Ông H. ở thôn Phú Nghĩa, xã Nghĩa Hòa (Tư Nghĩa, Quảng Ngãi) trồng cây sanh trong chậu vài chục năm chẳng cần bỏ công sức để cắt chi, uốn sửa cành. Càng lớn dáng cây càng lạ, nhất là bộ rễ phát triển tràn ra quanh chậu rồi găm xuống đất tạo nên hình thù độc đáo. Ngày nọ có vài tay thu mua sanh kiểng từ tỉnh Bắc Ninh tìm đến mặc cả vài chục triệu đồng. Gia đình ông H. thấy giá cao bất ngờ nên kì kèo thêm, cuối cùng hai bên kết giá 110 triệu đồng. “Đúng là tiền từ trên trời rơi xuống” - nhiều người trầm trồ.
Lên ngôi rồi… đóng băng
Giới chơi sanh kiểng ở xã Nghĩa Hòa còn kể nhiều chuyện “trúng mánh” khác xung quanh chuyện bán cây sanh kiểng thời hoàng kim. Anh TQT, cũng ở xã Nghĩa Hòa, kể có một người trong xóm tìm đến nhà vườn nọ để mua cây sanh kiểng trên chục năm tuổi với giá 100 triệu đồng. Ngay trong ngày, người này bán lại cho những tay gom sanh kiểng xứ Bắc với giá 250 triệu đồng khiến chủ nhà tiếc hùi hụi. Thế là từ đó ở Quảng Ngãi xuất hiện những nhóm người đi gom mua cây sanh kiểng để bán lại cho những người từ các tỉnh Hải Dương, Vĩnh Phúc, Nam Định vào...
Cây sanh kiểng cứ thế mà lên ngôi. Nhiều người trước đây chẳng thèm ngó ngàng đến loại cây này đã tìm mua để trước là chơi, sau bán kiếm lời. Rồi từ đó, những câu chuyện trà dư, tửu hậu của nhiều người đều là chuyện về cây sanh. Kết cục là nhà nhà trồng cây sanh, người người trồng sanh kiểng. Chẳng ai có thể tính được ở Quảng Ngãi có bao nhiêu cây sanh kiểng mà giá rẻ thì năm, ba triệu đồng một cây, giá cao có khi đến bạc tỉ. Cây sanh kiểng càng thịnh thì giới chơi sanh mua đá san hô về phối dưới gốc cây càng nhiều. Theo đó, giá đá san hô từ vài trăm ngàn đồng/m3 những năm trước, bây giờ đã tăng lên đến 1,2-1,5 triệu đồng. Và dĩ nhiên, những rặng san hô vùng biển Bình Hải (huyện Bình Sơn) cũng tan nát vì cây sanh.
Như một quy luật, sau hơn một năm cây sanh kiểng sốt giá, bây giờ đến hồi rớt giá.
Vườn cây sanh kiểng được cho có giá bạc tỉ ở TP Quảng Ngãi. Ảnh: VÕ QUÝ
Anh Nguyễn Chí Tâm ở thôn Kim Thạch, xã Nghĩa Hà (huyện Tư Nghĩa) là người chơi và bán buôn sanh kiểng từ năm 1993. Anh đã từng bỏ cả tháng trời đi vùng Núi Thành (Quảng Nam) để lùng sục kiếm mua cây sanh tự nhiên đem về trồng rồi cắt cành, phối đá. Hết vùng Núi Thành, anh lại tìm đến xã Bình Khương, Bình An, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi). Anh Tâm giải thích: “Cây sanh kiểng đẹp phải đảm bảo các yếu tố: cổ, kỳ, mỹ. Nghĩa là cây sanh phải trên vài chục năm tuổi, dáng cây phải lạ và phải được cộng đồng cây sanh kiểng công nhận là đẹp”.
Nghề chơi sanh kiểng đã cho anh Tâm một ngôi nhà hai tầng và có tiền nuôi con ăn học. Thế nhưng đối diện với thị trường sanh kiểng hiện nay, anh Tâm ngao ngán: Cây sanh kiểng cũng có lúc thăng lúc trầm. Vào năm 1996 hay những năm 2003-2004, cây sanh cũng rớt giá nhưng vẫn còn có người mua. Còn bây giờ thì chẳng có ai mua bán gì.
Tháng 4-2011, anh Tâm bán một cây sanh giá gần 500 triệu đồng, rồi mua lại ba cây sanh kiểng vài trăm triệu đồng để “nuôi gầy” trở lại. Song do thị trường rớt giá dài dài, không ai hỏi han tới nên bây giờ trong vườn của anh Tâm còn 10 cây sanh kiểng có giá không dưới 1 tỉ đồng vào năm 2010 (còn bây giờ thì… chưa biết).
“Bao giờ cho đến tháng Mười?”
