Ngày 28-2, Vietcombank là một trong số ít ngân hàng (NH) có thông báo trên website biểu phí đối với giao dịch ATM nội mạng từ ngày 1-3. Tuy nhiên, ông Nguyễn Văn Tuân, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank, Chủ tịch Hiệp hội Thẻ Việt Nam, tỏ ra lo ngại khi các NH tiến hành thu phí thì dư luận cho rằng đang tận thu, có lợi ích nhóm, “lobby” cho cơ quan quản lý nhà nước… Trong khi đó, kinh tế đang khó khăn, nhiều mặt hàng thiết yếu lăm le tăng giá, lạm phát có thể bùng lên bất cứ lúc nào...

Có sự khác thường?

“Dư luận phản ứng cũng có lý do, bởi lâu nay không đề cập đến chuyện thu phí dịch vụ nội mạng, khi dùng phổ biến thì lại đặt ra quy định đó. Lý do này mang tính lịch sử điều hành chính sách chưa hợp lý”- chuyên gia NH TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định.

Ông cho rằng xét về chủ trương, việc phát triển hệ thống, nâng cao dịch vụ ATM và khuyến khích người dân sử dụng của NHNN là đúng đắn. Thế nhưng cách tiến hành và chính sách đi kèm lại chưa hợp lý.

Về bản chất, ATM không phải là kênh thu lợi nhuận cho các NH. Chi phí đầu tư thiết bị ATM rất cao, chưa kể kinh phí bảo dưỡng, nhân lực. Nếu đầu tư mà để thu phí thì không đáng là bao. Các NH dùng đến ATM như một phương tiện chuyển tải dịch vụ của họ. ATM không chỉ dừng lại ở việc gửi tiền, rút tiền cho cá nhân mà thông qua đó có các dịch vụ chuyển khoản, thanh toán, thay vì phải đi lại, khách hàng và NH sử dụng hệ thống Internet và tài khoản ATM để giao dịch 24/24 giờ…

Hầu hết tiền lương của người lao động đang được trả qua thẻ ATM nhưng họ không được quyền lựa chọn NH cung cấp dịch vụ. Trong ảnh: Công nhân đang rút tiền qua thẻ ATM tại khu công nghiệp. Ảnh: Quốc Thanh

Chuyên gia Bùi Văn, giảng viên giảng dạy Chương trình Kinh tế Fulbright, cũng đồng ý thu phí giao dịch ATM nội mạng xét về khía cạnh kinh doanh là bình thường. Nhưng việc thu phí giao dịch ATM mà được Hiệp hội Thẻ Việt Nam và NHNN đứng ra cầm trịch và thông qua với một mức phí sàn là khác thường.

Trên thực tế, hầu hết tiền lương của người lao động đang được trả qua thẻ ATM Tuy nhiên, họ không được lựa chọn NH cung cấp dịch vụ. Với việc thu phí giao dịch ATM nội mạng lần này, người lao động hoàn toàn bị động nếu NH do doanh nghiệp nơi họ làm việc chọn có chủ trương đó. “Cái này giống như cá mè một lứa. Nếu ATM của NH đó có chất lượng và cung cách phục vụ kém thì người dùng cũng đành cam chịu” -ông Văn phân tích.

Ngược với xu hướng của thế giới

Chính vị lãnh đạo của Vietcombank cũng nói rằng ở nhiều nước thẻ ATM được dùng để rút tiền lẻ, xem như phương tiện rút tiền thiếu hụt tạm thời, tương tự như dịch vụ cung ứng tiện ích cho người gửi tiền. Khi phát triển tại Việt Nam, ATM lại trở thành phương tiện phân phối tiền mặt là chủ yếu. Như thế, số lượng người sử dụng tiền mặt trong giao dịch thanh toán vẫn quá nhiều.

Mục đích của cơ quan quản lý nhà nước khi cho phép phát hành thẻ ATM, hệ thống ATM và thu phí giao dịch là nhằm hạn chế giao dịch tiền mặt, tạo ra tính minh bạch, hạn chế tham nhũng, nâng cao chất lượng dịch vụ. Vậy so với mục đích cơ bản của việc sử dụng thẻ ATM ở nhiều nước thì rõ ràng đã có sự mâu thuẫn về chính sách.

