Theo rác xuôi dòng Bảo Định
Đi dọc một đoạn kênh Bảo Định chiều dài hơn 2 km, qua địa phận các phường 1, 2, 4, 5 xã Đạo Thạnh, chúng tôi có đủ một bộ sưu tập ảnh về rác, nước thải. Cả ngàn hộ dân sống bao bọc quanh nhánh kênh này, trên các con đường Trưng Trắc, Nguyễn Tri Phương, Phan Thanh Giản… thuộc khu trung tâm đô thị Mỹ Tho xả rác như một thói quen mỗi ngày.
Dày đặc rác tấp vào bờ sông Tiền dưới chân cầu Rạch Miễu. Ảnh: T.PHÚC
Hộ dân nào cũng có những chiếc giỏ, cần xé chứa rác. Khi có tín hiệu xe lấy rác của đội vệ sinh môi trường đô thị đến trước cửa, họ chỉ cần mang giỏ rác ra quẳng lên xe là xong. Tuy tiện lợi vậy song số đông vẫn vứt rác bừa ra sông. Rác gồm đủ thứ loại: hộp xốp, áo quần rách, giày dép, chai nhựa, vỏ trái cây, thậm chí các chất nôn ói, bệnh phẩm, bông băng vệ sinh, xác súc vật chết… cũng tuồn xuống sông từ cái nhà sàn phía sau của bà con xây dựng theo kiểu lấn kênh rạch.
Đêm tối vắng người qua lại, chúng tôi tận mắt chứng kiến những hộ dân ở gần công viên vườn hoa Lạc Hồng khiêng cả cần xé rác nặng trịch đổ xuống vàm kênh Bảo Định. Dọc sông Tiền, đoạn đường Lê Thị Hồng Gấm gần Công ty TNHH một thành viên Cấp nước Mỹ Tho, người dân cũng thi nhau ném rác ra sông. Hỏi một thanh niên lén đổ rác thải, anh này trả lời tỉnh bơ: “Sông rộng, nước chảy mạnh, rác “biến” đi rất nhanh, lo gì”.
Rác thải trôi lềnh bềnh theo dòng kênh Bảo Định (đoạn đi qua chợ Thạnh Trị). Ảnh: T.PHÚC
Chú Tám Được, một cư dân gắn cuộc sống bên dòng Bảo Định hơn 50 năm, ngao ngán: “Ngày xưa dân cư thưa thớt, con kênh này nước rất sạch, có thể múc lên lắng phèn tắm giặt, thậm chí nấu ăn. Bây giờ nhà cửa đông đúc, có nước máy xài vô tư nên chẳng ai thấy quý nước sông và gìn giữ môi trường nữa”. Vừa nói, chú Tám Được dẫn chúng tôi đến xem một mảng rác tấp vào lùm cây cặp bờ kênh, có cả xác súc vật chết đang trong giai đoạn phân hủy, ruồi bu quanh.
Đứng trên cầu Hùng Vương và cầu Nguyễn Trãi đúng thời điểm con nước ròng, chúng tôi nhìn thấy từng vạc lục bình trôi, kéo theo đủ thứ loại rác.
Thải nước bẩn ra sông
Đoạn kênh Bảo Định qua khu chợ cá Mỹ Tho (phường 1), chợ Thạnh Trị (phường 4) ô nhiễm không chỉ vì rác. Toàn bộ hệ thống nước thải từ quá trình làm cá, dội rửa chợ, nước thải từ các nhà dân… đều chảy xuống cống, xả trực tiếp ra kênh. Bên dãy nhà lụp sụp cạnh khu chợ Thạnh Trị, thỉnh thoảng lại có người dân đổ ào nước thải xuống kênh. Tiếp sau, một bịch xốp to đùng đựng rác ném thẳng ra kênh nổi lềnh bềnh.
Số hộ khác chăn nuôi heo phía sau nhà sàn chọn giải pháp tối ưu là dội trực tiếp phân heo xuống sông. Chỉ trong vòng nửa tiếng, tất cả những thứ dơ bẩn vừa kể đã hòa vào dòng sông Tiền. Gặp lúc thủy triều lên, rác thải chưa kịp trôi xa đã quay trở lại dòng kênh Bảo Định. Rác và nước bẩn cứ thế trôi lòng vòng…
Một cống xả nước thải trực tiếp ra sông. Ảnh: T.PHÚC
Tiếp xúc với một trại nuôi gần 2.000 con heo ở huyện Chợ Gạo, chúng tôi choáng váng với mùi hôi thối nồng nặc của dòng nước bẩn, đen thui, không được chủ trại xử lý, được xả thẳng ra sông Tiền thông qua ba miệng cống tròn có đường kính khoảng 0,8 m. Trước đó, chủ trại heo này đã bị xử phạt hành chính nhưng đến nay vẫn chưa chịu khắc phục.
