“Nghệ sĩ sân cỏ” dưới góc nhìn tâm lí

Nói riêng về xu hướng, năng lực, cầu thủ bóng đá giỏi, trước hết phải có sự say mê hứng thú cao độ đối với môn thể thao này, tha thiết với nghề nghiệp cầu thủ. Đành rằng bất cứ ai có năng khiếu về một lĩnh vực hoạt động nào cũng đều phải có sự say mê, hứng thú. Song, đối với bóng đá, phẩm chất này rất quan trọng. Nếu ít say mê, hứng thú thì khó có thể tự giác thường xuyên tập luyện, để đạt kỹ năng tinh xảo, đáp ứng một cách linh hoạt tức thì và chính xác vô số tình huống bất ngờ xuất hiện xung quanh trái bóng tròn. Mặt khác, bóng đá là môn thể thao đòi hỏi tiêu hao rất nhiều năng lượng, nếu không say mê, hứng thú cao, người chơi sẽ chóng mệt, các cơ quan của cơ thể làm việc kém hiệu quả, phối hợp thiếu chính xác, dẫn đến xử lý bóng kém.

Tình cảm là phẩm chất cũng vô cùng quan trọng, là động lực giúp các cầu thủ có những bước tiến rõ rệt, kích thích, thúc đẩy cầu thủ yêu mến bóng đá, đồng thời tình cảm chịu sự chi phối của quy luật lan truyền, nó có thể giúp toàn đội một sức mạnh phi thường. Sự thiếu hứng thú, say mê, cũng như sự chán nản, buồn bực từ một cầu thủ rất dễ lan sang các cầu thủ khác. Vì thế, tạo nên những cảm xúc, tâm trạng tích cực và hạn chế tới mức thấp nhất những cảm xúc tiêu cực là một yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng các trận đấu.

Có ý kiến cho rằng bóng đá không cần những phẩm chất về trí tuệ mà chỉ cần về thể lực. Điều đó bạn thật là sai lầm, nếu như bạn là huấn luyện viên vô hình chung bạn sẽ đào tạo thành những cầu thủ chỉ có đôi chân mà thiếu cái đầu quý giá. Thực ra trong bóng đá, trí thông minh càng có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt để trở thành một cầu thủ giỏi. Đó chính là khả năng xử lí trên sân cỏ trước những tình huống khó khăn, bất ngờ. Trong hoàn cảnh đó, chỉ có những cầu thủ thông minh mới có thể phân tích, đánh giá một cách linh hoạt và đưa ra phương án xử lí tuyệt vời.

Chúng ta có thể nhớ đến những đường chuyền thông minh của tiền vệ David Beckham một thời hay chuyên gia sút phạt Del Piero mà các nhà bình luận là Del Piero “đã đẩy nghệ thuật sút phạt lên tầm cao mới” ở Champions League cũng như giải vô địch Ý gần đây, tất cả đều chứa đựng sự thông minh trong những đường bóng. Cuộc đấu trí của các cầu thủ hai bên một mặt vừa biết làm chủ trái bóng, mặt khác phải biết tạo ra các pha bóng bất ngờ, điều đó rất cần năng lực trí tuệ của các cầu thủ nói chung và trí thông minh nói riêng.

Trí thông minh của các cầu thủ còn thể hiện ở khả năng tư duy các đường bóng, tức là khả năng dự đoán tốt. Nghĩa là có thể lường trước những ý định của đối phương và cũng có thể đưa đối phương vào tình huống bất ngờ, bị động. Muốn dự đoán tốt các cầu thủ cần phải có khả năng tưởng tượng phong phú cũng như nắm được những đặc điểm của tính cách, tình cảm, nhu cầu của từng cầu thủ đối phương. Trong trường hợp chần chừ, quyết định chậm chạp, mất thời cơ, để mất bóng tức là khả năng kém linh hoạt của tư duy.

Để có thể thu nhận được khá hoàn chỉnh về các dữ kiện thì khả năng tri giác của các cầu thủ cũng có vai trò quan trọng đặc biệt. Vì sao có những đường chuyền như đặt, vì sao sao cầu thủ ít bị mất bóng khi chuyền cho đồng đội? Phải chăng là tri giác! Chỉ có tri giác mới có thể xác định một cách khá hoàn chỉnh về đối phương, về đường bóng. Đặc biệt khi tri giác không gian, thời gian càng cần thiết. Nếu như cầu thủ tri giác không gian tốt thì có thể phán đoán và có những đường chuyền chính xác trên cơ sở xác định được khoảng cách tương đối chính xác. Cũng như vậy, khả năng tri giác thời gian, tính toán được thời gian của cả trận đấu, những thời điểm nào cần sự tấn công bất ngờ, hay phòng thủ vững chắc đòi hỏi tính toán về mặt thời gian khá chính xác, phẩm chất này đặc biệt đối với đội trưởng đội bóng.

Mặt khác, cầu thủ bóng đá rất cần một phẩm chất quan trọng đó là khả năng chú ý. Tuy trong trận đấu, duy nhất một trái bóng nhưng có bao nhiêu tình huống cũng như những thông tin hai bên phát ra, song phẩm chất chú ý có thể di chuyển vào một đối tượng nhất định. Điều này cũng vừa thể hiện biết xử lí cùng lúc nhiều thông tin cũng như biết sàng lọc thông tin sao cho phù hợp, đó chính là sự di chuyển của chú ý.

Ngoài ra cũng cần một yếu tố quan trọng là tâm lí vững vàng và sẵn sàng trước trận đấu cũng như ý chí của từng cầu thủ. Đòi hỏi các cầu thủ cần phải có được cái bản lĩnh, sẵn sàng đối phó với các tình huống xảy ra mà hiệu quả. Không để cho đối phương ám thị, gây hoảng loạn hay mặc cảm, tự ti…Chính vì vậy, các cầu thủ luôn phải có niềm tin vào chiến thắng, tin vào đồng đội, tin vào kĩ chiến thuật cũng như hình thành rõ các biểu tượng về chiến thuật, kĩ thuật của đối phương để họ có thể vận dụng sơ đồ chiến thuật nào cho hợp lí. Phẩm chất ý chí không thể thiếu được đối với những trận đấu có tính chất quyết định, đòi hỏi sự nỗ lực biết vượt qua khó khăn, trở ngại để giành chiến thắng, có những tình huống các cầu thủ phải sẵn sàng lăn xả đê cứu bóng hay ghi bàn thì rất cần sức mạnh của ý chí. Nếu như các cầu thủ có có tư duy tốt, có tình cảm mạnh và ý chí cao nhất định giành thắng lợi.

Đó là những phẩm chất tâm lí của một nghệ sĩ sân cỏ. Để trở thành một cầu thủ giỏi cần phải huy động tất cả yếu tố bên trong và bên ngoài của các cầu thủ. Nhưng chúng ta hãy tin rằng trong bóng đá, sự thông minh sáng tạo vẫn là nhân tố quyết định.