Chỉ cần gõ từ khóa “xe ngân”, “xe Lào” trên Facebook, hàng chục hội nhóm kín - mở, với hàng ngàn thành viên lập tức hiện ra. Đây là “chợ trời” nơi mua bán công khai những chiếc ô tô đang mang nợ ngân hàng, được quảng cáo là “full chủ”, “bao giấy, bao đăng kiểm, bao tranh chấp”.
Sau nhiều ngày thâm nhập thị trường “xe ngân”, để có góc nhìn pháp lý sâu hơn, chúng tôi mời anh Q - một người có kiến thức về pháp luật cùng nhập vai người mua xe.
Đăng nhập lại nhóm Zalo kín chuyên “xe ngân”, chúng tôi thấy Phan Dương Vũ (28 tuổi, ngụ TP.HCM) là tay buôn “xe ngân” có tiếng, người từng rao bán chiếc Mazda CX-8 2019 với giá 300 triệu đồng mà PV đã tiếp cận nhưng giao dịch bất thành. Lần này, Vũ đăng bán một chiếc Mazda CX-5 đời 2023, bản Premium, kèm lời quảng cáo:
“CX-5 2023 Premium chạy ít, như xe mới, biển Đà Nẵng, chủ vẫn còn đóng bank, 340 triệu bao lồng tận nơi”.
Qua trao đổi, chúng tôi tỏ ý quan tâm và nói sẽ giới thiệu “ông anh tên Q” đang cần một chiếc “xe ngân” đi lại. Sau vài tin nhắn, Vũ đồng ý bán và hẹn: “Hai ngày nữa giao xe tại Đồng Nai, em cho xe lồng chở vào”.
Chiều 7-12-2025, Vũ gọi báo xe lồng - loại xe tải chuyên chở ô tô chuẩn bị đến Biên Hòa, yêu cầu anh Q gửi vị trí. Khoảng 19 giờ, Vũ nhắn tiếp: “20 giờ xe lồng tới ngã ba Vũng Tàu. Anh chuẩn bị, em qua đón ra quốc lộ nhận xe”.
Tại điểm hẹn, Vũ lái một chiếc ô tô tới đón PV và anh Q. Không đưa khách ra Quốc lộ 1 như đã nói, Vũ chạy thẳng xuống hướng xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai, cách Biên Hòa khoảng 30 km. Anh ta giải thích: “Xe lồng đi cao tốc, xuống Quốc lộ 51 giao cho tiện”.
Ngay từ khi lên xe, câu chuyện xoay quanh chiếc CX-5 và cả… pháp lý “xe ngân”.
“Con này cũng giống con hôm trước luôn hả?” - chúng tôi hỏi.
“Dạ. Con kia em bán lâu rồi. Ông khách bữa đó (người đi cùng PV trong vai thợ coi xe) ngáo lắm, nói chuyện trên trời dưới đất, sợ đủ thứ” - Vũ cười.
PV gợi lại lo lắng của người cũ: “Ổng sợ chủ xe với ngân hàng tới đòi, bản chất nó sao?”.
Vũ lập tức giải thích:
“Thì nó là “xe ngân” thôi. Xe đó ba chị bán xe đứng tên, ba chết, xe để lại cho con. Con muốn bán hay không là quyền của nó chứ liên quan gì ai. Đã đi “xe ngân” thì đi trái tỉnh là thôi, ai hơi đâu đi tìm. Ngân hàng biết đường đâu mà tìm. Giả sử trước kia chủ có trả được đồng nào hay không, bây giờ bể nợ, nó hết tiền rồi thì làm gì được nó nữa”.
Anh Q đặt câu hỏi về tình huống xấu nhất đang chạy mà gặp đội thu hồi nợ ngân hàng:
“Lỡ ngân hàng nhận diện được xe thì sao?”.
