Từ 1-1-2026, mức giảm trừ gia cảnh đã tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng với người phụ thuộc. Lương cơ sở hiện hành là 2,34 triệu đồng và lương tối thiểu vùng từ 3,7 đến 5,31 triệu đồng/tháng. Thế nhưng, điều kiện để được tính là người phụ thuộc vẫn đóng băng ở mức thu nhập 1 triệu đồng/tháng, tạo nghịch lý lớn.
Do vậy, nhiều ý kiến chuyên gia góp ý sửa đổi dự thảo Nghị định hướng dẫn thực hiện Luật Thuế Thu nhập cá nhân sửa đổi theo hướng nâng ngưỡng quy định thu nhập 1 triệu đồng/tháng để tính người phụ thuộc.
Chuyên gia thuế TRẦN XOA, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang:
Cần nâng bằng mức giảm trừ gia cảnh người phụ thuộc
Thực tế hiện nay, mức thu nhập tối đa 1 triệu đồng/tháng để xác định người phụ thuộc là một con số quá lạc hậu, hoàn toàn không theo kịp thực tế cuộc sống. Hãy nhìn vào rổ hàng hóa tính chỉ số giá tiêu dùng cũng như các chi phí sinh hoạt thiết yếu hằng ngày, không một ai có thể sống nổi ở các đô thị với mức tiền ít ỏi này.
Việc cơ quan quản lý duy trì quy định này ròng rã suốt nhiều năm qua giống như một "chiếc vòng kim cô" thít chặt lấy quyền lợi chính đáng của những người làm công ăn lương, khiến họ gánh chịu nhiều thiệt thòi.
Trong khi đó, mức giảm trừ gia cảnh hiện nay đã được áp dụng mức mới là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Sự chênh lệch giữa con số 6,2 triệu đồng chi phí nuôi dưỡng được trừ và con số 1 triệu đồng làm ranh giới thu nhập là rất vô lý.
Theo quan điểm của tôi, để đảm bảo sự công bằng và chia sẻ gánh nặng với người nộp thuế, ngưỡng thu nhập để xác định là người phụ thuộc cần phải được nâng lên một cách đột phá, cụ thể là bằng với mức giảm trừ gia cảnh. Tức là, người phụ thuộc có mức thu nhập từ 6,2 triệu đồng/tháng trở xuống thì người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng vẫn được tính giảm trừ.
Nếu chúng ta chỉ rụt rè nâng ngưỡng này lên mức 2 hoặc 3 triệu đồng/tháng thì vẫn là sự chắp vá. Chỉ có cách duy nhất là nâng lên ngang bằng mức giảm trừ gia cảnh mới thực sự mang lại ý nghĩa.
Luật sư NGUYỄN ĐỨC NGHĨA, Phó giám đốc Trung tâm hỗ trợ pháp lý DN nhỏ và vừa (HUBA):
Sửa đổi theo mức lương tối thiểu vùng
Sự bất cập của quy định hiện hành đang đưa người làm công ăn lương vào thế khó, khiến họ chịu nhiều thiệt thòi nhất trong chính sách thuế.
Hiện nay, mức lương tối thiểu vùng đã được điều chỉnh tăng lên mức từ 3,7 triệu đồng đến 5,31 triệu đồng/tháng tùy theo từng vùng. Đây được xem là mức thu nhập thấp nhất để bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động.
Thế nhưng, cơ quan thuế lại mặc định một người có thu nhập trên 1 triệu đồng/tháng là đã có thể tự lo cho bản thân và không được tính là người phụ thuộc.
Một sinh viên đi làm thêm kiếm 2 triệu đồng tiền tiêu vặt, hay một người già có lương hưu, trợ cấp tuất 1,2 triệu đồng là bị gạt khỏi danh sách.
Trong khi đó, người nộp thuế vẫn phải gồng gánh toàn bộ chi phí sinh hoạt cho họ. Do đó, tôi kiến nghị cơ quan quản lý cần sửa đổi quy định mức thu nhập 1 triệu đồng/tháng để tính người phụ thuộc lên ngang bằng mức lương tối thiểu vùng hiện nay. Điều này sẽ bám sát mặt bằng chi phí sinh hoạt.
Đồng thời, tôi kiến nghị cho phép người lao động được khấu trừ tiền học phí cho con cái, tiền viện phí và chi phí điều trị các bệnh hiểm nghèo trước khi xác định thu nhập tính thuế TNCN.
Ông NGUYỄN THÁI SƠN, Chuyên gia thuế:
Mức điều chỉnh cần đồng bộ, sát thực tế cuộc sống
Một trong những nguyên tắc cơ bản của việc xây dựng chính sách thuế là tính đồng bộ và khả năng điều chỉnh linh hoạt.
Việc cơ quan nhà nước đã nâng mức giảm trừ gia cảnh nhưng lại chưa cập nhật ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc là một thiếu sót lớn.
Giữ một con số cố định 1 triệu đồng/tháng không chỉ khiến quy định trở nên cực kỳ lạc hậu mà còn đi ngược nguyên lý bảo đảm mức sống.
Hiện nay, mức lương cơ sở đã là 2,34 triệu đồng/tháng, gấp hơn hai lần so với ranh giới 1 triệu đồng kia. Người làm công ăn lương đang phải chịu thiệt thòi kép khi chi phí sống tăng cao mà quyền lợi giảm trừ lại chưa được tính toán đúng.
Để khắc phục triệt để, tôi góp ý cơ quan soạn thảo cần sửa đổi mức thu nhập này theo mức lương cơ sở hiện nay. Hoặc một phương án khoa học hơn, đó là thiết lập một quy tắc trượt giá: Mức giảm trừ người phụ thuộc tăng lên bao nhiêu phần trăm thì mức thu nhập tối đa để tính người phụ thuộc cũng phải được tự động tăng lên với một tỉ lệ tương ứng cho đồng bộ. Cơ chế này giúp khôi phục sự công bằng và đưa pháp luật sát với thực tế.
