Làm chứng gian có phạm tội?

Trong quá trình xử án, nhiều khi các quan tòa không có đầy đủ chứng cứ để tìm ra sự thật của vụ án nên mới sử dụng đến lời khai của nhân chứng. Xin giới thiệu đến bạn đọc một số quy định về sự làm chứng gian của pháp luật và án lệ của Pháp và Việt Nam xưa.

Phải có gian tình

Theo pháp luật của Pháp và của nước ta ngày xưa, chỉ những người làm chứng gian trước phiên tòa của các tòa án: hình sự, dân sự, thương mại và hòa giải mới phạm tội. Vì nếu nhân chứng khai gian trong một cuộc điều tra dân sự (enquête civile) chẳng hạn thì bị xem là có tội bởi vì tòa án sẽ căn cứ vào lời khai của người làm chứng để phán xử. Tội khai gian phải hội đủ nhiều yếu tố: phải có lời khai gian dối trước phiên tòa, lời khai gian có thể gây thiệt hại cho người khác hoặc cho xã hội và phải có gian tình.

Còn những người làm chứng gian trước dự thẩm hay trước một tư pháp cảnh lại thì không có tội, kể cả nếu nhân chứng có tuyên thệ sẽ khai sự thật. Bởi vì các cuộc thẩm vấn đó chỉ có tính chất tạm thời mà thôi. Mặt khác, tội khai gian không thể gán cho một người thông qua người trung gian. Có trường hợp một nhân chứng ra trước tòa án và biểu con mình  khai gian thì tòa án cũng không thể kết án nhân chứng đó được, vì anh ta không trực tiếp khai gian, chỉ có con của nhân chứng đó mới có thể bị xử về tội làm chứng gian.

Có nhiều loại làm chứng gian. Chẳng hạn như khai dối về một việc đã xảy ra làm cho tòa án dựa vào đó mà phán quyết sai. Nhân chứng nói nửa úp nửa mở, cố tình làm cho tòa án lầm lạc; hoặc cố ý nói láo để tránh sự buộc tội đều phạm tội. Ngay cả người làm chứng nào chối là mình đã không thấy, không nghe, không biết sự kiện xảy ra (trong khi họ có chứng kiến hoặc biết) thì cũng phạm tội. Khai quả quyết một việc không có là có thật cũng như chối hẳn một việc có thật là không có cũng bị coi là làm chứng gian.

Trong một vụ án, tòa án đã xác nhận tội trạng của bị cáo mà nhân chứng cứ quả quyết là bị cáo không phạm tội thì sẽ không vì thế mà nhân chứng bị tội làm chứng gian. Chỉ khi xác định được nhân chứng có gian ý muốn làm sai lạc sự phán đoán của tòa án thì mới có tội.

Có được sửa đổi lời chứng?

Nếu nhân chứng phản cung trước khi lời khai gian của họ trở thành “bất khả vãn hồi” (tức không thể sửa đổi được) thì nhân chứng được miễn tội. Người làm chứng có thể khai lại trước khi: chánh án tòa đại hình chấm dứt cuộc tranh luận, tòa hình sự tuyên án, tòa dân sự nghị án, hoặc kết thúc biên bản điều tra dân sự.

Xác định thiệt hại

Bất luận việc làm chứng gian gây thiệt hại cho một cá nhân hay cho xã hội, sự làm chứng gian cũng bị trừng trị (kể cả sự làm chứng gian có lợi hay có hại cho bị can). Trong bản án xử tội làm chứng gian, tòa án phải ghi rõ sự thiệt hại có thể gây ra là bao nhiêu.

Thủ tục xử lý người làm chứng gian

Tại tòa đại hình: Theo luật tố tụng hình sự Pháp xưa, trước tòa đại hình, nếu chánh thẩm nhận thấy lời khai của một nhân chứng đáng nghi ngờ thì ông ta có quyền tự mình hoặc yêu cầu đại diện công tố viện ra lệnh bắt ngay nhân chứng. Nhưng nếu trước khi kết thúc cuộc tranh luận mà nhân chứng xin khai lại, thì chánh thẩm sẽ ra lệnh tha cho anh ta.

