Giấy khai sinh thiếu tên cha, có được cấp dưỡng?

Mới đây, TAND tỉnh Ninh Thuận đã xử sơ thẩm, tuyên phạt bị cáo Lê Khắc Sáu (nguyên cán bộ Đội Điều tra Công an TP Phan Rang-Tháp Chàm) năm năm tù về tội dùng nhục hình. Trong vụ án này, về mặt hình sự thì không có gì đáng bàn nhưng ở phần dân sự, quyết định của tòa về việc bồi thường cấp dưỡng đã gây nhiều tranh cãi…

Bác yêu cầu vì khai sinh không ghi tên cha

Tại phiên xử, bà NTD (vợ nạn nhân Trần Gòn, người bị Sáu dùng nhục hình dẫn tới tử vong) đã yêu cầu tòa buộc bị cáo phải cấp dưỡng cho ba con từ ba tuổi tới tám tuổi của mình tổng cộng 2,7 triệu đồng/tháng cho đến khi các cháu trưởng thành. Bị cáo Sáu thì chấp nhận cấp dưỡng cho ba cháu bé nhưng chỉ ở mức tổng cộng 1,2 triệu đồng/tháng cho đến khi các cháu đủ 15 tuổi.

Tuy nhiên, tòa đã bác yêu cầu cấp dưỡng, dành quyền khởi kiện cho bà D. trong một vụ án khác bởi cho rằng giấy khai sinh của ba cháu bé đều không ghi họ tên cha, chỉ có họ tên mẹ nên không có cơ sở pháp lý để xem xét. Ngay sau khi nhận được bản án, bà D. đã kháng cáo.

Theo bà D. trình bày, bà đã sống chung với nạn nhân từ trước năm 2004, sau đó lần lượt sinh được ba cháu nhưng hai vợ chồng mới chỉ đi đăng ký kết hôn từ năm 2011. Chuyện này có bà con lối xóm, gia đình hai bên làm chứng. Về lý do tại sao không ghi tên cha của các cháu vào giấy khai sinh, bà D. cho biết bà đi làm giấy tờ nhà đất, có người chỉ vẽ nên bỏ trống phần đó thì thủ tục sẽ nhanh, dễ dàng hơn nên bà mới không điền tên cha của các cháu vào. Khi còn sống, nạn nhân là lao động chủ yếu trong nhà, nay ông mất đi, một mình bà xoay sở nuôi các con rất khó khăn, vất vả…

Đã hợp tình, hợp lý?

Phán quyết về phần cấp dưỡng của tòa sơ thẩm đã làm nhiều chuyên gia băn khoăn.

Một kiểm sát viên cao cấp Viện Phúc thẩm III VKSND Tối cao, Thẩm phán Trương Công Huấn (TAND quận 11, TP.HCM), luật sư Trần Hải Đức (Đoàn Luật sư TP.HCM) đều cho rằng việc tòa sơ thẩm bác yêu cầu cấp dưỡng của bà D. là chưa ổn. Bởi lẽ nguyên tắc cấp dưỡng cơ bản là phải dựa trên việc khi còn sống, nạn nhân đang có trách nhiệm nuôi dưỡng những ai để từ đó buộc bị cáo cấp dưỡng theo luật định. Ở đây, tòa đã xác định bà D. là vợ của nạn nhân, thực tế nạn nhân cũng đang nuôi dưỡng ba cháu bé thì tòa phải buộc bị cáo cấp dưỡng cho các cháu mới đúng.

Ngược lại, một thẩm phán Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao đồng tình với cách giải quyết của tòa sơ thẩm. Ông phân tích: Ba cháu bé này được sinh ra trước khi nạn nhân và bà D. đi đăng ký kết hôn chứ không phải trong thời kỳ hôn nhân hợp pháp, đồng thời giấy khai sinh của các cháu lại bỏ trống hẳn phần tên cha. Như vậy, chỉ dựa vào lời trình bày của bà D. thì chưa đủ căn cứ pháp lý kết luận các cháu là con của nạn nhân để các cháu được hưởng khoản tiền bồi thường cấp dưỡng.

Theo vị thẩm phán này, trước mắt bà D. có thể khởi kiện yêu cầu tòa xác định nạn nhân là cha của ba cháu bé. Tòa không khó xác định chuyện này bằng nhiều nguồn chứng cứ, cần thiết thì giám định cả ADN. Sau khi có phán quyết của tòa xác định đúng như vậy thì bà D. có thể khởi kiện yêu cầu bị cáo phải cấp dưỡng cho ba cháu bé theo luật định.

Luật còn khoảng trống

Từ vụ việc trên, nhìn rộng hơn, luật gia Đặng Đình Thịnh (Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Hội Luật gia Việt Nam) nhận xét: Vẫn còn những khoảng trống liên quan đến vấn đề bồi thường cấp dưỡng mà pháp luật chưa dự liệu để điều chỉnh.

Cụ thể, theo Bộ luật Dân sự, Luật Hôn nhân và Gia đình, Nghị quyết số 03 ngày 8-7-2006 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao thì đối tượng được bồi thường khoản tiền cấp dưỡng là con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động, không có tài sản để tự nuôi mình mà cha, mẹ là người bị thiệt hại đang thực hiện nghĩa vụ nuôi dưỡng. Con ở đây không phân biệt là con trai hay con gái, con đẻ hay con nuôi, con trong giá thú hay con ngoài giá thú của người bị thiệt hại.

Tuy nhiên, gặp trường hợp người bị thiệt hại thực tế đang nuôi dưỡng những đứa trẻ là con riêng của vợ (hoặc chồng), con nuôi nhưng chưa làm thủ tục nhận con nuôi thì sao? Nếu họ là nguồn sống chủ yếu, thậm chí là duy nhất của những đứa trẻ này thì sao? Pháp luật chưa có căn cứ để buộc người gây ra thiệt hại phải có trách nhiệm nhưng về phần đạo đức là điều phải đáng suy nghĩ. Do đó, ông Thịnh đề nghị luật hóa theo hướng người gây ra thiệt hại phải chịu trách nhiệm cấp dưỡng cho cả các trường hợp này để đảm bảo quyền lợi cho những đứa trẻ đáng thương.

HOÀNG YẾN