Theo luật đất đai của Mỹ, ai làm chủ sở hữu bất động sản đều được quyền thừa hưởng khoáng sản có được dưới lòng đất hay trên bề mặt phần đất của mình. Thế nhưng, không phải chủ nhà người Việt nào cũng biết điều này.
Người ta ký thì mình cũng... ký!
Chị Thúy Phạm ngụ đường số 8, TP Fort Worth (bang Texas) nhớ lại: Cách đây gần hai năm, khi nhận được giấy mời ra văn phòng đại diện của Công ty Dale ký giấy ủy quyền khai thác khí đốt, chị cứ ngỡ phen này trúng số. Chị liền gọi điện thoại cho bạn bè quanh khu phố thì biết ai cũng nhận được giấy mời như chị. Trên bàn, một sấp giấy tờ, hợp đồng đã có sẵn tên chủ nhà, lô đất, số thứ tự thửa đất, diện tích..., giờ chỉ còn ký tên và lãnh tiền là xong. Đến khi cầm tờ séc 200 USD, chị mới biết đây là tiền thưởng cho chủ nhà đã đồng ý cho công ty khai thác phần khí đốt dưới nền đất của mình. Khi nào khai thác được và bán ra sản phẩm, công ty sẽ chia 25% trong tổng số tiền lãi trên khu vực dân cư căn cứ theo diện tích đất của từng nhà. Thời gian chia lãi trong suốt năm năm.
Trường hợp ký ủy quyền khai thác như chị Thúy Phạm không phải là ít tại các khu dân cư có nhiều sắc dân, di dân sinh sống. Nhờ thế mà các công ty Chesapeake, XTO, Dale hay Poloma hốt được một lượng hợp đồng giành quyền khai thác đáng kể. Công ty nào có được 80% hợp đồng ủy quyền ở một khu vực sẽ được quyền khai thác. Nếu công ty không đạt được số lượng hợp đồng có thể bán lại hợp đồng cho công ty đủ thực lực hơn theo giá công ty thắng hợp đồng mua lại. Do đó, có thể xem đây là một cuộc tranh giành quyền khai thác một cách lành mạnh giữa các công ty mà người thiệt thòi vẫn là chủ của những ngôi nhà nhỏ bé.
Cả trăm hộ gia đình người Việt trong khu dân cư trên đường Beach đã ký tên cái rẹt vì họ không quan tâm đến vấn đề mình làm chủ mỏ hoặc không biết gì về quyền lợi mình được thụ hưởng. Họ chỉ nghĩ theo xu thế ai sao mình vậy, có còn hơn không. Anh Hoàng Võ ở khu dân cư trên cứ nghĩ khoáng sản dưới lòng đất là của nhà nước; tự dưng tiền đâu trên trời rơi xuống, họ thưởng bao nhiêu hay bấy nhiêu. Không chỉ anh Hoàng có suy nghĩ ngây thơ đến thế mà nhiều người cũng có cách suy nghĩ giống vậy.
Bán khoáng sản giá bèo
Hàng trăm hộ dân nơi đây đã bị các công ty dầu khí trả giá rẻ rề. Tính ra khu này bị thiệt thòi hơn một triệu USD. Theo ước tính riêng, người Việt sinh sống tại TP Fort Worth có gần 4.000 gia đình thì số tiền thiệt thòi lên đến vài chục triệu USD.
Người Mỹ khôn ngoan và có kinh nghiệm về vấn đề này vì từ lâu bang Texas đã trở thành bang sản xuất dầu khí lớn nhất nước Mỹ. Ông Bobby Chris, ở khu vực Rosedale, TP Fort Worth, cho biết: “Vấn đề này cần phải kiên trì. Đừng bao giờ nghe tụi landman (người đi từng nhà thương lượng hợp đồng khoáng sản) dụ dỗ. Ai được lợi? Cuối cùng chỉ có công ty khai thác, còn phần chia lãi, một hai trăm đồng (tức USD) mỗi tháng là hết mức. Mình không ký thì công ty khai thác chẳng làm gì được mình cả”.
Thực ra thì đây là cách “thả dây dài bắt cá lớn” như lời ông Mai Trần ở TP Haltom nói. Ông vừa nhận hợp đồng mới nhất của Công ty Colt thỏa thuận trả tiền ủy quyền lên đến hơn 10.000 USD. Cầm hợp đồng thấy ham nhưng ông cũng chưa dám ký vì nhận tiền thì phải khai vào thu nhập lương hưu của ông, như thế bảo hiểm y tế của gia đình ông có thể bị cắt. Cũng không ít cư dân người Việt tính tới tính lui rằng chờ nhận được tiền lãi trong năm năm thì chẳng bao nhiêu nên họ quyết định bán luôn quyền khoáng sản dưới lòng đất lấy tiền một lần cho gọn. Bán luôn quyền sở hữu khoáng sản sẽ ảnh hưởng đến giá trị căn nhà trên phần đất mặt. Có khi chủ nhà bị thiệt một số tiền đáng kể.
| Cơn sốt khai thác dầu khí đang bùng nổ ở các bang California, Texas, Oklahoma, Louisiana. Hiện có 5.200 giếng khoan khai thác dầu và khí đốt tại các vùng phụ cận quận hạt Tarrant ở bang Texas. Riêng TP Fort Worth có hơn 320 giếng khoan được cấp phép khai thác. 2.000 giếng khoan dầu khí cũng đang hoạt động quanh các TP Los Angeles và Long Beach (bang California). Trong ba tháng đầu năm nay, các công ty khai thác dầu khí Mỹ lãi 36 tỷ USD. Trong khi đó, người dân phải bấm bụng mỗi ngày khi nhìn lên bảng giá xăng dầu. |
TỰU NGÔ (Cộng tác viên từ Mỹ)
