Chiều 1-4, tại phiên họp thứ 56, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) cho ý kiến đối với các tờ trình, báo cáo của Chính phủ về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025, tình hình thực hiện kế hoạch những tháng đầu năm 2026 và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm năm (2026-2030).
Lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh
Báo cáo của Chính phủ nêu rõ xung đột tại Trung Đông đến nay kéo dài khoảng một tháng qua đã tác động đến nguồn cung, giá dầu, kinh tế thế giới và trong nước.
Ngay khi xung đột xảy ra, Bộ Chính trị, Chính phủ đã chỉ đạo các giải pháp bảo đảm nguồn cung xăng dầu; điều hành giá xăng dầu, hạn chế thấp nhất tác động lên giá trong nước.
Cụ thể là việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu; giảm thuế nhập khẩu, trình Ủy ban Thường vụ QH, QH giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt về 0% đối với xăng dầu.
Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường quản lý thị trường, giá cả hàng hóa trong nước, kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu; làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền.
Chính phủ nhận định thời gian tới, xung đột tại Trung Đông dự báo tiếp tục ảnh hưởng rất phức tạp. Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ, cơ quan theo dõi sát tình hình, xây dựng các kịch bản tác động đến tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, tham mưu các giải pháp ứng phó cả trước mắt và lâu dài gắn với nguồn lực thực hiện nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, hỗ trợ và phục hồi tăng trưởng để báo cáo cấp có thẩm quyền.
Báo cáo nêu quan điểm chỉ đạo, điều hành của Chính phủ là tăng trưởng kinh tế nhanh nhưng phải trên cơ sở ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, nâng cao đời sống và hạnh phúc của nhân dân.
Hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược
Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh mức độ bất định của kinh tế toàn cầu đang tăng nhanh, mang tính hệ thống.
Trong nước, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định nhưng dư địa chính sách còn hạn chế, trong khi rủi ro bên ngoài gia tăng. Điều này đòi hỏi điều hành phải chuyển từ “ứng phó” sang “chủ động thích ứng”, nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách kịp thời, hiệu quả.
Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ cần tập trung theo dõi sát thị trường năng lượng và chính sách thuế, thương mại quốc tế; kịp thời đánh giá tác động, xây dựng kịch bản điều hành phù hợp, nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách.
Đề cập một số nội dung trọng tâm thời gian tới, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cho hay Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành quan điểm tiếp tục coi thể chế là đột phá chiến lược, “đi trước, mở đường” cho phát triển.
Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng cần rà soát tổng thể, xử lý triệt để tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu nhất quán giữa các luật và văn bản dưới luật; đồng thời gắn chặt công tác xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành, lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng thể chế…
Đặc biệt, Thường trực cơ quan thẩm tra lưu ý việc đồng thời theo đuổi tăng trưởng cao và giữ vững ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành chính sách thận trọng, linh hoạt và kỷ luật. Do đó, đề nghị làm rõ dư địa, giới hạn của chính sách tài khóa, tiền tệ; bảo đảm phối hợp nhất quán, tránh “giật cục”.
Báo cáo thẩm tra cũng đề nghị cần có giải pháp căn cơ xử lý bài toán năng lượng, nút thắt lớn của tăng trưởng. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng cần ưu tiên phát triển hạ tầng năng lượng, rà soát quy hoạch, đẩy nhanh các dự án trọng điểm; đồng thời hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, cơ chế giá linh hoạt, minh bạch để thu hút đầu tư và kiểm soát chi phí.
Về dài hạn, đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu năng lượng theo hướng tự chủ, gắn với kinh tế xanh, tuần hoàn; phát triển năng lượng tái tạo theo hướng bền vững, tránh phát triển nóng, thiếu đồng bộ…
Ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, tạo không gian phát triển mới
Tại báo cáo thẩm tra, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng hạ tầng là điểm nghẽn lớn cần ưu tiên tháo gỡ để tạo không gian phát triển mới. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn lực hạn chế, cần xác định rõ thứ tự ưu tiên, tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược, có tính lan tỏa cao, tránh đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.
Vốn đầu tư công cần được tập trung cho các dự án có vai trò dẫn dắt, ưu tiên bố trí vốn cho các dự án quan trọng quốc gia, hạ tầng chiến lược, liên vùng, có tác động lan tỏa lớn.
