Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), giá xăng dầu trong nước tăng cao theo giá nhiên liệu thế giới, cùng với đó, giá vật liệu xây dựng tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào và vận chuyển gia tăng là những nguyên nhân chính làm chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 tăng.
Giá xăng dầu đẩy CPI tháng 3 tăng mạnh
Theo Cục Thống kê, CPI tháng 3 tăng 1,23% so với tháng trước; tăng 2,44% so với tháng 12-2025 và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước. Trong 5 năm qua, đây là mức tăng cao nhất của CPI tháng 3.
Động lực chính khiến CPI tăng mạnh đến từ nhóm giao thông, với mức tăng tới 12,85%. Nguyên nhân chủ yếu là giá xăng tăng gần 30% và giá dầu diesel tăng hơn 57% trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Hệ quả là chi phí vận tải tăng mạnh, kéo theo giá vé máy bay, đường sắt, đường bộ và nhiều loại hình vận tải khác đồng loạt tăng. Cụ thể, giá vận tải hành khách bằng đường hàng không tăng 23,19%, đường sắt tăng 13,92%, đường thủy tăng 6,51%, xe buýt tăng 4,32%; taxi tăng 1,77%; dịch vụ giao nhận hành lý và hành lý ký gửi tăng 1,43%.
Bên cạnh đó, nhóm nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng cũng tăng, phản ánh chi phí đầu vào leo thang. Giá gas, dầu hỏa, vật liệu sửa chữa nhà ở và giá thuê nhà đều tăng, trong khi một số yếu tố như giá điện và nước sinh hoạt giảm nhẹ do nhu cầu tiêu dùng hạ nhiệt sau Tết.
Ngoài ra, nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ khác cũng ghi nhận xu hướng tăng giá như y tế, đồ uống, thiết bị gia đình, giáo dục và hàng hóa tiêu dùng cá nhân, chủ yếu do chi phí nhập khẩu, tỷ giá và chi phí sản xuất tăng.
Song, một số nhóm góp phần kìm hãm đà tăng CPI như nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống; nhóm văn hóa, giải trí và du lịch.
Tính chung quý I-2026, CPI bình quân tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,63%, cho thấy áp lực giá cả đang có xu hướng lan rộng trong nền kinh tế.
Chỉ số giá vàng tăng gần 83%
Cũng theo Cục Thống kê, trong tháng 3, giá vàng trong nước biến động ngược chiều với giá vàng thế giới. Cụ thể, giá vàng thế giới giảm mạnh sau giai đoạn tăng cao do tác động kết hợp của các yếu tố kinh tế và tâm lý thị trường trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.
Hoạt động chốt lời và rút vốn của nhà đầu tư gia tăng sau đợt tăng giá cuối tháng 2 làm tăng áp lực bán trên thị trường vàng. Cùng với đó, đồng đô la Mỹ tăng giá và kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao làm giảm sức hấp dẫn của vàng.
Trong nước, chỉ số giá vàng tháng 3 tăng 1,54% so với tháng trước, chủ yếu do giá vàng được các doanh nghiệp kinh doanh điều chỉnh tăng trong bối cảnh cung cầu thị trường trong nước và yếu tố tâm lý nhà đầu tư mặc dù giá vàng thế giới giảm.
So với cùng kỳ năm trước, chỉ số giá vàng tăng 82,77%; so với tháng 12-2025 tăng 18,81%; bình quân quý I-2026, chỉ số giá vàng tăng 82,7%.
Còn giá đô la Mỹ trong nước biến động cùng chiều với giá thế giới. Chỉ số giá USD trên thị trường quốc tế tăng chủ yếu do xung đột vũ trang tại Trung Đông làm gia tăng nhu cầu nắm giữ USD như tài sản an toàn.
Bên cạnh đó, giá vàng giảm cũng góp phần thúc đẩy dòng vốn chuyển sang đồng USD. Việc Cục Dự trữ liên bang (FED) duy trì lãi suất điều hành cũng góp phần hỗ trợ đồng USD tăng giá.
Trong nước, giá USD bình quân trên thị trường tự do quanh mức 26.315 VND/USD. Chỉ số giá USD tháng 3 tăng 0,72% so với tháng trước; tăng 2,25% so với cùng kỳ năm trước; giảm 0,47% so với tháng 12-2025. Bình quân quý I-2026, chỉ số giá đô la Mỹ tăng 2,58%.
