Thủ tướng Nhật chỉ thị: Quân đội phải sẵn sàng ứng phó
Trung Quốc và Nhật cùng điều tàu đến quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.

Sáng 11-9, cơ quan hải giám Trung Quốc (TQ) đã điều tàu hải giám 46 và tàu hải giám 49 đến quần đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là Điếu Ngư). Theo báo Asahi Shimbun (Nhật), chiều cùng ngày, hai tàu TQ còn ở khu vực giữa hai vùng đặc quyền kinh tế của Nhật và TQ chứ chưa đến gần quần đảo.

Cơ quan tuần duyên Nhật đã đưa một số tàu tuần tra đến quần đảo. Báo Japan Daily Press (Nhật) cho biết tại cuộc họp ở Bộ Quốc phòng với 180 tướng lĩnh cấp cao, Thủ tướng Nhật Yoshihiko Noda đã chỉ thị lực lượng phòng vệ phải sẵn sàng bảo vệ lãnh thổ trong bối cảnh an ninh phức tạp.

Ông tuyên bố tình hình bất ổn của môi trường an ninh ngoại vi quốc gia đã lên đến mức cao nhất vì hoạt động quân sự của các nước láng giềng TQ, Nga và CHDCND Triều Tiên đang gia tăng.

Động thái điều hai tàu hải giám của TQ diễn ra một ngày sau khi chính phủ Nhật thông báo đã thỏa thuận xong với gia tộc Kurihara về việc mua ba đảo Uotsurishima, Kita-Kojima và Minami-Kojima thuộc quần đảo Senkaku. Sáng 11-9, chính phủ đã chính thức ký hợp đồng.

Chánh Văn phòng Nội các Nhật Osamu Fujimura giải thích mục đích mua ba đảo thuộc quần đảo Senkaku tại cuộc họp báo ở Tokyo ngày 11-9. Ảnh: AP

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Tokyo, Chánh Văn phòng Nội các Osamu Fujimura giải thích mục đích mua đảo nhằm bảo đảm an toàn hàng hải và duy trì hòa bình, ổn định ở quần đảo Senkaku.

Ông khẳng định Nhật không muốn làm tổn hại quan hệ trên bình diện rộng với TQ và chính phủ Nhật sẽ giải thích lập trường với TQ để tránh bất cứ hiểu nhầm nào hay tình huống bất ngờ nào xảy ra liên quan đến quần đảo Senkaku.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Nhật Koichiro Genba khẳng định quần đảo Senkaku thuộc chủ quyền của Nhật và không ghi nhận bất cứ tranh chấp nào ở đây. Ông nói chính phủ Nhật mua ba đảo nhằm duy trì và kiểm soát quần đảo Senkaku một cách hòa bình và ổn định.

Ông nhấn mạnh Nhật và TQ không nên để vấn đề quần đảo Senkaku cản trở đà phát triển ổn định trong quan hệ Nhật-Trung, hai nước phải bình tĩnh giải quyết vấn đề từ quan điểm toàn diện và tiếp tục đối thoại để bảo đảm không có hiểu lầm hay sai lầm nào trong thẩm định.

Ngày 11-9, người phát ngôn Bộ Quốc phòng TQ Cảnh Nhạn Sinh tuyên bố quân đội TQ phản đối động thái mua ba đảo thuộc quần đảo Điếu Ngư của Nhật.

Các báo lớn ở TQ đồng loạt đăng toàn văn tuyên bố của Bộ Ngoại giao TQ hôm trước đó kêu gọi Nhật dừng ngay mọi hành động và quay trở lại dàn xếp tranh chấp ở quần đảo Điếu Ngư qua thương lượng. Tuyên bố cảnh báo nếu tự ý hành động, Nhật sẽ hứng chịu mọi hậu quả.

Hãng tin Kyodo (Nhật) đưa tin để tháo gỡ căng thẳng, ngày 11-9, Bộ Ngoại giao Nhật đã cử Vụ trưởng Vụ Các vấn đề châu Á và châu Đại dương Shinsuke Sugiyama đến Bắc Kinh để giải thích mục đích mua đảo của chính phủ Nhật và kêu gọi TQ bình tĩnh.

Ngày 10-9 (giờ địa phương), Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ Ilena Ros-Lehtine đã kêu gọi chính phủ Mỹ cần hành động mang tính chất quyết định để ngăn chặn TQ gây hấn. Bà cho rằng thái độ gây hấn của TQ tại biển Đông là không thể tha thứ được. Theo báo Indian Express (Ấn Độ), bà đã nhấn mạnh: “Chúng ta cần tiếp tục ủng hộ các đồng minh và quyền lợi Mỹ tại biển Đông. Mỹ cần nói rõ với TQ rằng biển Đông và Tây Thái Bình Dương không phải của TQ”. Ngày 12-9, bà sẽ triệu tập phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện về chính sách gây hấn của TQ ở biển Đông và xem xét các chính sách đối phó của Mỹ.

DUY KHANG

THẠCH ANH