gia đình đều không ai mảy may nghĩ đến việc đưa ông cụ đi bệnh viện cấp cứu. Họ cứ để ông nằm đó, thoi thóp và ai nấy cứ khoan thai bắt tay vào việc chuẩn bị đám tang cho bà cụ trong ngày hôm sau. Khi tang lễ cho bà cụ đã xong, vào ngày thứ ba thì ông cụ chết và người nhà lại tiếp tục sử dụng mái rạp đã được dựng lên mấy hôm trước cho bà cụ để tiện thể làm đám tang cho cụ ông luôn.

Lại thêm một câu chuyện khác nói về một thanh niên trong làng. Anh này là công nhân, đang đi làm xa. Khi được tin báo cha mình đang hấp hối, anh ấy đã xin nghỉ một tuần để về quê lo chuyện. Thế nhưng đợi hai, ba ngày trôi qua rồi mà thấy cha mình vẫn không có dấu hiệu gì là sắp chết, người con trai đã lặng lẽ đến bên giường cha và gặng hỏi: “Cha nói thiệt đi, cha muốn chết đúng hông? Con xin nghỉ làm một tuần là để về đây lo luôn đám ma cho cha đó”. Sau cùng thì người cha cũng qua đời, người con trai làm đám tang cho ông cụ một cách vội vã để còn kịp khăn gói quay lại chỗ làm cho đúng hạn.

Quy luật của thị trường

Chuyên gia Lưu Yên giải thích: “Trong xã hội hiện đại của chúng ta ngày nay, chính quy luật thị trường là trên hết, chi phối mọi thứ, đó là cạnh tranh, là làm sao để tối ưu hóa cái lợi và giảm thiểu hóa thiệt hại cho mình, ngay cả trong gia đình mình”. Có nghĩa là theo quy luật thị trường thì mối quan hệ giữa những người nông dân ngày nay, ngay cả trong quan hệ cha-con hoặc giữa các thành viên trong gia tộc, đều được đặt trên lôgic của kinh tế thị trường: mọi chuyện đều phải được cân đong đo đếm kỹ lưỡng.

Chuyên gia Lưu cũng đã không ít lần được các nông dân bộc bạch rằng họ đã tính toán chi li từng đồng từng cắc một ra sao khi phải bỏ tiền ra chạy chữa thuốc men cho các bậc sinh thành đang bệnh tật. Chính vì thế nhiều ông bà cụ cảm thấy tủi thân lẫn thương hại cho con cháu phải lo lắng quá nhiều cho tuổi già của mình. Theo chuyên gia Dương Hoa, trong số các ca tự tử của những người nông dân cao tuổi, có hơn một nửa “tự tử vì lòng vị tha”: Các cụ muốn chết đi vì lợi ích của con cháu mình!

Dân số Trung Quốc đang già đi

Ông Hạ Tuyết Phong, một người phụ trách về nghiên cứu quản lý khu vực nông thôn Trung Quốc, thì lại gán việc tự tử này vào một dạng gọi là “quy luật khai thác hữu dụng qua nhiều thế hệ”, theo đó người già quyết định kết liễu đời mình khi họ đã cật lực lao động trong suốt thời tuổi trẻ và dành dụm để có thể cất được cho con cái một mái nhà, để có thể dựng vợ gả chồng cho con, để có thể nuôi nấng đàn cháu, thì nay một khi “nhiệm vụ cuộc đời” của họ xem như đã hoàn tất, một khi họ đã không còn khả năng lao động tạo ra của cải vật chất nữa thì đáng buồn thay, họ lại nhận được quá ít những nghĩa cử báo hiếu từ phía con cháu, cả về mặt tình cảm lẫn vật chất.

Chuyên gia Hạ giải thích thêm: “Khi bị bức bách về tính thiết dụng của cuộc đời mình, những ông bà cụ già yếu này đã tự xem mình là những người bỏ đi. Họ nghĩ đến cái chết và cho đó là giải pháp tốt nhất cho bản thân mình và cho các thế hệ sau”.

NGỌC TÙNG (Theo Trung Quốc Thanh Niên báo)

Tỉ lệ dân số già cao hơn tiêu chuẩn Liên Hiệp Quốc 10%

Vào đầu năm nay, Thứ trưởng Bộ Dân chính Trung Quốc - ông Đậu Ngọc Bái đã phát biểu trong một cuộc họp báo rằng hiện Trung Quốc có hơn 200 triệu người già trên 60 tuổi, chiếm 14,9% tổng dân số. Tỉ lệ này cao hơn tiêu chuẩn 10% mà Liên Hiệp Quốc đưa ra để xác định một dân số già đi trong một xã hội truyền thống. Theo những dự đoán do ủy ban quốc gia phụ trách công tác người già công bố vào năm 2013, Trung Quốc có thể đạt đỉnh của một xã hội già trong vòng 20 năm tới.

ĐỌC THÊM

Video: Thủ tướng đề nghị lãnh đạo Cần Thơ mạnh mẽ hơn nữa

(PLO)- Thủ tướng Phạm Minh Chính gợi ý chính quyền Cần Thơ phải truyền cảm hứng cho mọi người dân tham gia vào công cuộc xây dựng, trước mắt là xây dựng thôn xã, quận huyện của mình giàu đẹp và muốn vậy thì phải có quy hoạch tốt mới có dự án tốt, từ đó có nhà đầu tư tốt.