Không chỉ một mình anh Tâm điêu đứng vì cây sanh kiểng mà ở Quảng Ngãi có hàng ngàn nhà vườn cũng lâm vào cảnh này. Giới chơi sanh kiểng thường kể câu chuyện bi hài về anh T. và hai người thân đầu tư buôn bán sanh kiểng. Họ thuê mảnh đất trên 1.000 m2 ở một con hẻm trên đường Trần Hưng Đạo (Quảng Ngãi) để tập kết cây sanh gom từ các nơi về bán cho những người mua ở miền Bắc vào. Trước và sau tết Nguyên đán Tân Mão, ngày ngày ở địa điểm mua bán sanh kiểng này lúc nào cũng nhộn nhịp. Người mua, kẻ bán tụ tập đông đúc, xe tải, xe cẩu bốc dỡ cây sanh liên tục. Vậy mà bây giờ vườn sanh vắng như chùa bà Đanh. Vốn liếng của cả ba người chôn vào vườn sanh không dưới 8 tỉ đồng.
Anh Nguyễn Chí Tâm vẫn hy vọng có ngày cây sanh kiểng sẽ lên ngôi. Ảnh: VÕ QUÝ
Theo anh Nguyễn Chí Tâm, bây giờ cây sanh kiểng không nhúc nhích nhưng giới mua bán cây sanh kiểng chưa hết hy vọng thị trường sẽ hồi phục trở lại. “Nhưng nếu hết năm 2011 mà thị trường vẫn cứ đóng băng thì nhiều người chẳng biết để cây sanh trong nhà làm gì khi bạc tỉ bị chôn trong cây. Giới mua bán thì lo lắng, còn những người mới bắt đầu chơi sanh kiểng nay thấy không ai mua nên không còn hứng thú chơi bời, chăm bón nữa”.
Anh Phạm Duy, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh xã Nghĩa Hòa (huyện Tư Nghĩa), đưa tôi ra khu vườn có 150 cây kiểng cổ thụ giá trị chừng 10 tỉ đồng (theo thời giá hồi sanh kiểng còn… lên ngôi). Anh Duy giãi bày: “Cây kiểng nghệ thuật thì không bao giờ chết được. Chỉ có những cây kiểng… giống như cây nghệ thuật thì mới chết”. Cách nay bốn tháng, cánh mua sanh xứ Bắc vào nhà anh trả giá cặp cây kiểng thế trực được anh chăm bón trong vườn nhà trên vài chục năm với giá 2,5 tỉ đồng. Đáp lời họ, anh Duy chỉ lắc đầu vì theo anh giá của cặp cây này phải là 4 tỉ đồng. Hiện tại thị trường sanh kiểng ngưng đọng nhưng anh Duy tin rằng những cây kiểng bạc tỉ ở Quảng Ngãi có nhiều người vẫn muốn sở hữu nên giá trị của cây sanh kiểng nghệ thuật sẽ không bao giờ thay đổi.
Thấy cây sanh kiểng rơi vào tình trạng ế ẩm, cánh buôn bán sanh kiểng bực dọc uống rượu và phỏng đoán: Nào là do ở phía dưới đáy chậu cây sanh kiểng xuất ra nước ngoài có nhét ma túy nên bị hải quan phát hiện không cho xuất (!?). Nào là những doanh nghiệp đầu tư xây nhà hàng, khách sạn hay xây dựng công sở đang gặp khó khăn vì thiếu vốn nên không mua cây kiểng để trưng bày.
Anh Phạm Duy, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh xã Nghĩa Hòa (Tư Nghĩa, Quảng Ngãi) bên cặp sanh kiểng được cho là có giá hơn 2,5 tỉ đồng. Ảnh: VÕ QUÝ
Thậm chí có người còn đồn đoán rằng giới chơi cây kiểng ở xứ Bắc đã “chơi” một vố đối với cánh chơi sanh kiểng ở Quảng Ngãi. Có khi một mặt họ vào lùng mua sanh kiểng ở Quảng Ngãi rồi đẩy giá cao lên để hấp dẫn thị trường sanh kiểng, sau đó lại tuồn loại cây mức tầm tầm ở miền Bắc vào bán cho cánh ở miền Trung để kiếm lợi nhuận cao…
Tuy vậy, phỏng đoán cũng chỉ là phỏng đoán, còn sự thật là cây sanh kiểng không nhúc nhích nên giới buôn bán ở Quảng Ngãi bị tồn cây kiểng hàng trăm tỉ đồng.
| Thấy người ăn khoai ta cũng vác mai đi đào Anh L. và H. ở thôn Kim Thạch, xã Nghĩa Hà (Tư Nghĩa, Quảng Ngãi) trước đây làm nghề mua bán xe Honda cũ, mỗi chiếc kiếm lời vài trăm ngàn đồng. Sau thấy việc mua bán sanh kiểng dễ sinh lời nên hai anh nhờ người hướng dẫn cách mua, bán sanh kiểng. Khi thị trường sanh kiểng rộ lên, hai anh lấy sổ đỏ vay ngân hàng mỗi người vài chục triệu đồng để mua sanh đem về “mông má” rồi bán. Ai ngờ thị trường sanh kiểng ngưng đọng, anh L. thở dài: “Tiền lãi từ việc mua bán sanh kiểng gom góp lại mua được khoảng chục cây sanh kiểng, tính ra trên 100 triệu đồng, giờ chỉ còn biết ngồi ngó”. |
VÕ QUÝ
