Vẫn còn quá sớm để nhận xét thị trường gạo bị tác động ra sao khi thương nhân nước ngoài được phép kinh doanh, xuất khẩu gạo từ năm 2011. Tuy nhiên, khi đã có mặt thương nhân nước ngoài, doanh nghiệp (DN) trong nước phải chuyên nghiệp mới cạnh tranh nổi.
Khó khăn cho DN nhỏ
Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) Trương Thanh Phong cho biết theo cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam sẽ mở cửa xuất khẩu gạo trong năm nay. Theo đó, thương nhân nước ngoài được trực tiếp kinh doanh, xuất khẩu gạo ở Việt Nam thay vì phải liên doanh, liên kết với DN trong nước như trước đây.
Theo ông Phong, việc nước ngoài được trực tiếp kinh doanh gạo sẽ tác động rất lớn tới thị trường và DN. Đến nay, Việt Nam có hơn 260 DN kinh doanh gạo nhưng trên thực tế chỉ có hơn 30 DN thực thụ làm gạo xuất khẩu. Số còn lại là những DN nhỏ hoặc xuất khẩu gạo không nhiều. Thậm chí có DN một năm chỉ xuất khẩu vài container.
Thương nhân nước ngoài được phép kinh doanh, xuất khẩu gạo sẽ có lợi cho người trồng lúa. Ảnh: CTV
“Cho nên khi tham gia thị trường, DN nước ngoài sẽ mua hết toàn bộ cơ sở sản xuất nhỏ. Còn DN nhỏ sẽ trở thành chân rết cho DN nước ngoài. Về mặt khả năng vốn, thị trường, trình độ chuyên nghiệp, DN nhỏ đều không thể bằng thương nhân nước ngoài được” - ông Phong nhận xét.
Theo ông Phạm Văn Bảy, Phó Chủ tịch VFA, hiện nay ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế vẫn còn nên những công ty nước ngoài vào Việt Nam chưa thể vội vàng đầu tư chiều sâu như DN trong nước về nhà máy xay xát, kho chứa. Các công ty nước ngoài cũng chưa thể đổ bộ ào ạt vào Việt Nam.
Không ngại cạnh tranh
Ở một góc nhìn khác, Giáo sư Võ Tòng Xuân cho rằng việc mở cửa và cho phép nước ngoài kinh doanh gạo sẽ có lợi cho người trồng lúa. Các công ty nước ngoài luôn có đầu ra và thị trường ổn định, để từ đó ký hợp đồng cụ thể với phía nhà nông.
“Các công ty nước ngoài vào sẽ giúp cho nhà nông trồng lúa có thị trường ổn định hơn. Họ sẽ ký hợp đồng cụ thể với nhà nông để trồng và chế biến một giống chứ không phải nhiều giống và như vậy thì nhà nông sẽ làm ra loại gạo tốt hơn. Điều này tốt cho người trồng lúa và giúp cho gạo Việt Nam có uy tín trên thế giới” - Giáo sư Xuân khẳng định.
Theo ông Nguyễn Văn Tiến, Tổng Giám đốc Angimex, sự tham gia của công ty nước ngoài sẽ là cơ hội thúc đẩy DN trong nước hợp tác với bà con nông dân chặt chẽ hơn theo dạng liên kết bốn nhà. Angimex đã đầu tư vùng nguyên liệu 3.000 ha vào năm ngoái, tiến tới 10.000 ha vào năm 2012 và lên đến 20.000 ha. Từ đó Angimex từng bước tạo ra vùng nguyên liệu nhằm vững vàng hơn trong sản xuất và xuất khẩu.
Ông Trương Thanh Phong khẳng định riêng Tổng Công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood 2), nơi ông giữ vị trí tổng giám đốc, thì không ngại cạnh tranh với nước ngoài. Vì từ trước đến nay, các công ty con của Vinafood 2 đã xây dựng, nâng cấp hệ thống kho bãi cùng với tổ chức mạng lưới hàng xáo chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.
Trước đó Vinafood 2 đã phối hợp với Cục Trồng trọt tiến hành xây dựng vùng lúa nguyên liệu chất lượng cao xuất khẩu tại một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Ngay vụ đông xuân năm nay sẽ xây dựng mô hình vùng sản xuất lúa hàng hóa chất lượng cao 500-1.000 ha. Vinafood 2 cùng với công ty phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cung cấp cho người trồng lúa vật tư nông nghiệp với giá rẻ hơn thị trường và chất lượng đảm bảo. Các đơn vị thành viên của Vinafood 2 ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ lúa hàng hóa sản xuất ra với giá cao hơn thị trường, đảm bảo người trồng lúa có lời.
| Báo cáo trung thực lượng gạo còn trong kho Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 44 /2010/TT-BCT (có hiệu lực từ ngày 14-2-2011) yêu cầu các DN kinh doanh xuất khẩu gạo phải tự kê khai lượng gạo có sẵn và chịu trách nhiệm về tính xác thực trước những thông tin của mình. Thông tư nêu rõ khi đăng ký hợp đồng xuất khẩu gạo với VFA, thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo phải báo cáo về tổng lượng thóc, gạo có sẵn trong kho; địa chỉ cụ thể và lượng thóc gạo có trong mỗi kho chứa thóc, gạo. |
Q.TRUNG