Vũ đáp ngay và giảng giải chi tiết dù biết người mua xe của mình hôm nay là một người có kiến thức về pháp luật:
“Ngân hàng mà gặp cũng không phải thấy cái là lấy liền đâu anh. Nó phải gọi đội pháp chế xuống, giấy tờ đầy đủ thì mới thu được xe chứ. Ngân hàng đâu có thích là nhào vô cẩu xe đi. Với lại tụi nó chỉ để ý mấy con xe giá trị cao, đời mới, đóng được vài tháng rồi bể hoặc không đóng đồng nào. Xe đời thấp, giá trị không cao, kiện tụng lằng nhằng, đâu ai rảnh”.
Còn với lực lượng CSGT? Vũ hạ mức rủi ro xuống ngang với… xe chính chủ.
“Xe chính ngạch hay “xe ngân” cũng như nhau thôi anh, giấy tờ “xe ngân” thì mình có cà vẹt phôtô, có giấy ngân hàng, đăng kiểm đầy đủ, thấy thiếu gì đâu. Đi trái tỉnh thì thôi, ai mà đi tìm” - Vũ chốt lại.
Trên đường đi, PV hỏi về cách ràng buộc giữa Vũ và người mua.
“Anh Q làm giấy với em kiểu gì?” - chúng tôi hỏi.
Vũ nói như thuộc bài: “Em viết cho anh Q một cái hợp đồng đặt cọc mua bán hoặc là giấy cho thuê dài hạn. Thuê cũng có thời hạn đàng hoàng, 5 năm, 10 năm, 20 năm gì đó. Mình ghi cho chắc, có giấy tờ, sau này cãi qua cãi lại còn cái mà nói”.
Trong cuộc trao đổi, Vũ nhiều lần nhấn mạnh đến “giấy thuê”, “giấy đặt cọc”, “giấy cam kết bao tranh chấp”… là những loại giấy tờ thực tế chỉ ràng buộc giữa người bán “xe ngân” với người mua, không làm phát sinh quyền sở hữu hợp pháp đối với chiếc xe đang là tài sản bảo đảm của ngân hàng.
Khi PV hỏi về việc sử dụng hai chiếc xe cùng biển số, Vũ không ngần ngại đưa ra phương án:
“Anh có một con Camry chính chủ rồi, mua thêm một con nữa giống y vậy. Anh báo mất biển số, mất giấy tờ, làm lại cà vẹt mới rồi cứ đi bình thường. Miễn đừng va quẹt, tai nạn lớn chứ kiểm tra giấy tờ thì người ta chỉ coi cà vẹt thôi, ít ai soi số khung, số máy nếu anh chưa bán cho ai”.
Một trong những nỗi lo của người mua “xe ngân” là thẻ thu phí tự động VETC, vì hiện nay đa số tuyến đường có trạm thu phí đều yêu cầu dán thẻ, định danh tài khoản gắn với chủ xe.
Thế nhưng với Vũ, vấn đề này “nhẹ như không”:
“Một xe có một thẻ nhưng một app thì chứa được nhiều xe. Thích thì em chuyển cho anh. Có mấy trăm ngàn thôi. Anh gửi ảnh xe, cà vẹt, đăng kiểm là bên dịch vụ nó add vô, anh nạp tiền là chạy.
Anh tự làm không được đâu, phải ra mấy chỗ người ta làm”.
PV nói “khó nhất là VETC”, Vũ gạt phắt:
“Đơn giản. Cái khó nhất là kiếm được xe chính chủ, không phải xe thuê, xe vớ vẩn. VETC với đăng kiểm là chuyện nhỏ. Đăng kiểm giờ chỉ cần cà vẹt phôtô công chứng là xong, trạm đâu quan tâm gì nữa. Hết đăng kiểm thì anh chạy xuống Phan Thiết, em cho số trạm, 10 phút là ra”.
Nói đến đăng kiểm, Vũ cho biết chiếc CX-5 bán cho anh Q “vừa đăng kiểm xong, hạn tới cuối năm”, đồng thời quảng cáo luôn chất lượng xe:
“Con này 2022 mà nhìn cũ gì, mới chạy 37.000 km. Giờ anh sang tên chính ngạch cũng phải hơn 400 triệu. Mua “xe ngân” là được trải nghiệm xe sang, khấu hao ít, 400-500 là có Mec E 2020 rồi, mỗi năm đổi xe một lần”.
