Theo Thông tư 05 của Bộ Công thương (có hiệu lực từ 1-3-2009), mức giá điện sinh hoạt áp dụng cho hộ gia đình được tính lũy kế, chia thành các bậc: 50 kWh đầu tiên giá 600 đồng/kWh; từ kWh 51-100 giá 865 đồng/kWh... và giá tối đa là 1.790 đồng/kWh. Cứ bốn công nhân ở trọ được tính là một hộ để hưởng mức giá mềm như trên. Nhưng thực tế, nhiều công nhân ở trọ phải trả tới 2.500-5.000 đồng/kWh.

Ý kiến ý cò là bị đuổi

Báo Pháp Luật TP.HCM đã khảo sát 40 công nhân tại 12 nhà trọ trên đường Tân Kỳ Tân Quý (quận Tân Phú). Kết quả có tới 70% công nhân không biết cụ thể việc được hưởng định mức điện như hộ gia đình; số còn lại có biết định mức bốn người ở trọ được tính là một hộ và đã góp ý nhưng không được chủ nhà đứng ra ký hợp đồng hoặc bảo lãnh.

Chị Nguyễn Thị Nhẫn, hẻm 342 đường Đinh Bộ Lĩnh, quận Bình Thạnh, cho biết: “Chúng tôi vẫn phải mua điện với giá 5.000 đồng/kWh. Tháng nào sử dụng tiết kiệm lắm mỗi người cũng phải trả đến 70.000 đồng”. Chị Trần Thị Thành, công nhân Công ty Sản xuất giày dép Thành Công, kể: “Có một chị vừa phàn nàn chuyện giá điện cao liền bị bà chủ mắng té tát. Sau đó bà chủ đuổi luôn để dằn mặt những người khác. Từ đó không còn ai dám than phiền về giá điện nữa”.

Hầu hết các công nhân phải trả tiền điện, nước với giá cao khi thuê nhà trọ. Ảnh: HTD

Trong khi đó, tình cảnh của chị Thành Nam, hẻm 423 đường Bình Long, phường Bình Hưng Hòa, Bình Tân, lại khác. Khi nghe công nhân được hưởng định mức điện, chị và mọi người yêu cầu chủ nhà giảm giá điện từ 4.000 đồng/kWh xuống còn 1.700 đồng. Chủ nhà vui vẻ đồng ý nhưng sau đó lại tăng giá phòng thêm 150.000 đồng! Khi ấy mọi người mới chưng hửng...

Chủ nhà né thuế, công nhân vạ lây

Thực tế cho thấy không phải chủ nhà trọ nào cũng muốn bắt chẹt công nhân ở trọ bằng việc thu tiền điện giá cao. Bởi tiền điện thấp cũng là một lợi thế cạnh tranh trong việc cho thuê phòng trọ. Nhưng khổ nỗi muốn công nhân thuê trọ được hưởng định mức điện thì chủ nhà trọ phải kinh doanh hợp pháp. Mà đụng đến chuyện này thì nhiều chủ nhà trọ không đáp ứng được, thế là công nhân bị vạ lây.

Anh Nguyễn Hùng, chủ nhà trọ ở phường Bình Hưng Hòa, quận Bình Tân, tính toán: “Tôi có 15 phòng trọ, cho thuê được 9 triệu đồng/tháng. Nếu muốn tính định mức điện cho công nhân, tôi phải chứng minh mình đang kinh doanh hợp pháp, có nghĩa là phải nộp thêm một số khoản thuế. Điều này không có lợi nên tôi không đăng ký nữa”. Còn chị Nguyễn Thị Hạnh, hẻm 212 đường Gò Dầu, quận Tân Phú, cho biết: “Tôi thuê lại khu nhà để làm phòng trọ cho thuê, gắn điện kế cho từng phòng, lấy giá 3.000 đồng/kWh. Tôi cũng muốn đăng ký định mức điện cho công nhân nhưng lại không có chủ quyền nhà trong khi công chứng đòi phải có giấy hồng. Lằng nhằng quá nên tôi né luôn”.

Nên bỏ bớt một số giấy tơ

“Tôi cho rằng cách tốt nhất để công nhân được dùng điện đúng giá quy định là buộc chủ nhà trọ phải kinh doanh hợp pháp. Nên giao chính quyền quận huyện kiểm tra, điều phối việc này” - đại biểu HĐND TP Đặng Văn Khoa nói.

Cùng quan điểm, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Thuận, Quỹ Saga Việt Nam, góp ý: “Nhà nước nên đưa việc cho thuê phòng trọ trở lại đúng quỹ đạo kinh doanh, nghĩa là buộc các chủ nhà trọ phải đăng ký kinh doanh hợp pháp, nộp thuế đầy đủ. Khi đó, việc đăng ký định mức điện cho công nhân ở trọ sẽ dễ dàng hơn”.

Cụ thể hơn, luật gia Lê Hiếu Đằng, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN TP.HCM, còn đề nghị nên giảm thuế cho đối tượng kinh doanh nhà trọ vì chính người thuê phòng phải gánh khoản thuế này. “Trong số giấy tờ mà ngành điện yêu cầu nên bỏ hợp đồng cho thuê nhà vì khi ra công chứng sẽ phải có sổ hồng, rất rắc rối. Hơn nữa, công an khu vực luôn có danh sách những người thuê trọ trong khu vực vì thế cứ để họ nộp giấy tạm trú tại địa chỉ trên vào hồ sơ là được” - ông Đằng hiến kế.

“Hiện chúng tôi đang phối hợp Sở Công thương kiểm tra các chủ nhà trọ cố tình không nộp hồ sơ để Điện lực TP áp giá đúng. Chúng tôi cũng linh động giải quyết những trường hợp không có hợp đồng thuê nhà nếu chủ nhà trọ chứng minh được mình kinh doanh hợp pháp” - ông Nguyễn Văn Lý, Phó Giám đốc Công ty Điện lực TP.HCM, nói.

Điều kiện để được hưởng định mức điện

Trường hợp người thuê nhà sử dụng chung điện kế của chủ nhà, thực hiện cấp định mức bốn người/hộ sử dụng điện, áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc thang. Các điều kiện: Chủ cho thuê nhà trực tiếp ký hợp đồng với công ty điện lực; giấy hoặc sổ đăng ký tạm trú của công nhân, người lao động; giấy tờ chứng minh việc chủ nhà trọ kinh doanh, cho thuê nhà trọ là hợp pháp.

Nếu có thời hạn thuê nhà từ 12 tháng trở lên, người thuê có thể ký hợp đồng trực tiếp với công ty điện lực dưới sự bảo lãnh thanh toán tiền điện của chủ nhà. Cứ bốn người được tính là một hộ, áp dụng giá bán lẻ sinh hoạt bậc thang. Chủ nhà trọ cũng phải có giấy phép kinh doanh, hoặc biên lai thu thuế trong hoạt động cho thuê nhà trọ, hoặc giấy xác nhận của địa phương...

(Nguồn: Công ty Điện lực TP.HCM)

Theo thống kê ngày 14-4 của Công ty Điện lực TP, sau một tháng triển khai Thông tư 05/2009 (quy định giá bán điện, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3), khoảng 584 ngàn công nhân đã được dùng điện đúng giá do các chủ nhà trọ ký hợp đồng mua bán điện với số lượng 100 ngàn điện kế. Nhưng một tháng liền sau đó, số lượng điện kế chỉ nhích lên được thêm gần bảy ngàn chiếc.

TRẦN ĐỊNH