Công tố viên phải độc lập hơn nữa

“Trước yêu cầu của cải cách tư pháp thì tòa án phải triệt để tuân thủ nguyên tắc khi xét xử, thẩm phán và hội thẩm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật mà không phải tuân theo sự lãnh đạo, chỉ đạo của chánh án hay ngành dọc như viện kiểm sát (VKS)”. Đó là ý kiến của bà Nguyễn Thị Thủy (Phó Viện trưởng Viện Khoa học kiểm sát, VKSND Tối cao) tại hội thảo quốc tế về đổi mới tổ chức các cơ quan tố tụng theo tinh thần cải cách tư pháp do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tổ chức tại Đà Nẵng ngày 6-8.

Phân định rõ thẩm quyền của viện trưởng và kiểm sát viên

Theo bà Thủy, cần tăng quyền, tăng trách nhiệm cho điều tra viên, kiểm sát viên (KSV) và thẩm phán để họ chủ động trong thực thi nhiệm vụ, nâng cao tính độc lập, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.

Theo nhiều đại biểu, nên tăng tính độc lập hơn nữa cho KSV để nâng cao tranh tụng tại tòa. Trong ảnh: KSV cao cấp Võ Văn Thêm đang tranh luận tại một phiên tòa. Ảnh: TB

Bà Thủy cho rằng cần xác định rõ trách nhiệm của viện trưởng VKS khi thực hiện thẩm quyền rút, đình chỉ, hủy bỏ các quyết định tố tụng dẫn đến oan sai, bỏ lọt tội phạm. Đồng thời, phải phân định rõ thẩm quyền của viện trưởng và của KSV một cách hợp lý. Ngoài ra, bà Thủy còn cho rằng VKS cấp trên phải tập trung nhiều hơn cho công tác kiểm tra, hướng dẫn VKS cấp dưới về chuyên môn chứ không phải tập trung quá nhiều cho công tác giải quyết các vụ án cụ thể.

Cùng quan điểm này, ông Nguyễn Sơn (Ủy viên Ủy ban Tư pháp Quốc hội) nói KSV giữ quyền công tố tại tòa thì không nên chịu sự chỉ đạo của viện trưởng VKS. “Tôi nghĩ cần đề nghị chức danh này được hoạt động độc lập để đề cao vấn đề tranh tụng tại tòa. Chứ có nhiều vụ án đưa ra xử rồi nhưng KSV phải xin dừng để xin ý kiến chỉ đạo của viện trưởng” - ông Sơn nói.

Nên tăng quyền cho viện kiểm sát

Luật sư Trương Trọng Nghĩa (Ủy viên Ủy ban Tư pháp của Quốc hội) nhận xét hiện nay có hiện tượng người dân mất niềm tin vào tư pháp. “Thậm chí, có những việc người dân phải nhờ cậy đến xã hội đen để giải quyết vụ việc thay vì nhờ cơ quan tố tụng. Cái này do đâu, phải chăng do chất lượng tư pháp của chúng ta có vấn đề?”.

Theo ông Nghĩa, có những vụ án Nhà nước thiệt hại hàng ngàn tỉ đồng nhưng lại tìm không ra hành vi, dấu hiệu tham nhũng. “Như vậy là có vấn đề ở hoạt động điều tra. Không thể chấp nhận chuyện thiệt hại, Nhà nước phải gánh công nợ như thế mà cơ quan điều tra không chứng minh được hành vi tham nhũng lấy một đồng” - ông Nghĩa nhấn mạnh. Từ đó, ông Nghĩa đề nghị phải cho phép cơ quan công tố tiếp cận vụ án sớm hơn, bắt đầu ngay từ khâu trinh sát. “Cơ quan công tố cũng phải đóng vai trò mạnh mẽ hơn, nếu anh trả hồ sơ để điều tra bổ sung thì trách nhiệm lớn nhất phải thuộc về anh” - ông Nghĩa nói.

Đồng tình, bà Hoàng Thị Quỳnh Chi (Viện Khoa học kiểm sát, VKSND Tối cao) cho rằng KSV phải được bám sát quá trình điều tra, nắm chắc tiến độ điều tra, tăng cường hơn nữa trách nhiệm của cá nhân trong việc ban hành các quyết định tố tụng. “VKS phải kiểm sát, điều tra ngay từ giai đoạn khởi tố để KSV nắm được bản chất vụ việc ngay từ đầu. Cũng có thể trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra khi cần thiết, hạn chế đến mức thấp nhất phải trả hồ sơ điều tra bổ sung” - bà Chi cho biết.

LÊ PHI