Tốt nghiệp THPT 2010: Những con số nói thật hay nói dối?
Kết quả kì thi tốt nghiệp THPT năm nay với tỉ lệ gần 93% đã làm nức lòng các thí sinh cả nước (trừ hơn 7% số thí sinh không may bị nốc ao, cố nhiên họ mủi lòng). Tuy nhiên, cái tỉ lệ cao vời vợi ấy cũng làm nhiều người, kể cả cha mẹ thí sinh, suy nghĩ, băn khoăn và lo lắng. Người ta tự đặt câu hỏi: Sự thật nào đằng sau con số đó?

Vừa qua nhân dịp Quốc hội miễn nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo của ông Nguyễn Thiện Nhân, một vị Thứ trưởng của Bộ này đã công bố bài viết “Bốn năm đổi mới giáo dục qua các con số” để nói lên những thành tích đạt được về Giáo dục.

Riêng về vấn đề thi cử, bài viết nhấn mạnh: Qua 4 năm triển khai cuộc vận động “Hai không” (2006 - 2010) trật tự kỉ cương trong thi cử đã tiến bộ rõ rệt, đặc biệt là trong các kì thi tốt nghiệp THPT. Sự tiến bộ đó được minh chứng bởi các con số sau đây:
 
 + Số thí sinh bị đình chỉ thi giảm 97% (từ 2.612 h/s xuống chỉ còn 90 h/s) 
 
 + Số giám thị bị đình chỉ giảm 97% (từ 32 người xuống chỉ còn 1 người)

Báo cáo còn nói rằng: Mặc dầu các kì thi được tổ chức nghiêm túc, chặt chẽ như vậy nhưng tỉ lệ tốt nghiệp năm sau đều cao hơn năm trước: từ 66,7% năm 2007 tăng lên thành hơn 90% năm 2010.

Như vậy ta có hai mệnh đề cơ bản:
              a) Thi cử rất nghiêm túc.
              b) Tỉ lệ tốt nghiệp rất cao.

Nếu thừa nhận hai mệnh đề cơ bản đó thì về mặt logic phải thừa nhận kết luận sau đây (mặc dầu không có trong bài viết nói trên):

             c) Việc dạy và học ở bậc THPT đã tiến bộ rất nhiều so với 4 năm trước đây..

Ai muốn không tin hoặc thậm chí muốn bác bỏ kết luận c) thì phải bác bỏ được một trong hai (hoặc cả hai mệnh đề a) và b).

Tôi là một trong số những ai không muốn tin hoặc bác bỏ kết luận: Việc dạy và học ở bậc THPT đã tiến bộ rất nhiều so với 4 năm trước đây.

Tôi là một trong những “ai” như vậy và tôi xin trình bày những suy luận của mình:

Hai sự kiện: số thí sinh bị đình chỉ giảm mạnh và số giám thị bị đình chỉ cũng giảm mạnh hoàn toàn không thể là căn cứ để chứng minh mệnh đề  a) Thi cử rất nghiêm túc.

Thi cử có thể không nghiêm túc mà vẫn không có ai bị đình chỉ cả, điều đó đã từng xảy ra tương đối phổ biến vào những năm trước khi có “Hai không”. Một bạn đọc viết rất đúng rằng: Số lâm tặc bị bắt giảm mạnh không có nghĩa là rừng ít bị phá hơn trước, mà có thể là trái lại.

Có nhiều nguyên nhân làm giảm số thí sinh bị đình chỉ  xem thi lỏng lẻo, lòng thương học sinh của giám thị (con người ta cũng như con mình…), thí sinh phạm quy cũng chỉ nhắc nhở chứ không lập biên bản  (nó đã 12 năm trời đèn sách, mình nỡ lòng nào mà đình chỉ nó…).

Các thầy giáo chấm các bài tự luận nhận ra ngay sự không nghiêm túc của các giám thị: rất nhiều bài thi trong một phòng giống hệt nhau kể cả chỗ đúng và chỗ sai. Ví dụ có thật: ở một phòng thi, thí sinh nào cũng viết “nhà máy Điện Biên Phủ” mà thực ra phải viết “nhà máy điện Yên Phụ”.

Cũng có nhiều nguyên nhân để năm nay chỉ có một giám thị bị đình chỉ, chẳng hạn: số thanh tra ủy quyền của Bộ giảm đi 15 lần; Hội đồng thi khuyên giám thị nghiêm túc nhưng “không được gây căng thẳng” cho thí sinh; chính hội đồng thi cũng không muốn gây căng thẳng cho giám thị; nếu thanh tra ủy quyền của Bộ có đến thì các giám thị được báo trước và họ báo cho thí sinh phải cẩn thận…

Như vậy là tôi nghi ngờ sự đúng đắn của mệnh đề a) Thi cử rất nghiêm túc.
 
Còn đối với mệnh đề b) Tỉ lệ tốt nghiệp rất cao trên thì tôi không có gì phải nghi ngờ vì chắc chắn thống kê của ông Quách Tuấn Ngọc là chuẩn xác. Cái mà tôi nghi ngờ là liệu tỉ lệ ấy có phản ảnh đúng, hoặc gần đúng, thực chất của thí sinh hay không?

Để đạt được tỉ lệ tốt nghiệp cao thì có nhiều cách, mà cách tốt nhất, cơ bản nhất và cũng khó làm nhất là: dạy thật và học thật, dạy tốt và học tốt .

Còn nhiều cách không tốt  và dễ làm là: ra đề thi dễ, trông thi dễ, làm biểu điểm dễ, hoặc thi hai lần…

Theo Văn Như Cương (Bee.net)