Khắc phục hậu quả, có được giảm án?

Lê Viết Cường có quan hệ tình cảm với em T. (sinh năm 1996). Từ ngày 27-5 tới 2-6, Cường đã năm lần quan hệ với em T. Sau khi sự việc bị phát hiện, Cường bị khởi tố, truy tố, kết án 30 tháng tù về tội giao cấu với trẻ em. Sau đó, Cường kháng cáo xin hưởng án treo.

Lúc giảm án, lúc không

Tại phiên tòa phúc thẩm của TAND TP Đà Nẵng, Cường xuất trình giấy tờ đã khắc phục hậu quả cho người bị hại (20 triệu đồng). TAND TP Đà Nẵng nhận định đây là tình tiết giảm nhẹ mới nên chấp nhận kháng cáo, cho Cường được hưởng án treo.

Một vụ tương tự, trong vòng hai tháng, Bùi Đình Duy cùng đồng bọn thực hiện thành công sáu vụ trộm xe máy, thu lợi bất chính 86 triệu đồng. Sau đó, Duy bị TAND quận Hải Châu phạt 42 tháng tù về tội trộm cắp tài sản. Sau phiên tòa sơ thẩm, gia đình Duy nộp lại toàn bộ số tiền Duy trộm cắp để khắc phục hậu quả và kháng cáo xin giảm án.

Tại phiên phúc thẩm, TAND TP Đà Nẵng đã chấp nhận kháng cáo, giảm cho Duy xuống còn 30 tháng tù vì cho rằng việc bị cáo và gia đình khắc phục hậu quả là tình tiết giảm nhẹ mới, thể hiện ý thức tích cực bồi thường, tự nguyện khắc phục.

Nhiều chuyên gia cho rằng nếu có tình tiết mới tại phiên tòa phúc thẩm thì tòa cần cân nhắc xem xét để đảm bảo quyền lợi chính đáng của bị cáo. Ảnh minh họa: HTD

Tuy nhiên, ở một vụ án khác, bị cáo cũng khắc phục toàn bộ hậu quả tương tự nhưng TAND TP Đà Nẵng khi xử phúc thẩm lại không giảm án cho bị cáo.

Cụ thể, ngày 2-9-2011, Phan Anh Vũ điều khiển giao thông gây tai nạn làm một người chết nên bị TAND quận Hải Châu phạt 12 tháng tù về tội vi phạm các quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ. Sau đó, Vũ kháng cáo xin hưởng án treo.

Tại phiên xử phúc thẩm, Vũ xuất trình giấy tờ chứng minh đã khắc phục toàn bộ số tiền hơn 10 triệu đồng mà tòa sơ thẩm tuyên buộc bồi thường cho nạn nhân. Đồng thời, phía gia đình nạn nhân cũng có đơn bãi nại cho bị cáo. Tuy nhiên, TAND TP Đà Nẵng cho rằng dù bị cáo có tình tiết giảm nhẹ mới nhưng mức án mà cấp sơ thẩm đã phù hợp nên giữ nguyên y án.

Phải xem xét toàn diện

Trong hầu hết các phiên xử phúc thẩm, nếu không chấp nhận kháng cáo, các tòa thường có đánh giá là “bị cáo không có tình tiết giảm nhẹ gì mới nên không thể giảm án”. Vì vậy, một vấn đề được đặt ra: Nếu bị cáo có tình tiết giảm nhẹ mới, cụ thể như đã khắc phục hậu quả rồi thì tòa có phải giảm án hay không?

Luật sư Hoàng Tư Lượng (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng tòa phúc thẩm đương nhiên phải xem xét giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo vì đây là tình tiết mới phát sinh, chưa hề được tòa sơ thẩm xem xét khi lượng hình. Thậm chí, theo ông, nếu cấp phúc thẩm thấy mức án sơ thẩm đã ở mức thấp nhất của khung hình phạt thì có thể xử dưới khung nếu đủ điều kiện theo Điều 47 BLHS.

Đồng tình, luật sư Trần Ngọc Quý (Đoàn Luật sư TP.HCM) phân tích thêm: Việc bị cáo bồi thường thiệt hại cho nạn nhân thể hiện ý thức tự nguyện sửa sai, tự nguyện khắc phục hậu quả, có tính hướng thiện. Do đó, kể cả trường hợp tòa phúc thẩm xét thấy mức án sơ thẩm đã phù hợp với tính chất, mức độ của hành vi phạm tội thì tòa cũng nên cân nhắc giảm án cho bị cáo.

Tuy nhiên, một thẩm phán TAND TP Đà Nẵng và luật sư Nguyễn Tấn Thanh (Đoàn Luật sư TP.HCM) lại cho rằng tòa phúc thẩm có giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo hay không còn phải xem xét toàn diện vụ án chứ không phải cứ có tình tiết giảm nhẹ mới là đương nhiên tòa phải giảm. Nếu mức án cấp sơ thẩm tuyên đối với bị cáo là thấp so với các bị cáo cùng vụ hoặc những hành vi tương tự trong vụ án khác thì bị cáo có tình tiết giảm nhẹ mới cũng không thể giảm án. Hoặc nếu hành vi của bị cáo là nguy hiểm, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì càng không thể giảm án...

DƯƠNG HẰNG