Bình thường run được biểu hiện rất đa dạng và phong phú như lắc theo nhịp bàn tay, cánh tay, đầu, chân, thân hoặc giọng nói... Ngoài ra cũng có thể gặp triệu chứng run khi mệt, khi lo âu căng thẳng, hồi hộp hoặc khi giận dữ.
Nguyên nhân gây run
Run là một bệnh lý, thường gặp ở người già và trung niên do một số nguyên nhân sau:
- Thoái hóa nhân xám tế bào thần kinh gây ra tình trạng thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh. Nguyên nhân này thường gặp trong bệnh lý Parkinson.
- Tổn thương tế bào thần kinh do chấn thương, đột quỵ não, viêm não, do sử dụng các thuốc như Amphetamine, Corticosteroid và các loại thuốc điều trị rối loạn tâm thần và một số bệnh lý khác.
- Rối loạn thần kinh, thường gặp ở những người bị rối loạn thần kinh thực vật.
- Nguyên nhân do tuổi cao ở người cao tuổi vì xảy ra tình trạng lão hóa, thoái hóa não nên còn được gọi là run do tuổi già.
- Một số nguyên nhân khác gây run như hội chứng sau cai rượu, ngộ độc thủy ngân, cường giáp, suy gan, đa xơ cứng,... Ở một số trường hợp run có liên quan đến yếu tố gia đình và có một số trường hợp không xác định được nguyên nhân.
Bệnh run ảnh hưởng đến mọi hoạt động sống, làm giảm chất lượng sống.
Các loại bệnh run
Run xảy ra rất đa dạng, phong phú. Có thể phân ra các loại như sau:
- Run không tìm được nguyên nhân: Là một rối loạn vận động hay gặp nhất trong các chứng run. Nó xuất hiện chậm, bắt đầu từ tuổi trung niên và cũng có thể xuất hiện khi ở tuổi vị thành niên, sau đó giảm dần dấu hiệu run và đến khi tuổi cao thì run xuất hiện trở lại.
Người bệnh thường run ở một hay hai bàn tay hoặc có thể run ở đầu và cũng có thể run ở thanh quản mà biểu hiện là giọng nói run run. Run xuất hiện khi thực hiện một động tác nào đó hoặc phải duy trì ở một tư thế nhất định kéo dài, như run ở tay khi duỗi thẳng hai tay về phía trước với tư thế ngửa bàn tay, nếu đặt lên bàn tay một tờ giấy biên độ run sẽ rõ rệt hơn, run khi viết, người bệnh gật hoặc lắc lư, giọng nói nhỏ và run. Trong trường hợp này khi khám, bác sĩ không phát hiện bất thường về thần kinh và tình trạng run sẽ giảm đi sau khi uống rượu.
- Run do bệnh Parkinson: Là run do có tổn thương một nhóm tế bào nhân xám ở vùng đáy não. Người bệnh Parkinson run rẩy các ngón tay theo nhịp đều đặn, rất dễ thấy run khi người bệnh đặt bàn tay trên đùi hay để yên tay trên mặt bàn và run giảm đi khi cầm nắm hay làm một việc gì đó và có thể không còn run. Lúc mới mắc bệnh thường chỉ run một bên, sau đó một thời gian sẽ xuất hiện run ở cả hai tay. Ngoài ra cũng có thể bắt gặp tình trạng run ở môi, cằm ở những bệnh nhân này. Đặc điểm phân biệt giữa run do Parkinson với các nguyên nhân khác là chỉ run khi nghỉ ngơi và kèm theo đó tình trạng cứng đờ và chậm chạp.
- Run tiểu não: Đây là căn bệnh do có sự tổn thương hoặc bị choán chỗ trong não bộ như khối u, đột quỵ hoặc các bệnh như bệnh đa xơ cứng, một số rối loạn di truyền thoái hóa hoặc có thể là hậu quả của nghiện rượu mạn tính hoặc lạm dụng một số thuốc, từ đó làm tổn thương tiểu não gây ra run. Đối với trường hợp này, đặc điểm chính để phân biệt đó là người bệnh không tự lấy ngón tay của mình chỉ vào lỗ mũi của chính mình và khi người bệnh nằm ngửa thì sẽ không thể dùng gót chân bên này đặt lên gối của chân kia được. Ngoài ra còn một số dấu hiệu khác như nói run, run giật nhãn cầu, dáng đi chậm chạp, đi như người say rượu.
- Run do rối loạn trương lực cơ: Thường có những biểu hiện như run từng phần, run nửa người hoặc toàn thể, vì thế người bệnh thường bị các dấu hiệu như vẹo cổ, co giật mí mắt, co quắp ngón tay, không nói được... Cả nam lẫn nữ ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh này.
- Run sinh lý: Có thể xảy ra ở hầu hết mọi người, mọi lứa tuổi khi thay đổi cảm xúc đột ngột như lo lắng, sợ hãi, hồi hộp hoặc khi cơ thể kiệt sức, hạ đường huyết, sử dụng các chất kích thích như rượu bia. Nó chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn, không theo chu kỳ và mất đi khi điều tiết lại cảm xúc.
Điều trị bệnh run
Hiện nay mặc dù với sự tiến bộ của khoa học, y học nhưng vẫn chưa có cách chữa trị hữu hiệu chung cho các chứng run mà nó phụ thuộc vào từng chứng run và do từng nguyên nhân riêng biệt.
Để điều trị bệnh run, thông thường sử dụng các phương pháp như dùng thuốc, tập vật lý trị liệu và phẫu thuật can thiệp. Tuy nhiên, quá trình điều trị phải kéo dài, có thể cả cuộc đời còn lại của người bệnh phải dùng thuốc nhưng kết quả chỉ dừng lại ở mức độ ngăn sự tiến triển và giảm thiểu mức độ run.
BS HỒ VĂN CƯNG
| Các tình trạng run Bệnh luôn có sự khác biệt ở mỗi người như run khi nghỉ ngơi, run khi hoạt động và run theo tư thế. - Run khi nghỉ ngơi: Run xảy ra khi cơ bắp thư giãn. Chẳng hạn, khi bàn tay đặt trên đùi hoặc duỗi thẳng khi đứng hoặc đi bộ, run xuất hiện ở tay, chân, thường gặp ở những bệnh nhân bị bệnh Parkinson. - Run khi hoạt động: Xảy ra khi người bệnh hoạt động và tăng lên khi cử động, khi tập trung chú ý và sẽ giảm khi nghỉ ngơi, thư giãn. Bệnh này thường gặp ở người già và các trường hợp run vô căn. - Run tư thế: Xảy ra khi người bệnh giữ tay hoặc một phần cơ thể ở một tư thế đặc biệt trong một thời gian nhất định nào đó. |
