Việc thành lập Quỹ Phát triển DN nhỏ và vừa (gọi tắt là quỹ) theo quyết định Thủ tướng Chính phủ đã ký hồi cuối tháng 4-2013 là tin vui cho hàng vạn DN hiện nay. Tuy nhiên, có không ít băn khoăn cho rằng ai sẽ tiếp cận nguồn vốn này, cơ chế nào để tiền đến tay DN và làm sao để quỹ hoạt động hiệu quả, tránh tình trạng “đục nước béo cò”?

Trao đổi với báo chí bên lề Hội thảo Khơi thông nguồn vốn dành cho DN nhỏ và vừa diễn ra ngày 31-5, ông Nguyễn Trọng Hiệu, Phó Cục trưởng Cục Phát triển DN (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), cho biết bộ này đang xây dựng điều lệ tổ chức hoạt động cùng danh mục các lĩnh vực được ưu tiên hỗ trợ...

Ưu tiên một số lĩnh vực phát triển

. Ông có thể cho biết những đối tượng DN nào được tiếp cận với nguồn vốn của quỹ?

+ Mục tiêu của quỹ là hỗ trợ cho DN nhỏ và vừa có dự án, phương án sản xuất, kinh doanh khả thi thuộc lĩnh vực ưu tiên, khuyến khích của Nhà nước. Điều này còn tùy thuộc vào kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và danh mục cụ thể trong từng thời kỳ mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang xây dựng nên tôi chưa thể nói cụ thể là ưu tiên lĩnh vực nào. Tuy nhiên, hiện Chính phủ đang khuyến khích một số lĩnh vực như công nghiệp phụ trợ, chế biến nông sản, thủy sản hay xuất khẩu…

Ông Nguyễn Trọng Hiệu, Phó Cục trưởng Cục Phát triển DN, giới thiệu về Quỹ Phát triển DN nhỏ và vừa tại hội thảo ngày 31-5. Ảnh: T.HẰNG

. DN muốn được hỗ trợ cần đáp ứng những điều kiện gì?

+ Quỹ do Bộ Kế hoạch và Đầu tư quản lý nhưng hoạt động theo phương thức ủy thác cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam và các ngân hàng thương mại khác đủ điều kiện cho vay. Các ngân hàng nhận ủy thác có nhiệm vụ thẩm định, quyết định cho vay và chịu trách nhiệm rủi ro đối với dự án, phương án sản xuất, kinh doanh cho vay.

Ngoài dự án, phương án sản xuất, kinh doanh khả thi thuộc danh mục ưu tiên thì DN phải đảm bảo năm điều kiện khác. Đó là chủ DN có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự; đảm bảo nguồn vốn chủ sở hữu tối thiểu 20% và đảm bảo đủ nguồn vốn thực hiện phương án sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, DN phải có khả năng trả nợ trong thời hạn quy định; thực hiện quy định về đảm bảo tiền vay. DN được vay từ quỹ sẽ không được hỗ trợ vay vốn ưu đãi từ các tổ chức tín dụng khác của Nhà nước.

Vay thấp hơn ít nhất 10% lãi suất bình quân

. Vậy DN được vay bao nhiêu và có ưu đãi nào như lãi suất, thời hạn vay… hay không?

+ Những vấn đề này đang trong quá trình xây dựng nên tôi chưa nói cụ thể được. Tuy nhiên, định hướng chung là mức vốn vay tối đa bằng 70% tổng vốn đầu tư của từng dự án, phương án sản xuất, kinh doanh (không bao gồm vốn lưu động) nhưng không quá 30 tỉ đồng. Thời hạn cho vay sẽ được xác định phù hợp với từng dự án, phương án sản xuất, kinh doanh nhưng tối đa không quá bảy năm. Trong trường hợp cần vay lâu hơn thì bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ quyết định nhưng không quá 10 năm.

Về lãi suất cho vay của quỹ sẽ không vượt quá 90% mức lãi suất cho vay thương mại, áp dụng thống nhất cho tất cả DN nhỏ và vừa (tức thấp hơn ít nhất 10% so với lãi suất cho vay thương mại). Mức lãi suất cụ thể sẽ do Bộ Tài chính công bố theo từng thời kỳ.

. Vừa qua có một số quỹ được thành lập nhưng hoạt động kém hiệu quả, thậm chí gây hoài nghi về tính minh bạch. Vậy quỹ này có cơ chế kiểm tra giám sát, báo cáo thu chi tài chính như thế nào để tránh tình trạng tương tự?

+ Dĩ nhiên sẽ có một bộ máy quản lý và điều hành riêng, trong đó có hội đồng quản lý, cơ quan điều hành và ban kiểm soát. Thành viên hội đồng quản lý ngoài Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và một số đơn vị liên quan còn có sự tham gia của Hiệp hội DN nhỏ và vừa Việt Nam. Việc phê duyệt kế hoạch sử dụng vốn và báo cáo thu chi của quỹ sẽ do Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện. Tuy nhiên, việc hướng dẫn, kiểm tra và giám sát hoạt động tài chính của quỹ thì do Bộ Tài chính chịu trách nhiệm.

. Vậy khi nào DN mới tiếp cận được nguồn vốn từ quỹ này?

+ Tôi chưa thể nói được thời gian cụ thể. Hiện Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang gấp rút xây dựng các văn bản hướng dẫn, cũng như chuẩn bị bộ máy cho quỹ hoạt động để trình lên Thủ tướng ban hành trong thời gian sớm nhất.

. Xin cảm ơn ông.

Cần nhất là sự bình đẳng

Điều DN nhỏ và vừa cần nhất hiện nay là sự bình đẳng trong kinh doanh, trong đối xử và trong khung pháp luật. Vì vậy muốn cứu DN thì cần tạo cơ hội bình đẳng và phải dựa trên cạnh tranh lành mạnh. Hầu hết các quỹ đang hoạt động rất kém hiệu quả và không minh bạch. Điển hình như quỹ bình ổn giá xăng dầu, có bao giờ người dân biết cụ thể việc sử dụng quỹ này như thế nào đâu?

Tốt nhất là trong hội đồng quản lý của quỹ này phải có đại diện các DN, hiệp hội hay là thành viên độc lập thì mới hiệu quả được. Mọi hoạt động thu chi phải công khai, minh bạch và có tiêu chí rõ ràng, cụ thể từng ngày, từng giờ. Có như vậy mới hy vọng vốn đến tay DN. Nếu không công khai, minh bạch sẽ có chuyện xin-cho, chạy chọt, lợi ích nhóm, rồi lại rơi vào tay một số DN sân sau, DN thân hữu.

Chuyên gia kinh tế-TS LÊ ĐĂNG DOANH

Quỹ Phát triển DN nhỏ và vừa có vốn điều lệ 2.000 tỉ đồng từ ngân sách Nhà nước, được cấp trong ba năm. Hai năm đầu mỗi năm cấp 500 tỉ đồng, năm thứ ba cấp 1.000 tỉ đồng. Để nuôi dưỡng quỹ, ngoài vốn bổ sung từ kết quả hoạt động còn vốn huy động từ các nguồn đóng góp tự nguyện và ủy thác của các tổ chức trong và ngoài nước dành cho DN nhỏ và vừa.

THU HẰNG