Mố cầu Long Biên (Hà Nội) đã trơ cả phần móng đáy như một giàn khoan trên thảm cát.

 
Khi dòng sông thành... sa mạc

Theo khảo sát, hiện nay cả dải sông Hồng đoạn qua Hà Nội đang cạn một cách kỳ lạ. Trong đó, khu vực từ cầu Long Biên đến cầu Thanh Trì, nhiều đoạn sông chỉ còn như một con lạch nhỏ, trẻ con thoải mái lội chơi. Cả bãi sông trồi cát trắng xóa trông như một cái sa mạc giữa lòng thủ đô.

Tại Khu du lịch cảng Bạch Đằng (Hoàn Kiếm - Hà Nội), nhiều tàu du lịch đành phải nằm bờ vì mực nước xuống quá thấp. Anh Nguyễn Trọng Thụy, một chủ tàu vận tải ở khu vực cảng Khuyến Lương (Thanh Trì), than vãn: “Cả tháng nay, tàu của tôi phải nằm bờ vì tàu có trọng tải 600 tấn không thể vượt qua được các cồn cát”. Không chạy tàu được, anh quay về nhà bán nước giải khát.

Theo Công ty cổ phần Quản lý đường sông số 6 (đơn vị được giao theo dõi đoạn sông Hồng qua Hà Nội), lẽ ra phải tới tháng 1, 3 hàng năm dòng sông mới vào mùa cạn, nhưng hiện mới chỉ là đầu mùa khô, lượng nước ở thượng nguồn đã đổ về ít dần.

Hàng năm vào những mùa cạn, mức cạn nhất của dòng chảy vẫn có thể đạt trên 1m. Thế nhưng năm nay, ngay từ đầu tháng 11-2009, mực nước sông Hồng nhiều ngày đã xuống mức dưới 1m. Cụ thể, vào ngày 3-11, mực nước sông Hồng tại Hà Nội đoạn qua Long Biên chỉ còn 0,76m, phá vỡ kỷ lục của cả năm 2008 khi ấy mực nước xuống thấp nhất là 0,8m và đã được coi là mức thấp nhất trong vòng 200 năm qua.
 

Khoảng 2-3 tuần nay, do sông bị cạn nên cả hệ thống giao thông thủy đã bị xáo trộn. Ông Trần Văn Cừu, Phó Cục trưởng Cục Đường sông (Bộ GTVT) cho biết, từ đầu tháng 11, đoạn sông từ Bắc Biên đến khu vực cầu Thanh Trì nước đã xuống rất thấp, chỉ tàu thuyền nhỏ có trọng tải từ 120-150 tấn mới có thể đi qua được.

“Mực nước thiết kế đảm bảo cho tàu thuyền lưu thông bình thường là 2,15m, trong khi đó, có những ngày nước xuống dưới 1m, không đủ độ sâu để chạy tàu, nhiều trường hợp tàu trọng tải lớn bị mắc cạn, phải nằm chờ đến lúc nước lên mới ra được” - ông nói.

Ông Cừu còn cho biết thêm, hàng năm cục và Bộ GT-VT đều có dự án tổ chức nạo vét, khơi thông dòng chảy ở sông Hồng để đảm bảo cho tàu bè vận tải qua lại. Nhưng năm nay, do mức nước cạn kỷ lục, tình hình đang trở nên khó khăn hơn rất nhiều, khả năng nạo vét cũng không cải thiện được dòng chảy vì nước chỉ còn rất ít.

Hiện nay, còn có thêm một khó khăn là mặc dù bắt đầu vào mùa nước cạn, Cục Đường sông đã tổ chức cắm phao báo hiệu, hướng dẫn luồng lạch, song do mực nước sông xuống quá thấp so với yêu cầu tối thiểu, nên Cục cũng chưa tìm ra biện pháp nào khả quan hơn.

Mực nước sông Hồng sẽ còn xuống nữa

Trả lời câu hỏi tại sao mực nước sông Hồng lại xuống tới mức kỷ lục ở thời điểm chưa phải là mùa nước cạn? Bà Nguyễn Thị Lan Châu, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Trung ương, nói rằng, tình trạng sông Hồng đang là tình trạng khô hạn chung ở Bắc bộ và còn kéo dài trong nhiều tháng tới, do ảnh hưởng của hiện tượng El-Nino gây hạn hán trên diện rộng.

Theo quan trắc của Phòng Thủy văn Bắc bộ thuộc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Trung ương, đã nhiều tháng qua tại miền Bắc không có mưa lớn.

Ông Đặng Ngọc Tĩnh, Trưởng Phòng Thủy văn Bắc bộ khẳng định: “Do miền Bắc trong một thời gian dài không có mưa, nên nước trên các sông đều thiếu hụt nghiêm trọng. Những đợt không khí lạnh tăng cường vừa qua chỉ gây mưa rất nhỏ, không đáng kể. Trong khi đó, hiện tại miền Bắc mới bắt đầu vào mùa khô, trong những tháng tới, tình hình thiếu nước còn diễn ra nghiêm trọng hơn, trên diện rộng, đặc biệt vào tháng 2 và tháng 3-2010”.

Cũng theo ông Tĩnh, trong tháng 11-2009, lưu lượng nước về sông Hồng thiếu hụt tới 57% và dự báo, trong tháng 12-2009, lượng nước thiếu hụt sẽ tăng trên 60%. “Mùa khô năm nay, nước sông Hồng có thể sẽ xuống tới mức 0,7m- là mức thấp nhất trong vòng vài trăm năm qua. Chắc chắn, miền Bắc cùng nhiều khu vực khác trên cả nước sẽ thiếu nước tưới, nước sinh hoạt trên diện rộng”, ông Tĩnh lo ngại.

Không chỉ riêng ở Hà Nội, ngay trên thượng nguồn sông Hồng chảy vào địa phận tỉnh Lào Cai, mực nước cũng đang xuống thấp. Ông Lưu Minh Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Lào Cai- cho biết, mực nước sông Hồng đầu nguồn trong suốt tháng 11-2009 đã thấp hơn TBNN tới 0,73m.

Nước trên sông Hồng đã cạn, trong khi lưu lượng nước ở các hồ chứa lớn như Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang cũng đang thấp hơn nhiều mức thiết kế.

Trước tình hình trên, Bộ NN-PTNT đã tổ chức hai cuộc họp để tìm giải pháp tạo nước tưới cho đồng bằng Bắc bộ và mới đây, Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát đã chỉ đạo các địa phương nằm trong khu vực ảnh hưởng phải nghiêm túc, khẩn trương thực hiện các chỉ đạo về đảm bảo trữ nước tưới, giảm các thiệt hại do khô hạn gây ra trên diện rộng.

Theo Phúc Hậu (SGGP)