Với kinh nghiệm nhiều năm làm việc trong ngành NH ở nước ngoài, TS Nguyễn Trí Hiếu dẫn chứng: “Giao dịch ATM nội mạng tại các nước phát triển, nhất là Mỹ không có bất cứ loại phí nào. Thay vào đó, nhà cung cấp thẻ đưa ra điều kiện số dư trong tài khoản phải luôn duy trì mức 100 USD, dưới mức đó mới bị tính phí dịch vụ. Đối với giao dịch ngoại mạng thì tính mức phí chung 2 USD/giao dịch. Phương án này hoàn toàn có thể áp dụng cho thị trường thẻ ATM Việt Nam với các tính toán phù hợp”.

Một số NH công bố biểu phí

Vietcombank: Rút tiền 1.100 đồng/giao dịch (đã có VAT). Truy vấn số dư, in sao kê/in chứng từ vấn tin tài khoản: 550 đồng/giao dịch. Chuyển khoản: 5.500 đồng/giao dịch. Vietcombank có hơn 1.600 máy ATM trên toàn quốc.

SeABank: Rút tiền 550 đồng/giao dịch, in sao kê 330 đồng/giao dịch, chuyển khoản: 3.300 đồng/giao dịch.

Các NH như Dong A Bank, TienPhong Bank, SCB… thông báo tiếp tục không thu phí giao dịch ATM nội mạng.

Sẽ giảm 50% phí rút tiền ATM cho công nhân

Đối với đối tượng khách hàng công nhân, người thu nhập thấp, Vietcombank dự kiến giảm 50% phí giao dịch rút tiền ATM nội mạng. Cái khó là phải làm sao xác định được đúng đối tượng. Về mặt kỹ thuật, nhân viên kế toán phải xử lý hợp lý các khoản thu phí trong trường hợp thu trước và hoàn lại cho khách hàng. Có thể trong 1-2 tháng tới Vietcombank sẽ thực hiện.

Ông NGUYỄN VĂN TUÂN, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank

Hoàn toàn không đồng ý

Tôi hoàn toàn không đồng ý với việc thu phí nội mạng của NH vì nhiều lý do. Thứ nhất: Nói thu phí nhằm hướng tới phát triển hệ thống không dùng tiền mặt tại sao NH không dùng phương thức khác mà lại đánh vào thu nhập của người dân. Thứ hai: Mức thu nhập chung của công nhân chúng tôi rất thấp. Số tiền ít ỏi đó phải chi tiêu cho cả tháng,  mỗi lần chỉ dám rút ra 500.000 đồng, có khi 100.000-200.000 đồng. Hơn nữa, thu phí mà dịch vụ có tốt lên đâu.

Chị Lê Thanh Thảo, công nhân ở quận Bình Thạnh, TP.HCM

Không nhỏ chút nào

Số tiền phí NH nghĩ là nhỏ nhưng người dân nghèo, thu nhập thấp, kể cả người thu nhập mấy chục triệu đồng/tháng cũng không nhỏ chút nào. Mỗi tháng tôi phải rút 3-4 lần tiền lương trong thẻ ATM, mấy lần chuyển khoản tiền ma chay, đám cưới, thôi nôi, thăm người bệnh, gửi về gia đình. Mà đâu phải người thân mình đều xài thẻ cùng NH.

Ông NGUYỄN XUÂN THU, trưởng phòng kinh doanh một công ty thực phẩm xuất khẩu lớn ở TP.HCM

Cần giới hạn định mức giao dịch cao

Nếu có thu phí thì cần giới hạn mức giao dịch cao lên, ví dụ mức giao dịch 2-3 triệu  đồng thì không thu phí giao dịch, dưới 10 triệu đồng thì thu mức thấp chỉ 1.000 đồng/lần, hơn nữa thì tối đa 2.000 đồng. Nên thu phí nhưng phải đúng thời điểm, tùy đối tượng, từng mức thì mới hợp lý chứ thu lúc này là quá vội vàng.  

Chị Dương, từng làm ở NH

QUANG HUY - TÚ UYÊN

T.PHƯƠNG - B.NHƠN