Ngày 12-8, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết tri thức may, mặc áo dài Huế vừa được Bộ VH-TT&DL đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Việc công nhận này dựa theo đề xuất của Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế và Cục trưởng Cục Di sản văn hóa.
![Áo dài trở thành hình ảnh quen thuộc, thân thương, đi vào cuộc sống của người dân vùng đất cố đô Huế. Ảnh: NGUYỄN DO áo dài huế](https://image.plo.vn/w1000/Uploaded/2024/vocgmvlw/2024_08_12/tri-thuc-may-mac-ao-dai-hue-duoc-cong-nhan-la-di-san-van-hoa-phi-vat-the-quoc-gia-2547.jpg.webp)
Bộ trưởng Bộ VH-TT&DL giao Chủ tịch UBND các cấp nơi có di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tại quyết định này trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình thực hiện việc quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.
Trong vài năm trở lại đây, Huế đã phát động và đẩy mạnh việc gìn giữ và phục hưng áo dài truyền thống (bao gồm cả áo dài nam và áo dài nữ) không chỉ trong cộng đồng nhân dân mà còn cả ở khối cơ quan nhà nước.
Đặc biệt ngày 29-3-2023, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã phê duyệt đề án "Huế - Kinh đô Áo dài". Một trong những mục tiêu quan trọng của đề án này là bảo tồn và phát huy giá trị tri thức may, mặc áo dài Huế.
Ông Phan Thanh Hải, Giám đốc sở VH&TT tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết năm 1744, sau khi lên ngôi xưng vương ở phủ chính Phú Xuân, chúa Nguyễn Phúc Khoát đã ban hành nhiều chính sách, tổ chức lại bộ máy và đề cập đến việc cải cách triều phục. Áo dài được chú trọng, trân quý và trở thành trang phục chính của người dân ở vùng đất Đàng Trong, khẳng định tính tự chủ trong văn hóa.
Năm 1802, vua Gia Long đã có ý định phải thay đổi phục trang trên toàn đất nước nhưng không thực hiện được. Từ năm 1826 đến năm 1837, chính vua Minh Mạng đã quyết liệt thay đổi trang phục trong cả nước, từ đó, áo dài được áp dụng rộng rãi và thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Theo ông Hải, người Huế luôn quan niệm rằng “y phục xứng kỳ đức”. Vì vậy, trang phục áo dài không chỉ thuần túy là chuyện áo quần mà đặc biệt đã được biểu tượng hóa rõ nét hệ chuẩn mực giá trị thẩm mỹ và đạo đức, luân lý của xã hội; gắn liền việc phân định danh phận, vị thế, vai trò cá nhân, giai tầng trong xã hội.
Áo dài Huế được nhiều đối tượng sử dụng, trước nhất là học sinh, sinh viên, viên chức, thanh niên, rồi cả đến những lớp người trung niên, các bà già, chị em làm nghề buôn bán nhỏ ở các cửa hiệu, ở ngoài chợ...
Sự khác biệt lớn nhất của áo dài Huế so với các vùng miền khác trong cả nước là được nuôi dưỡng trên nền của một vùng văn hóa từng là kinh đô cuối cùng của triều đại quân chủ cuối cùng của Việt Nam - nơi mà thẩm mỹ trang phục cung đình nhà Nguyễn với những điển chế nghiêm ngặt đã lan tỏa, giao thoa với thẩm mỹ dân gian để tạo nên những dấu ấn riêng biệt trên chiếc áo dài mà không dễ tìm thấy ở những vùng đất khác.
Vùng đất xứ Huế, nơi chiếc áo dài đã trở thành hình ảnh quen thuộc, thân thương, đi vào cuộc sống, gắn liền với nếp văn hóa, tập quán, xuất hiện trong mọi hoạt động lễ nghi, hội hè và cả trong đời thường ở vùng đất cố đô.
Các hiệu may đo áo dài Huế chủ yếu phân bố tập trung tại các vùng Gia Hội - chợ Dinh, Kim Long, Vĩ Dạ, Phủ Cam... Đây là những vùng đất có truyền thống lịch sử, văn hóa lâu đời, dân cư tập trung đông đúc và nơi sinh sống của các gia đình, dòng họ có truyền thống may đo áo dài Huế.
Các khâu kỹ thuật cắt, may, làm nút đều được các nghệ nhân, người thợ may áo dài chăm chút thận trọng. Vì vậy, chiếc áo dài không đơn thuần là sản phẩm may mặc mà là cả một tác phẩm nghệ thuật, chứa đựng giá trị bản sắc văn hóa Huế.