Cả nước Đức với dân số 82 triệu người nay đã trở thành một nước được coi là ổn định ở trong Liên minh châu Âu (EU).
Về kinh tế, sau 2 năm khủng hoảng kinh tế tài chính thế giới, hiện nay Đức đang mau chóng trở lại làm đầu tàu kinh tế của EU, mức tăng trưởng kinh tế trong năm nay được dự đoán khoảng 3%, đây là con số cao nhất trong EU. Nếu để ý tới việc Tây Đức trong 20 năm qua đã phải chi viện 1.600 tỉ euro để vực dậy nền kinh tế kiệt quệ của phía đông thì sẽ càng thấy sự tháo vát, năng động của nền kinh tế thị trường Đức như thế nào. Tuy kinh tế Đông Đức cũ được bơm một số tiền khổng lồ như vậy, nhưng sự phát triển kinh tế của phía đông vẫn chưa đuổi kịp phía tây.
Điều này trái với những dự đoán và tuyên bố của nhiều chính trị gia Đức, kể cả cựu Thủ tướng Helmut Kohl - cha đẻ của sự thống nhất Đức, là chỉ khoảng 10-15 năm sau thì kinh tế phía đông sẽ theo kịp phía tây. Nay thì các chuyên viên dự đoán thời gian dài hơn. Bởi vì sau 20 năm thống nhất, lương bổng trung bình của người lao động phía đông mới chỉ bằng 3/4 phía tây.
Ngoài ra, tỉ lệ người thất nghiệp ở Đông Đức cao gấp hai lần phía tây. Các yếu tố này đã dẫn tới việc người Đông Đức di dân sang phía tây để tìm cuộc sống ổn định hơn ngày càng nhiều. Theo thống kê, sau 20 năm đã có tới khoảng 20% người Đông Đức sang lập nghiệp ở phía tây.
Tuy thống nhất trong hòa bình, nhưng trong những năm đầu, một số thủ tướng và nhiều bộ trưởng của các chính phủ 5 tiểu bang mới của Đức là các chính khách từ phía tây sang. Khi đó người ta nói ví von là, Tây Đức không chỉ bỏ tiền vực phía đông dậy, mà còn phải "xuất khẩu" cả các chính trị gia, thành lập các chính đảng dân chủ ở phía đông.
Lãnh đạo nước Đức kỷ niệm 20 năm Ngày Thống nhất đất nước hôm 3/10/2010
Nhưng hiện nay, 4 trong số 5 người đứng đầu các tiểu bang phía đông đã là những người sinh trưởng ở phía đông và hầu hết người trong chính quyền các tiểu bang phía đông cũng do người Đông Đức đảm nhận. Ngay tại thủ đô Berlin (trước đây từng bị chia đôi), tuy thị trưởng hiện nay là người phía tây, nhưng chính phủ của thủ đô Berlin là chính phủ liên hiệp giữa đảng Dân chủ Xã hội (SPD) và đảng Tân tả, một hậu thân của đảng Cộng sản Đông Đức trước đây. Nhưng điều nổi bật nhất trong chính trường Đức là vị Thủ tướng đương nhiệm lại là người xuất thân từ phía đông, Tiến sĩ Angela Merkel. Bà đang giữ chức vụ quan trọng nhất trong hệ thống chính trị của Đức từ năm 2005.
Sự nghiệp chính trị lên như diều của bà một phần do cái may của sự thống nhất, nhưng còn có cả sự nhạy cảm của bà trong chính trị, nhất là khi xảy ra cuộc khủng hoảng chính trị rất lớn trong đảng Dân chủ Thiên Chúa giáo (CDU) vào giữa thập niên 90 của thế kỷ trước khiến Thủ tướng Helmut Kohl phải rút lui. Tuy nhiên, trong nội các hiện nay của Thủ tướng Merkel gồm tất cả 15 bộ trưởng nhưng không có người nào xuất thân từ phía đông. Chỉ có một số người phía đông giữ chức cấp thứ trưởng trở xuống.
Có nhiều nguyên nhân giải thích tại sao các chính khách phía đông còn tham gia giới hạn ở cấp Liên bang. Trong sinh hoạt chính trị của chế độ dân chủ đa nguyên thì thời gian 20 năm chưa phải là dài. Muốn trở thành chính trị gia hay chính khách nổi tiếng trong một nước theo dân chủ đa nguyên thì họ phải tham gia vào các chính đảng ở những cấp thấp nhất, như các đoàn thanh niên của các đảng này, sau đó họ phải đấu tranh để giữ các chức vụ ở chính quyền cấp địa phương, rồi tới các tiểu bang và Quốc hội Liên bang (như ở Đức). Sau đó mới được chính đảng của họ cử vào các chức vụ quan trọng hơn ở cấp liên bang. Nếu họ thành công trong các chức vụ được giao phó thì có thể leo lên các ghế cao hơn trong chính phủ Liên bang như thủ tướng và các bộ trưởng... Cho nên tiến trình này đòi hỏi thời gian dài.
Người dân Đức kỷ niệm 20 năm thống nhất
Một số lý do khác cũng giải thích việc tại sao vẫn còn hiếm người phía đông trong Chính phủ Liên bang có thể tìm thấy trong yếu tố kinh tế, xã hội và tập quán. Cuộc thống nhất nước Đức trước đây 20 năm đã dẫn tới những hậu quả chính trị, kinh tế và xã hội, khiến nhiều người mất địa vị trong xã hội kể cả công ăn việc làm. Điều này cũng tạo ra một khủng hoảng tâm lý rất lớn cho nhiều giới ở Đông Đức. Muốn làm quen với tư duy và cách sinh hoạt chính trị thì họ cần phải có thời gian.
Để tham gia chính trị ở bình diện liên bang thì người dân Đông Đức cần có thời gian. Nhưng nếu nhìn tiến trình tổ chức và quản trị của 5 chính quyền tiểu bang phía đông trong thời gian qua thì thấy là họ đã tiến bước khá nhanh. Tình hình chính trị ở các tiểu bang này rất ổn định, không có những nghi kị và thù hận giữa người Đức phía đông và tây. Đây là những lợi thế rất lớn để phát triển đất nước. Trong các cuộc bầu cử dân chủ và tự do, số cử tri tham gia ở phía đông rất cao, đây là sự ý thức chính trị công dân rất tốt.
Nếu tiến trình này được tiếp tục thì chỉ cần một thế hệ nữa, tức 20 năm tới thì số chính khách phía đông sẽ đóng góp nhiều hơn, không chỉ trong bình diện tiểu bang mà cả trong Chính phủ Liên bang ở Đức.
Giang Khuê tổng hợp (ANTG)
