Bộ Tài chính vừa đăng tải bản tổng hợp ý kiến về dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Theo dự thảo, mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc không vượt quá 3 triệu đồng/tháng. Mức này đã tăng 2 triệu đồng so với hiện hành, vốn đã áp dụng từ năm 2013.
Dễ rơi vào tình trạng lạc hậu
Góp ý về nội dung này, Thuế tỉnh Thanh Hóa cho rằng mức thu nhập 3 triệu đồng/tháng là bước tiến so với quy định cũ là 1 triệu đồng/tháng. Song, đơn vị này băn khoăn khi quy định chưa có cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động của nền kinh tế.
Theo Thuế tỉnh Thanh Hóa, trong bối cảnh kinh tế có nhiều thay đổi, nếu chỉ quy định một con số tuyệt đối trong Thông tư thì rất dễ rơi vào tình trạng lạc hậu sau một thời gian áp dụng, tương tự những vướng mắc từng phát sinh với quy định trước đây.
Bên cạnh đó, việc xác định “tổng các nguồn thu nhập” của người phụ thuộc (đặc biệt là lao động tự do, nông nghiệp) hiện vẫn chủ yếu dựa trên cam kết của người nộp thuế, trong khi đó, cơ quan thuế chưa có đầy đủ công cụ để đối soát.
Từ đó, Thuế tỉnh Thanh Hóa đề xuất bổ sung quy định theo hướng trường hợp chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% so với thời điểm thông tư có hiệu lực thì Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức thu nhập này cho phù hợp với thực tế.
Đồng thời, cơ quan này cũng kiến nghị cơ quan thuế thực hiện đối soát thu nhập của người phụ thuộc thông qua mã số thuế cá nhân và dữ liệu chi trả thu nhập trên hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử ngành thuế.
Thuế tỉnh Thanh Hóa lý giải, việc bổ sung cơ chế điều chỉnh sẽ giúp tránh phải sửa đổi chính sách trong thời gian ngắn sau khi ban hành, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế trước tác động của lạm phát.
Cơ chế đối soát cũng góp phần nâng cao tính chính xác, hạn chế tình trạng kê khai không đúng người phụ thuộc nhằm trốn thuế.
Tiếp thu và giải trình ý kiến này, cơ quan soạn thảo cho biết việc quy định mức thu nhập của người phụ thuộc đã được Quốc hội giao thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Theo đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ căn cứ các chỉ số về mức sống dân cư, thu nhập bình quân xã hội, chỉ số giá cả và các yếu tố liên quan khác để quy định mức thu nhập phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.
Tại dự thảo thông tư hiện nay, mức thu nhập của người phụ thuộc được xác định là 3 triệu đồng/tháng. Cơ quan soạn thảo cho biết trong tương lai, nếu các chỉ số liên quan có biến động lớn thì Bộ trưởng Bộ Tài chính sẽ ban hành văn bản để thực hiện các điều chỉnh cần thiết theo thẩm quyền.
Vì vậy, dự thảo thông tư không quy định sẵn cơ chế điều chỉnh như đề xuất.
Với kiến nghị về cơ chế đối soát thông tin, cơ quan soạn thảo cho biết dự thảo thông tư đã quy định người nộp thuế phải chịu trách nhiệm trong việc xác định người phụ thuộc không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định.
Người nộp thuế cũng phải kê khai đúng, trung thực thu nhập của người phụ thuộc. Trường hợp cơ quan thuế phát hiện kê khai không đúng sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Theo cơ quan soạn thảo, cùng với sự phát triển của hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ quan thuế ngày càng có điều kiện thuận lợi hơn trong việc kiểm soát nguồn thu nhập của cá nhân thông qua dữ liệu từ các cơ quan chi trả thu nhập.
Nên gắn với mức lương tối thiểu vùng
Tại dự thảo, Bộ Tài chính cho rằng chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 (là 2,977 triệu đồng/người/tháng) tăng khoảng 1,6 lần so với năm 2014. Thu nhập bình quân đầu người năm 2024 (là 5,15 triệu đồng/người/tháng) tăng khoảng 2 lần so với năm 2014.
Do đó, căn cứ mức thu nhập bình quân, mức chi tiêu bình quân và tiêu chí về thu nhập của hộ nghèo, hộ cận nghèo giai đoạn 2026-2030 nêu trên, Bộ đề xuất mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc tương đương với mức thu nhập xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo khu vực thành thị cũng như mức chi tiêu bình quân đầu người.
Đánh giá về mức đề xuất trên, ông Lê Văn Tuấn, Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng dữ liệu “Chi tiêu bình quân đầu người” được Bộ lấy làm cơ sở tham chiếu là giai đoạn 2014 - 2024. Và việc áp dụng ngưỡng 3 triệu đồng/người/tháng cho người phụ thuộc từ năm 2026 là không phù hợp.
“Thực tế chi tiêu của năm 2024 đã là 2,977 triệu đồng/người/tháng và Bộ đề xuất ngưỡng 3 triệu đồng là khá sát. Trong khi đó, mức chi tiêu bình quân đầu người thực tế năm 2026 đã tăng hơn hẳn năm 2024", ông Tuấn nói và cho rằng về lâu dài ngưỡng thu nhập người phụ thuộc nên gắn với mức lương tối thiểu vùng.
