Khi phần lớn khu công nghiệp còn chìm trong bóng tối, những chuyến xe chở thực phẩm đã bắt đầu lăn bánh. Đây cũng là thời điểm mà những túi thịt heo đã được lóc sẵn từ lò mổ chui được đưa ra ngoài, chuẩn bị cho một hành trình khác.
4 giờ 10 phút sáng ngày 16-4, tại cơ sở giết mổ của bà Thọ ở xã Bàu Bàng, TP.HCM mà chúng tôi đã theo dõi từ nhiều ngày trước đó, đèn điện trong khu vực mổ heo bật sáng. Những thùng xốp chứa thịt mở nắp, một người đàn ông nhanh tay lấy từng túi thịt, đưa lên cân mỗi túi khoảng 5 kg, xếp vào chiếc sọt lớn cột phía sau xe máy.
Chỉ trong vài phút, chiếc sọt đã đầy, ước tính khoảng 100 kg thịt được chất chồng lên nhau, phủ thêm một lớp bạt mỏng. Người này kiểm tra lại dây buộc rồi nổ máy rời khỏi khu vực.
Chúng tôi bám theo chiếc xe máy len lỏi qua những con đường còn vắng, hướng về đường DA 1-1, khu phố An Phước, phường Bến Cát, TP.HCM. Đây là khu vực có nhiều nhà máy, xí nghiệp cách cơ sở này khoảng 30 km.
Chiếc xe dừng ở cổng một công ty TNHH nấu ăn công nghiệp. Đến khoảng 5 giờ sáng, dù trời chưa sáng hẳn, nhưng khu vực cổng công ty này đã bắt đầu nhộn nhịp với hàng chục xe tải, xe ba gác, xe máy chở thực phẩm lần lượt ra vào. Rau, củ, thịt, cá… được chuyển xuống nhanh chóng. Trong dòng người tất bật ấy, chiếc xe chở thịt heo chết mà chúng tôi theo dõi dừng lại, lẫn vào như một phương tiện giao hàng bình thường.
Không có sự kiểm tra nguồn gốc, không xuất trình hóa đơn, người giao hàng nhanh chóng xách từng túi thịt bỏ lên xe kéo, đi nhanh đến bàn kê khai số lượng vào một cuốn sổ rồi kéo xe chở thịt vào trong khu vực nấu ăn. Chỉ trong vài phút, toàn bộ số thịt đã "biến mất" sau cánh cửa. Sự việc được lặp lại liên tục trong những ngày sau đó mà chúng tôi theo dõi.
Cũng trong những ngày theo chân thịt heo chết tuồn ra thị trường, chiều 14-4, chúng tôi chứng kiến xe tải loại nhỏ biển số 51M-647.xx lùi vào khu vực mổ heo, được hai nhân viên chất lên xe hàng chục bịch thịt heo. Sau khi chất xong, chiếc xe này rời đi. Điểm đến của những bịch thịt heo nói trên là một công ty suất ăn công nghiệp ở phường Bình Cơ, TP.HCM.
Tại Đồng Nai, khi nhắc đến hoạt động thu gom thịt heo trôi nổi, heo bệnh, heo chết, nhiều người trong giới buôn bán đều biết đến cơ sở nằm sâu trong con hẻm cuối đường Võ Nguyên Giáp, thuộc xã Bình Minh (huyện Trảng Bom cũ). Cơ sở này luôn trong tình trạng kín cổng cao tường, được bảo vệ bởi nhiều lớp cửa, người lạ khó tiếp cận.
Theo ghi nhận của nhóm PV, đặc điểm đáng chú ý tại đây là sẵn sàng thu mua nhiều loại thịt heo, với điều kiện gần như duy nhất là giá phù hợp.
Ngày 17-4, trong vai người có nguồn thịt heo nạc đã lóc xương, chúng tôi liên hệ qua điện thoại và được đưa giá ngay lập tức: Khoảng 50.000-52.000 đồng/kg tùy loại thịt. Mức giá này thấp hơn nhiều so với thị trường cùng thời điểm, khoảng 115.000 đồng/kg.
Tối cùng ngày, theo chân một người lái xe tải nhỏ chở thịt heo đến địa điểm đã hẹn. Khu vực tiếp nhận, giao dịch rất kín cổng cao tường. Dù đã liên hệ trước, việc tiếp cận cơ sở vẫn không dễ dàng. Khi xe vừa đến đầu hẻm, người đàn ông khoảng 50 tuổi mở hé lớp cổng thứ nhất để xe lùi vào, sau đó lập tức khóa lại. Chỉ khi cổng thứ hai mở ra, xe mới được đưa sâu vào bên trong khu vực kiểm hàng. Không khí bên trong lạnh, ẩm và nặng mùi.
Tại đây, người đàn ông yêu cầu chúng tôi không được di chuyển, không sử dụng điện thoại. Khi bửng xe được mở, ông ta tiến lại kiểm tra hàng bằng mắt thường, sau đó bốc từng túi thịt đưa lên mũi ngửi.
Sau khi quan sát và sờ vào từng thớ thịt, người này nhận xét rằng thịt như thế này là xịn. “Thịt vậy là được… không thối, không xanh đen là nhập. Còn mùi thuốc vẫn lấy được” - người đàn ông nói thêm.
Trong lúc kiểm tra, người đàn ông tại cơ sở thu gom heo bệnh, chết gọi điện cho chủ cơ sở để báo giá. Cuộc trao đổi được bật loa ngoài. Ban đầu, mức giá được đưa ra là 50.000 đồng/kg. Khi người kiểm hàng nhận xét “thịt đẹp”, phía đầu dây bên kia nâng giá lên 52.000 đồng/kg. Do mức giá quá thấp so với thị trường, chúng tôi từ chối giao dịch và xin bốc lại hàng lên xe.
Quá trình trao đổi, người đàn ông này cho biết tiêu chí nhập hàng tại đây khá đơn giản: “Miễn không có mùi thối, không bị xanh đen là lấy. Có mùi thuốc thú y hay màu thịt không đều vẫn nhập bình thường”.
Trong lúc người này kiểm tra hàng, PV tranh thủ tiếp cận khu vực kho chứa. Qua ghi nhận, bên trong các kho đông lạnh có số lượng lớn thịt heo được đựng trong các túi nylon, chất thành từng đống, không phân loại rõ ràng.
