Thời gian gần đây, sự gia tăng các ca mắc COVID-19 mang biến thể ve sầu BA.3.2 trên toàn cầu đang thu hút sự quan tâm của dư luận.
Biến thể mang nhiều đột biến nhưng độc lực suy giảm
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), biến thể này đang có xu hướng gia tăng rõ rệt trên bình diện toàn cầu. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ghi nhận biến thể BA.3.2 xuất hiện lần đầu tại Nam Phi, sau một thời gian dài lưu hành âm thầm đã bùng phát mạnh và hiện diện tại ít nhất 23 quốc gia, trong đó có Nhật Bản, Australia, một số nước châu Âu cùng ít nhất 25 bang của Mỹ.
Tên gọi ve sầu của biến thể BA.3.2 được giáo sư T. Ryan Gregory tại Đại học Guelph đề xuất, nhằm mô tả đặc tính lan truyền âm thầm giống như loài ve sầu sống dưới lòng đất trong thời gian dài trước khi xuất hiện hàng loạt.
Điểm mấu chốt khiến BA.3.2 khác biệt là sự sở hữu số lượng đột biến khổng lồ. Theo PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng, Giảng viên cao cấp Khoa Y tế công cộng, Đại học Y Dược TP.HCM, nếu chủng Omicron trước đây có hơn 53 đột biến so với chủng gốc Vũ Hán thì BA.3.2 mang tới hơn 100 đột biến.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở vị trí của các đột biến trên protein gai (protein S) của virus, đặc biệt là ở hai vùng S1 và S2. Trong đó, các đột biến tại vùng S1 giúp virus lẩn tránh hệ miễn dịch hiệu quả hơn, nhưng các đột biến tại vùng S2 lại gây tác dụng ngược, làm cho virus suy giảm khả năng xâm nhập vào cơ thể.
Bác sĩ Dũng ví von BA.3.2 giống như một kẻ ngụy trang quá mức, việc khoác lên mình quá nhiều lớp ngụy trang khiến nó trở nên vụng về và di chuyển kém hiệu quả hơn trong việc liên kết với tế bào người.
Đồng quan điểm, Bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) nhấn mạnh rằng bản chất BA.3.2 vẫn là một nhánh thuộc chủng Omicron.
Nguồn gốc của nó là một chủng có độc lực nhẹ. Khả năng thoát miễn dịch của BA.3.2 chỉ tác động đến một nhóm nhỏ, không thể gây ảnh hưởng trên diện rộng bởi đại đa số cộng đồng đều đã có nền tảng miễn dịch vững chắc.
"Trên thực tế lâm sàng, biến thể này không tạo ra gánh nặng y tế và căn bệnh hiện chỉ biểu hiện như một đợt viêm đường hô hấp thông thường", bác sĩ Khanh nói.
Ghi nhận từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP Hà Nội cho thấy sự gia tăng các ca mắc COVID-19 thời gian gần đây. Tính chung từ đầu năm nay, TP Hà Nội đã ghi nhận tổng cộng 29 ca mắc rải rác tại 22 phường, xã và không có ca tử vong nào.
Dù dữ liệu phòng thí nghiệm cho thấy BA.3.2 có khả năng né tránh miễn dịch, Bộ Y tế và WHO đều khẳng định hiện chưa có bằng chứng cho thấy biến thể này làm gia tăng mức độ nặng, số ca nhập viện hoặc tử vong. Các loại vaccine hiện hành vẫn giữ nguyên giá trị trong phòng bệnh tiến triển nặng.
Phân tích sâu hơn, bác sĩ Đỗ Văn Dũng chỉ ra rằng sự tiến hóa của virus có thể làm giảm hiệu quả ngăn ngừa lây nhiễm của vaccine, nhưng hệ miễn dịch từ vaccine và miễn dịch tự nhiên ở những người từng mắc bệnh vẫn là hàng rào phòng ngự vững chắc.
Cơ thể con người nhận diện được nhiều kháng nguyên ở các vùng khác nhau của virus, giúp người bệnh không rơi vào tình trạng nguy kịch. Đối với người trưởng thành khỏe mạnh đã tiêm phòng đầy đủ, việc nhiễm bệnh có thể chỉ gây ra triệu chứng như ho, có đờm, sụt sịt, khó thở và mệt mỏi trong vài ngày.
Tuyệt đối không chủ quan
Trước bối cảnh virus SARS-CoV-2 liên tục tiến hóa, Bộ Y tế và ngành y tế TP Hà Nội liên tục phát đi thông điệp khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng tuyệt đối không được chủ quan trước biến thể BA.3.2. Cơ quan chức năng yêu cầu hệ thống y tế duy trì giám sát, phát hiện sớm và sẵn sàng đáp ứng điều trị khi cần thiết.
Để phòng bệnh hiệu quả, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần duy trì chiến lược phòng vệ toàn diện đối với tất cả các tác nhân gây bệnh hô hấp thay vì chỉ tập trung vào COVID-19. Mỗi cá nhân cần thực hiện nghiêm túc việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đeo khẩu trang khi đến cơ sở y tế, những nơi đông người hoặc trong không gian kín.
Những người có biểu hiện ho, sốt, viêm đường hô hấp cần chủ động đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc và tự cách ly để bảo vệ cộng đồng. Khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu chuyển nặng như sốt cao, khó thở, đau ngực, người bệnh phải khẩn trương liên hệ với cơ sở y tế để được can thiệp điều trị kịp thời bằng các loại thuốc đặc trị phù hợp.
Đặc biệt, công tác bảo vệ nhóm đối tượng nguy cơ cao cần được đặt lên hàng đầu. Người cao tuổi có hệ miễn dịch suy giảm tự nhiên, người mang bệnh lý nền, phụ nữ mang thai và trẻ em chưa được tiêm phòng đầy đủ cần hạn chế tụ tập đông người.
Đồng thời, bác sĩ Trương Hữu Khanh cũng lưu ý cộng đồng không nên lơ là trước các dịch bệnh truyền nhiễm thiết thực khác. Tùy theo khu vực địa lý, người dân cần cảnh giác cao độ với bệnh tay chân miệng, sốt xuất huyết tại khu vực phía Nam hoặc bệnh cúm mùa khi thời tiết giao mùa tại miền Bắc, đồng thời chú trọng việc tiêm ngừa đầy đủ các bệnh như thủy đậu, sởi, quai bị, rubella để bảo vệ sức khỏe toàn diện.