Tuy nhiên, tòa đại hình không thể phán quyết ngay lập tức về tội làm chứng gian. Đích thân chánh thẩm hay vị phụ thẩm do chánh thẩm đề cử sẽ đứng ra thẩm vấn can phạm. Vị chưởng lý hay đại diện công tố việc sẽ đứng ra thi hành nhiệm vụ của tư pháp cảnh lại. Sau khi thẩm vấn, hồ sơ được chuyển sang tòa thượng thẩm xét xử. Điều 331 Luật Tố tụng hình sự Pháp xưa còn quy định tòa đại hình có thể hoãn vụ việc, vì chánh thẩm có quyền quyết định nhập chung hai vụ (vụ án chính và vụ làm chứng gian) để xử một lượt.

Tại tòa thượng thẩm hay tòa dân sự: Khi phát hiện nhân chứng khai báo gian dối, tòa án sẽ ra lệnh lập biên bản và ra lệnh bắt ngay nhân chứng. Nếu lời khai thuộc trọng tội, thì tòa thượng thẩm hay tòa dân sự không thể xử ngay tại chỗ được mà phải tuân thủ các thủ tục như của tòa đại hình. Trường hợp sau khi vụ án chính đã xử rồi mới phát hiện lời chứng sai sự thật, thì nhân chứng sẽ bị truy tố như truy tố một khinh tội.

Tại tòa hòa giải, vi cảnh hoặc thương mại: Tòa án sẽ lập biên bản truy tố nhân chứng như thường tội.

Mức phạt

Theo luật hình sự của Pháp, tội làm chứng gian sẽ bị phạt sư sau:

- Đại hình: Làm chứng gian trước tòa đại hình sẽ phạm tội đại hình và bị phạt cấm cố. Trường hợp có tình tiết tăng nặng như nếu bị cáo trong vụ án chính đã bị tuyên án nặng hơn án cấm cố do lời khai của nhân chứng làm hại cho bị cáo thì người làm chứng gian cũng bị tuyên hình phạt tương tự bị cáo. Ngược lại, nếu lời khai của nhân chứng có lợi cho bị cáo thì nhân chứng sẽ không bị tăng nặng hình phạt. Nếu nhân chứng đã nhận tiền, tặng vật hay lời hứa hẹn để khai gian, nhân chứng đó sẽ bị phạt khổ sai có thời hạn.

- Tiểu hình: Người làm chứng gian sẽ bị phạt từ 2 - 5 năm tù và phạt tiền từ 50 - 2.000 quan x 40. Nếu bị can bị lời khai gian của nhân chứng khiến tòa án phạt anh ta năm năm tù thì nhân chứng gian cũng bị phạt năm năm tù. Trường hợp nhân chứng có nhận tiền, tặng vật để khai gian thì sẽ bị phạt cấm cố. Toàn bộ số tiền, tặng vật nhân chứng nhận được để khai gian sẽ bị tịch thu.

- Tòa dân sự, thương mại, hòa giải, lao động: Người làm chứng gian sẽ bị phạt từ hai đến năm năm tù và phạt tiền từ 50 – 2.000 quan x 40. Nếu vì tiền, tặng vật mà khai gian, nhân chứng sẽ bị phạt cấm cố.
- Tòa vi cảnh: Nhân chứng gian sẽ bị phạt từ 1 - 3 năm tù và phạt tiền từ 16 - 500 quan x 40.

Trong hình luật của nước ta thời thuộc Pháp, tội làm chứng gian cũng bị chế tài hết sức chặt chẽ. Theo đó, người nào trong cuộc điều tra tại phiên tòa hoặc trong phòng dự thẩm, trước một thẩm phán được tòa án ủy nhiệm, đã tuyên thệ theo luật định mà cung khai trái với sự thật và vẫn giữ lời khai ấy cho đến khi tuyên án với ý định làm sai lạc việc xét xử để làm lợi hay hại cho một bên đương sự, thì bị coi là phạm tội làm chứng gian.

Làm chứng gian trong trước tòa đại hình sẽ bị phạt cấm cố. Nhưng nếu bị cáo trong vụ án chính bị xử nặng hơn hình phạt cấm cố vì lời chứng gian thì người làm chứng gian cũng sẽ phải chịu mức hình phạt y như bị cáo đó. Người phạm tội làm chứng gian trong  vụ tiểu hình thì bị phạt giam từ 2 - 5 năm và phạt tiền từ 1.000 - 30.000 đồng.

BÌNH AN sưu tầm

(Nguyệt san Pháp Luật TP.HCM)