| Phóng viên hỏi một thanh niên lén đổ rác thải, anh này trả lời tỉnh bơ: “Sông rộng, nước chảy mạnh, rác “biến” đi rất nhanh, lo gì”. |
Sông Tiền phía cù lao Thới Sơn và cồn Tân Long (TP Mỹ Tho) còn ô nhiễm bởi một loại chất thải khác. Đó là những tạp chất phân hủy từ quá trình nuôi gần 1.000 bè cá của các hộ dân nuôi cá điêu hồng. Người dân sống cố định trên bè đã vô tư đi vệ sinh, vứt hàng loạt cá bị bệnh chết ra sông.
Có lúc khách du lịch phàn nàn vì mùi hôi thối của những phế phẩm xương đầu cá tra sau quá trình chế biến được thả trôi theo dòng nước, bốc mùi hôi cả một khúc sông. Gần đây nhất, mùa dịch heo tai xanh năm 2010, các chủ hộ chăn nuôi đã mang xác những con heo chết (trọng lượng 20-50 kg) ném xuống sông. Xác heo trương sình lên, nổi dọc theo hai bên bờ cù lao Thới Sơn, trôi dài xuống huyện Chợ Gạo.
Lục bình và rác. Ảnh: T.PHÚC
Nước thải khu công nghiệp chưa sạch
Khu công nghiệp (KCN) Mỹ Tho và cụm công nghiệp Trung An hiện đã được lấp kín với hơn 40 dự án của các nhà đầu tư. Hệ thống xử lý nước thải của một số công ty vẫn chưa đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN. Nhiều doanh nghiệp đã xả lén nước thải ra sông với những thông số vượt quá mức cho phép. Ngoài ra, hàng loạt doanh nghiệp sản xuất khác dọc theo sông Tiền, địa phận xã Bình Đức, xã Song Thuận, huyện Châu Thành, lén xả nước thải ô nhiễm từ quá trình sản xuất, chế biến ra sông nhưng cơ quan chức năng chưa tiến hành xử lý.
Mới đây, trả lời báo chí trong buổi họp mặt giới truyền thông sau khi đắc cử chức vụ bí thư Tỉnh ủy Tiền Giang, ông Trần Thế Ngọc nhìn nhận: Việc đầu tư xây dựng KCN Mỹ Tho trong điều kiện đô thị mở rộng như hiện nay khá bất cập. Nhưng phải có lộ trình, tính toán kỹ về chủ trương di dời trong tương lai, không thể để một KCN kề cận bên dòng sông Tiền. Trước mắt, cần kiên quyết xử phạt các doanh nghiệp vi phạm về môi trường. Các doanh nghiệp phải hoàn chỉnh hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn theo quy định mới được phép xả ra sông rạch.
Những bịch xốp đựng rác do các hộ dân ném bừa xuống sông. Ảnh: T.PHÚC
Một chuyên gia về môi trường nêu quan điểm: Ý thức của người dân rất khó nâng cao thông qua tuyên truyền, nhắc nhở trong các buổi hội họp, trên các phương tiện thông tin đại chúng. Cần có những chiến dịch huy động mọi tầng lớp nhân dân ra quân cùng dọn dẹp làm sạch đẹp môi trường sông, rạch, đường phố… Phải làm thường xuyên, xuyên suốt, có xử phạt chế tài, biểu dương, khen thưởng khích lệ hẳn hoi. Lâu nay, chúng ta làm không tới nơi tới chốn. Cụ thể ở Mỹ Tho, chưa từng nghe có chiến dịch vận động người dân thu gom rác, dọn vệ kênh rạch, và cũng chưa nghe thấy ai bị xử phạt vì vứt bừa rác thải bao giờ (!).
“Hãy chung tay giữ cho dòng sông Tiền êm ả, có một cảnh quang sạch, thoáng đãng bên chiếc cầu dây văng Rạch Miễu tuyệt đẹp” - đó là lời trần tình của nhiều du khách khi đặt chân đến đất Mỹ Tho, xứ dừa Bến Tre. Ông Lâm Trung Tín, một Việt kiều Mỹ, tỏ vẻ không hài lòng: “Người dân vô tư thả rác, vứt cá và heo chết trôi trên sông. Vẫn còn khá đông những hộ nghèo xài nước sông. Nguồn lây nhiễm bệnh tật cũng từ đó mà ra. Theo tôi, việc làm vô ý thức của người dân như đã nêu trên cũng là một tội lỗi” - ông Tín nói.
TÂM PHÚC
(Nguyệt san Pháp Luật TP.HCM tháng 11-2010)
