“Muốn lượm cục đá cũng phải trình, xin!?”: Cơ quan nào cấp phép cho xuể!

Sau khi Pháp Luật TP.HCM đăng bài “Muốn lượm cục đá cũng phải trình, xin!?”, các chuyên gia đã hé mở nhiều vấn đề thú vị về Luật Khoáng sản hiện hành: Luật tưởng là chi li nhưng có lắm cách hiểu nên cách vận dụng đôi khi không phù hợp.

Không có chuyện “hở ra là thu”

Theo một cán bộ thanh tra từng phụ trách lĩnh vực tài nguyên khoáng sản của Bộ TN&MT, nếu vụ việc đúng như báo chí đưa tin thì chính quyền huyện Chư Sê thực hiện không đúng trình tự pháp lý. “Một người dân thấy cục đá ngoài đường có hình dáng đẹp họ có thể nhặt về làm cảnh mà không phải lo bị tịch thu. Nếu muốn cưỡng chế, tịch thu đá, việc đầu tiên là phải lập biên bản về việc khai thác khoáng sản trái phép” - vị này nói.

Một lãnh đạo Tổng cục Địa chất và Khoáng sản cho biết thêm: Ngay cả đó là đá quý thì huyện Chư Sê cũng không nên vội vàng lập biên bản, tịch thu. Trước đây, một người dân ở Nghệ An nhặt được một cục vàng tự sinh. Đây là mẫu vật địa chất, theo quy định, ai nhặt được cũng phải nộp lại cho Nhà nước. Tuy nhiên, Nhà nước phải ra thương lượng để mua lại chứ không thể ra quyết định cưỡng chế, thu hồi. “Muốn tịch thu phải xác định được hành vi khai thác khoáng sản trái phép, còn họ đào trong vườn nhà, trong nương rẫy của họ thì không thể tùy tiện ra quyết định thu hồi được” - vị này khẳng định.

Đá quý có nguồn gốc, chứng từ hợp lệ không sợ bị tịch thu. (Ảnh có tính minh họa) Ảnh: TRUNG THANH

Ông Lại Hồng Thanh, Cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sản - Tổng cục Địa chất và Khoáng sản, giải thích thêm: Khoáng sản thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước quản lý. Người dân khi thấy khoáng sản ở trong vườn nhà mình (đá thiên nhiên cũng là khoáng sản) thì việc cần làm là phải báo cho cơ quan có thẩm quyền ở địa phương để xác định xem ở đó có mỏ khoáng sản hay không. Việc thu hồi khoáng sản chỉ khi khoáng sản đó có ý nghĩa về mặt khoa học, lịch sử, văn hóa… để phục vụ cho việc nghiên cứu, trưng bày. Và tùy từng trường hợp, người dân có thể được thưởng cho việc này.

Đối với khoáng sản là vật liệu xây dựng như đá, đất trong vườn…, người dân được quyền khai thác sử dụng mà không phải xin phép. Nếu khai thác để bán thì phải xin phép.

Cũng không phải “hở ra là xin phép”

Theo một lãnh đạo Tổng cục Địa chất và Khoáng sản, vì Luật Khoáng sản gộp chung tất cả các loại khoáng vật, khoáng sản trong lòng đất, trên mặt đất dưới dạng tích tụ tự nhiên ở các thể rắn, lỏng, khí có ích là khoáng sản nên ngay cả đất cũng được xem là khoáng sản. Khi người dân phát hiện đất đó có giá trị, có thể làm gạch hoặc chỉ đơn giản lấy đất đem đi san lấp thì lượng đất ấy vẫn được coi là khoáng sản nên phải xin phép khi muốn khai thác.

Quy định rất chi li như thế nhằm hạn chế tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, làm mất nguồn tài nguyên của quốc gia. “Song không phải trong trường hợp nào cũng phải xin phép khai thác” - vị này nói.

Chẳng hạn, một đơn vị xây dựng một tuyến đường, trên khu vực đó có nhiều đất đá có thể sử dụng thì họ được quyền tận thu để phục vụ việc xây dựng đường chứ không cần phải xin phép khai thác. Tuy nhiên, đơn vị này phải đăng ký khu vực, công suất, khối lượng… tại UBND cấp tỉnh và nộp tiền cấp quyền khai thác và sản phẩm khai thác chỉ được sử dụng cho việc dựng công trình đó. Tương tự, hộ gia đình, cá nhân được phép khai thác khoáng sản trong diện tích đất ở thuộc quyền sử dụng đất của mình để xây dựng các công trình của họ trong diện tích đó. “Chúng ta cần hiểu rõ, việc cấp phép chỉ phục vụ cho việc khai thác với số lượng lớn, có tính chất kinh doanh, thường xuyên. Chứ người dân nhặt vài cục đá mà cũng phải có giấy phép thì chẳng có cơ quan chức năng nào cấp phép cho xuể” - vị cán bộ thanh tra nói.

TR.THANH - M.PHONG - H.VÂN