Khoảng 20 giờ 30, Vũ chở chúng tôi tới một điểm gần xã Long Thành. Một xe tải chở nhiều ô tô đang đậu sẵn ven đường; chiếc CX-5 mà Vũ nói giao cho anh Q đã được hạ xuống từ trước.
Sau khi thanh toán chi phí cho tài xế xe lồng, Vũ yêu cầu anh Q tự lái chiếc “xe ngân” về một quán cà phê ở trung tâm xã để “ngồi giao dịch cho thoải mái”.
Tại quán cà phê, Vũ mở nắp capô, chỉ vào khoang máy và nội thất:
“Xe gốc Sài Gòn, em mới dọn nội thất hết 1 triệu, đánh bóng lại nên anh thấy nó bóng. Điều hòa mát, máy êm, mỗi cái trần xệ anh dán lại vài trăm ngàn, tí em bớt cho”.
Anh Q hỏi thẳng điều mình lo nhất: “Lỡ xe bị thổi vô, hỏi giấy tờ thì nói sao?”.
Vũ đáp ngay: “Thì anh nói xe công ty, cà vẹt phôtô. Chơi cái này không có gì phải sợ. Chơi rồi là nghiện”.
Trước lo lắng “vừa mua xong, người bán quay ra báo công an bắt như mấy chuyện đồn trên mạng”, Vũ khẳng định đó là chiêu của những đường dây xe thuê:
“Đó là bọn nó gài kèo. Thằng chủ cho thuê xe tự lái, cho thằng kia thuê rồi câu kết với nhau. Thằng thuê mang xe đi bán, xong cả hai báo công an, úp luôn xe, người mua mất hết. Mấy thằng đó không bao giờ cho anh giấy tờ đầy đủ, không cho số điện thoại chủ, sợ lộ. Còn em, nhiều xe em cho khách số chủ luôn, thích gọi hỏi gì gọi”.
Để tăng niềm tin, Vũ lấy bộ hồ sơ, chìa tờ giấy đăng ký xe bản phôtô có đóng dấu ngân hàng, giấy thế chấp cho anh Q xem:
“Giấy ngân hàng xịn luôn, không phải đồ vớ vẩn. Đăng kiểm đây, anh coi, ngày 3-11-2025 em mới đi đăng kiểm xong”.
Anh ta đồng thời trấn an thêm: “Em viết giấy đặt cọc mua bán luôn chứ không chỉ giấy thuê. Em mà làm bậy là phạm tội lừa đảo rồi. Em học luật vài tháng mà, em biết chứ”.
Trong suốt quá trình thương lượng, không ít lần Vũ giải thích về luật dù biết khách của mình là người rành luật.
Vũ thao thao rằng: Về trách nhiệm ngân hàng: “Cho vay xong, người ta bể nợ thì thôi, mất xe đã có bảo hiểm khoản vay lo. Một năm cả nước nhiều lắm cũng ngàn chiếc “xe ngân”, bảo hiểm chi luôn”.
Về rủi ro pháp lý: “Nguy hiểm nhất là xe thuê, còn “xe ngân” là kêu chủ ra bán. Ngân hàng, bảo hiểm không rảnh đi tìm từng xe đâu”.
Về xử lý tranh chấp: “Có giấy cam kết bao tranh chấp, giấy thuê 20 năm, anh cứ ôm mà đi, có gì thì quay lại em, em đổi xe khác”.
Sau khi hoàn tất cuộc nhập vai, rời khỏi quán cà phê, anh Q nhận xét: “Tôi đi cùng để tận mắt chứng kiến cách họ tổ chức giao dịch. Điều đáng nói là những người môi giới như Vũ tỏ ra rất rành rẽ, thậm chí “giảng giải” pháp lý cho khách nhưng phần lớn thông tin là sai lệch, đánh tráo khái niệm giữa giao dịch dân sự bình thường với hành vi vi phạm pháp luật”.
