Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn
(PLO)- Tọa lạc tại 41 Nguyễn Thị Huỳnh (phường 8, quận Phú Nhuận, TP.HCM), khu lăng mộ Long Vân hầu Trương Tấn Bửu là một trong những ngôi mộ cổ nhất Sài Gòn hiện đã xuống cấp trầm trọng.
Trương Tấn Bửu (1752-1827), người làng Hưng Lễ, tổng Bảo Phước, tỉnh Vĩnh Long (nay thuộc xã Thạnh Phú Đông, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre).
Ông làm quan suốt 40 năm (trải qua hai đời Gia Long, Minh Mạng), mất lúc 75 tuổi (1827). Chính Tổng trấn Gia Định thành Lê Văn Duyệt đã đứng ra lo việc tống táng và xây mộ cho ông.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 1
Cổng chính vào khu lăng mộ Long Vân hầu Trương Tấn Bửu ở 41 Nguyễn Thị Huỳnh (phường 8, quận Phú Nhuận, TP.HCM).

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 2
Khu lăng mộ được xem là kiến trúc tiêu biểu cho lăng mộ giới tướng lĩnh, quan lại đầu triều Nguyễn nên dù đã gần 200 năm, lớp ô dước bên ngoài bong tróc gần hết nhưng gạch bên trong vẫn gắn kết chắc chắn với nhau và giữ được gần như nguyên vẹn cấu trúc khu lăng mộ.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 3
Mặt bằng khu lăng mộ gồm bình phong tiền, cổng ngoài, sân bái đình, cổng trong, hương án, mộ và bình phong hậu. Trong ảnh: Bức bình phong tiền đã xuống cấp, hình con lân được đắp trước đây biến mất, thay vào đó là tấm biển báo: “Cổ tích liệt hạng: Mộ Long Vân hầu Trương Tấn Bửu 1752-1827. Cấm phá hoại, di chuyển, đào quật, vẽ và viết lên di tích. Nếu ai vi phạm sẽ bị truy tố theo luật lệ hiện hành về bảo tồn cổ tích - Viện Khảo cổ, Bộ Quốc gia giáo dục".

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 4
Từ bình phong tiền nhìn vào là trụ cổng (tiếp giáp với khuôn thành, sân tế có bồn hoa hình tròn và lư hương, cổng vào khu mộ có mái giả ngói ống trổ cửa dạng vòm. Nhìn sâu sau vòm cửa có thể thấy hương án, bàn tế, bia và mộ (bị che khuất phần mái của mộ).

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 5
Cách xa mộ gần 2 m có tường thành bao thành hình chữ nhật (được gọi là khuôn thành), được xây bằng ô dước và gạch thức (gạch có đóng dấu). Trên khuôn thành và bình phong trang trí hình kỳ lân, búp sen, phù điêu hình cây tùng và chim hạc, các cặp liễn đối.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 6
Hương án, bàn tế dạng sập chân quỳ, bia mộ (mới làm) khắc chữ “Trương công Trương Tấn Bửu, Trung quân phó tướng thọ Long Vân hầu”.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 7
Mộ Trương Tấn Bửu dài hơn 3 m, ngang khoảng 2 m và cao hơn 2 m, có dáng như một ngôi nhà mà nóc mộ là hai mái vát chụm nhau...

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 8
Tấm biển đặt ở bình phong tiền và tấm bia này đều viết bằng chữ Quốc ngữ (nó mới quá, khiến người xem có cảm giác như bị “đặt nhầm chỗ”).

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 9
Mặt sau ngôi mộ nhìn từ bình phong hậu ra hướng cổng lăng.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 10
Bình phong hậu bị bong tróc hầu hết, phù điêu tùng hạc chỉ còn vài họa tiết.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 11
Vết bong tróc mặt sau ngôi mộ.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 12
Những vết nứt và rêu bám đầy phía sau mộ.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 13
Rêu bám đầy cổng vào lăng mộ.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 14
Đền thờ nằm bên trái khu lăng mộ (từ ngoài nhìn vào) gồm ba gian, chính diện có bình phong đắp hình hổ ngồi. Hai bên cột hiên đắp nổi câu đối: “Uy đức Bắc thành an vũ trụ. Thống huyền Nam địa tịnh biên cương” (Uy đức trấn an vùng thành Bắc. Trị dân ổn định cõi bờ Nam).

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 15
Chính diện đền thờ Trương Tấn Bửu, do Ban quý tế Phú Thành Hội dựng lên để cúng tế, thờ phụng đức Long Vân hầu. Do thuở xưa, khu lăng mộ tọa lạc tại ấp Phú Thành, xã Phú Nhuận, tỉnh Gia Định nên Hội quý tế lấy tên ấp làm tên hội. Hội này do ông Cao Văn Báu lập nên và là hội trưởng đầu tiên. Ông Báu mất năm 1990, thọ 90 tuổi.

Cận cảnh mộ cổ gần 200 năm đang xuống cấp ở Sài Gòn - ảnh 16
Bằng xếp hạng di tích quốc gia lăng Trương Tấn Bửu.

HOÀNG GIANG