Đúng thông lệ, cứ vào cuối năm là Hai Lém triệu tập tất cả thành viên gia đình lại để họp bình xét công trạng, đạo đức của từng người trong một năm qua.

Và cũng như mọi năm, người đầu tiên đọc bản tự kiểm bao giờ cũng là Hai Lém. Sau khi nêu những thành tích ưu điểm cá nhân nổi trội cùng những khuyết điểm thuộc tính khí trời cho như hay nóng nảy, hờn mát..., Hai Lém vờ ra vẻ khiêm tốn tự phong cho mình mức lao động “tiên tiến xuất sắc” để tập thể đóng góp ý kiến và bình xét.

Người góp ý đầu tiên cho Hai Lém bao giờ cũng là vợ Hai Lém. Thị khuếch trương công đức Hai Lém lên đến tận trời và quyết liệt không đồng tình với mức xếp loại của Hai Lém. Thị hùng hồn phân tích: “Là thủ trưởng gia đình, thành tích cá nhân của bố nó luôn luôn gắn liền với thành tích gia đình. Nhà ta như vầy mà không có “chiến sĩ thi đua” hay sao? Ai đồng ý bình chọn Hai Lém là “chiến sĩ thi đua” xin giơ cao tay biểu quyết”. Tất cả đồng loạt giơ tay tán thành rụp rụp. Để tỏ ra dân chủ, vợ Hai Lém hỏi tiếp: “Ai không đồng ý Hai Lém làm “chiến sĩ thi đua” cũng xin giơ tay cho”. Có một cánh tay đưa lên nhưng vội rụt xuống ngay. Đó là cánh tay của thân mẫu Hai Lém. Bà cụ đã ở vào tuổi lẩm cẩm, chỉ biết làm theo quán tính và theo đám đông mà thôi.

Cuộc bình xét tiếp tục với phần tự kiểm và tự phong “lao động tiên tiến xuất sắc” của vợ Hai Lém. Thằng Út phát hiện nội dung bản tự kiểm của mẹ nó chép lại y chang nội dung bản tự kiểm hồi năm ngoái nhưng hắn không nói ra. Kế đến là phần tự kiểm của anh em thằng Út, đứa lớn trước, đứa nhỏ sau, đứa nào cũng tự phong “lao động tiên tiến” cả. Chúng thừa biết khuyết điểm của nhau nhưng không dại gì vạch ra. Đã có một giao ước bất thành văn giữa bọn chúng: Mày khen tao thì tao khen mày. Mày vạch tội tao thì tao vạch tội mày. Cuộc bình xét ở nhà Hai Lém vì vậy đã kết thúc trong vui vẻ với thắng lợi rực rỡ...

Có người đem chuyện bình xét của nhà Hai Lém hỏi bác Ba Phi, bác đáp: “Chuyện gia đình Hai Lém làm tuy có vẻ “tâm thần”nhưng vô hại. Các cơ quan nhà nước cũng đều tổ chức bình xét cá nhân vào dịp cuối năm. Thống kê cho biết hằng năm qua bình xét, cơ quan nào cũng có hơn 90% CB, NV hoàn thành tốt công tác. Số liệu thống kê đó hoàn toàn khác với những gì mà đề án cải cách tiền lương đã đưa ra từ nhiều năm trước: Có tới 30%-40% CB, NV trong khu vực hành chính sự nghiệp không đạt yêu cầu. Vậy mới lạ cho!”.

BÌNH NHẤT CHỈ