Ngày 11-12, Viện Môi trường và Tài nguyên đã công bố kết quả khoa học xác định phạm vi và mức độ gây ô nhiễm của Vedan đối với sông Thị Vải. Tuy nhiên, công ty này vẫn chưa đồng tình với con số mà các nhà khoa học đưa ra... Pháp luật TP.HCM đã có cuộc trao đổi với Thạc sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Trưởng phòng Quản lý tài nguyên - Viện Môi trường và Tài nguyên xung quanh câu chuyện này.

Chấp nhận... làm việc tiếp với Vedan

. Vedan “đóng góp” 89% ô nhiễm cho chín xã của ba tỉnh, thành dọc sông Thị Vải. Đây là kết quả khoa học và có nhất trí của chuyên gia Tổng cục Môi trường. Thế nhưng Vedan vẫn chưa đồng ý, lý do vì sao thưa ông?

+ Con số này được đưa ra từ kết quả chạy các mô hình, có trình diễn cùng với bộ phận kỹ thuật của Vedan.

Lập luận của Vedan là: “Ngoài Vedan còn có nhiều nguồn thải khác như khu công nghiệp, nước thải từ sinh hoạt, nuôi trồng thủy sản, giao thông...”. Tuy nhiên, những nguồn thải từ sinh hoạt, nuôi trồng thủy sản, giao thông là nguồn thải phân tán, không đáng kể. Bằng các cơ sở khoa học, chúng tôi xác định Vedan gây ô nhiễm 89%, các khu công nghiệp còn lại “đóng góp” 11% mà thôi.

Cửa cống xả nước thải của Công ty Vedan ra sông Thị Vải. Ảnh: TTXVN

. Vedan đề nghị sẽ tiếp tục làm việc với Viện Môi trường và Tài nguyên và các cơ quan có liên quan, cụ thể là làm việc gì?

+ Họ muốn bàn thảo về các dữ liệu đầu vào trong phần chạy các mô hình làm cơ sở xác định mức độ mà họ gây ô nhiễm cho sông Thị Vải... chứ không phản đối gì về phương pháp, mô hình. Chúng tôi chấp nhận đề nghị này để Vedan tâm phục, khẩu phục.

Cố gắng có kết quả sớm nhất

. Bước đầu Vedan mới chỉ thừa nhận đã gây ô nhiễm nặng dòng chính của sông Thị Vải trong phạm vi khoảng 10-11 km. Thế với các dòng nhánh và các khu vực có liên quan còn lại trên sông, trách nhiệm của Vedan như thế nào?

+ Kết quả chạy mô hình chỉ thể hiện sự lan truyền ô nhiễm do Vedan gây ra dọc dòng chính của sông Thị Vải. Theo thủy triều, từ dòng chính, nước sông Thị Vải len lỏi vào sâu trong các rạch nhỏ, trong những khu rừng ven sông. Người dân nuôi trồng thủy sản ở đó.

Tới đây, Viện sẽ cùng Vedan bàn bạc, phân tích về ảnh hưởng của dòng chảy và thủy triều trên sông Thị Vải. Cụ thể, khi thủy triều lên, nguồn nước ô nhiễm theo sông rạch lan tới đâu; khi thủy triều xuống, nguồn nước này rút tới đâu. Ngoài ra còn kết hợp với việc sử dụng ảnh vệ tinh trong quá khứ sẽ cho thấy vệt lan truyền ô nhiễm trên sông Thị Vải len lỏi vào các luồng lạch, vùng rừng ven sông như thế nào...

. Cần bao nhiêu thời gian nữa để chứng minh mức độ gây ô nhiễm của Vedan, thưa ông?

+ Ngay trong tuần này Viện sẽ làm việc với Vedan. Cố gắng làm những phần việc trên trong thời gian nhanh nhất để có kết quả sớm nhất.

Việc xác định phạm vi, mức độ gây ô nhiễm của Vedan đối với sông Thị Vải trước tiên phải dựa trên luận cứ khoa học. Với dữ liệu đã có, chúng tôi sẽ chứng minh việc Vedan đã “đóng góp” như thế nào trong việc gây ô nhiễm sông Thị Vải. Để mọi việc kết thúc sớm thì cần có tiếng nói đồng thuận giữa các bên.

Thông tin cuối cùng mà người dân cần, xã hội cần là: Vedan gây ô nhiễm cho sông Thị Vải trong phạm vi nào và mức độ gây ô nhiễm ra sao. Việc tiếp theo cũng rất nặng nề là đánh giá thiệt hại và quy ra số tiền đền bù. Đây là một công việc rất khó chứ không đơn giản...

. Cảm ơn ông.

Vedan ngừng xả chui, Thị Vải khác liền

Năm 1994, Vedan đã thải chất thải ra sông Thị Vải làm cho thủy sản chết hàng loạt. Một năm sau, Vedan đã đền bù với danh nghĩa “hỗ trợ” nông dân nuôi trồng thủy sản thuộc các tỉnh Đồng Nai, TP.HCM, Bà Rịa-Vũng Tàu 15 tỉ đồng.

Tháng 9-2008, Vedan bị bắt quả tang xả lén dịch thải sau lên men ra sông Thị Vải. Riêng phần dịch thải này đã chiếm tới 95% tổng tải lượng các chất ô nhiễm như BOD, COD, TSS, N-NH4+... Đây là nguyên nhân chính gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường sông Thị Vải trong nhiều năm qua.

Từ cuối năm 2008, khi Vedan ngừng xả thải lén, nước sông Thị Vải đã tương đối sạch, nhiều hoạt động nuôi trồng và đánh bắt thủy sản sôi động trở lại.

(Trích báo cáo của Viện Môi trường và Tài nguyên)

HOÀNG VÂN