Ngày 3-4, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) phối hợp cùng Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM (FFA), Văn phòng Đại diện Dubai Chamber tại Việt Nam, Văn phòng Chứng nhận Halal Việt Nam (HCA VN) tổ chức hội thảo “Chiến lược Halal: Kết nối thực phẩm Việt vào thị trường GCC và Đông Nam Á”.
Sản phẩm của doanh nghiệp Việt đạt chứng nhận Halal còn khiêm tốn
Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, nhận định thị trường Halal (các sản phẩm và dịch vụ đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định của luật Hồi giáo) đang phát triển mạnh mẽ và khẳng định vai trò quan trọng trong thương mại toàn cầu. Với giá trị vượt mốc 2.500 tỉ USD vào năm 2025, Halal không còn là thị trường ngách mà đã trở thành trụ cột của thương mại quốc tế.
Tuy nhiên, bà Quyên cũng cho biết hiện mới chỉ có khoảng 0,2% doanh nghiệp Việt Nam có sản phẩm đạt chứng nhận Halal. Do vậy, để khai thác hiệu quả thị trường này, doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị bài bản về tiêu chuẩn, quy trình chứng nhận, cũng như chiến lược tiếp cận thị trường phù hợp.
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch FFA cho rằng trước đây doanh nghiệp Việt Nam coi Halal là thị trường ngách. Tuy nhiên, hiện nay đây đã trở thành thị trường trọng điểm trong tiêu thụ quốc tế. Đáng chú ý, doanh nghiệp ngành chế biến lương thực thực phẩm đang tham gia vào thị trường Halal mạnh mẽ nhất.
Bà Chi nhận định việc sản xuất ra một sản phẩm Halal đối với doanh nghiệp Việt không khó. Tuy nhiên, muốn làm được doanh nghiệp phải đáp ứng nghiêm ngặt yêu cầu về tiêu chuẩn, quy định của từng thị trường Halal.
Vừa qua, Hiệp hội đã phối hợp cùng lãnh sự quán Malaysia và một số nước tổ chức tập huấn, chia sẻ kinh nghiệm. Các cơ quan đại diện này có thể cấp giấy chứng nhận Halal ngay tại Việt Nam, qua đó giúp tất cả các doanh nghiệp Việt Nam nếu có quyết tâm đều có thể thực hiện được.
Về chi phí, bà Lý Kim Chi cho biết mức phí sản xuất sẽ tăng nhẹ khi bắt đầu triển khai thực hiện theo tiêu chuẩn Halal. Tuy nhiên, khi quy trình vận hành ổn định, phần chi phí này sẽ không đáng kể so với lợi ích lâu dài.
“Thay vì chỉ tập trung vào các thị trường quen thuộc, chúng tôi trao đổi cùng doanh nghiệp cần đưa tiêu chuẩn Halal vào quy trình sản xuất ngay tại nhà máy để sẵn sàng thâm nhập thị trường quốc tế rộng hơn”, bà Chi nói.
Mặc dù số lượng doanh nghiệp Việt Nam có sản phẩm đạt chứng nhận Halal còn khiêm tốn nhưng kỳ vọng vào sự bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới. Sự kỳ vọng này dựa trên sức hút từ 1,9 tỉ người Hồi giáo trên toàn thế giới, trong đó hơn 60% có nhu cầu sử dụng sản phẩm Halal.
Một xu hướng nữa là cả những người tiêu dùng không thuộc cộng đồng Hồi giáo cũng đang dần ưa chuộng sản phẩm này nhờ quy chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng và an toàn.
Bên cạnh đó, hiện nay, thị trường Halal không chỉ dừng lại ở thực phẩm mà đã mở rộng sang logistics, tài chính. Đặc biệt, lĩnh vực dược và mỹ phẩm Halal có con số tăng trưởng khả quan trong hai năm gần đây. Việt Nam có thế mạnh lớn về nguồn nguyên liệu nông sản như gạo, cà phê, dừa cho ngành mỹ phẩm này.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Hằng, Giám đốc Marketing HCA VN cho biết, thời gian qua có nhiều doanh nghiệp Việt Nam tìm đến HCA VN yêu cầu đánh giá và cấp chứng nhận Halal. Nguyên nhân là nhờ Việt Nam đã ký kết nhiều thỏa thuận với các quốc gia Hồi giáo. Đồng thời, Chính phủ cũng tích cực thúc đẩy ngành công nghiệp Halal thông qua các đề án và tiêu chuẩn cụ thể, điều này đã tạo động lực lớn để các doanh nghiệp quan tâm và bắt đầu thâm nhập thị trường này. Tính đến nay HCA VN cấp giấy chứng nhận Halal cho 1.000 doanh nghiệp Việt Nam.
Dù vậy, doanh nghiệp Việt vẫn đối mặt với nhiều khó khăn khi thực hiện chứng nhận Halal. Trở ngại đầu tiên là sự đa dạng của các tiêu chuẩn Halal trên thế giới, khiến doanh nghiệp lúng túng trong việc lựa chọn tiêu chuẩn hoặc tổ chức chứng nhận phù hợp với thị trường mục tiêu.
Bên cạnh đó, Halal thực chất là một tiêu chuẩn chất lượng khắt khe, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm. Song song đó, nguồn nguyên liệu đạt chuẩn Halal hiện chưa phổ biến tại Việt Nam nên doanh nghiệp khó khăn trong việc lựa chọn nhà cung cấp.
Đồng thời, đội ngũ nhân sự hiểu sâu về tiêu chuẩn này và nhân sự là người Hồi giáo để đáp ứng cho tiêu chuẩn Halal tại Việt Nam vẫn còn thiếu.
Chuẩn hóa “Giấy thông hành” Halal
Theo bà Hằng, để vượt qua các rào cản, doanh nghiệp Việt Nam cần có kế hoạch bài bản, tìm hiểu kỹ thông tin thị trường. Doanh nghiệp chọn tổ chức chứng nhận phù hợp để được hướng dẫn xây dựng tiêu chuẩn và kết nối nguồn nguyên liệu phù hợp.
Việt Nam đang có lợi thế cạnh tranh lớn ở các mặt hàng nông sản và thủy hải sản, vốn là những sản phẩm được thị trường Hồi giáo đặc biệt ưa chuộng. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nếu không sản xuất chung với các sản phẩm liên quan đến thịt heo thì việc áp dụng tiêu chuẩn Halal sẽ thuận lợi hơn. Các đơn vị này cần tập trung xây dựng hệ thống đảm bảo Halal ngay từ đầu để có thể nhanh chóng xâm nhập thị trường.
Trong tương lai, những mặt hàng nông sản như hồ tiêu, quế hồi, trái cây, gạo sẽ là chủ lực có thể thâm nhập thị trường Halal nhanh nhất.
“Thay vì chỉ tập trung xuất khẩu thành phẩm, doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội lớn để trở thành nhà cung cấp nguyên liệu thô đạt chuẩn cho chuỗi cung ứng Halal toàn cầu. Việc đạt chứng nhận Halal cho nguyên liệu không chỉ giúp tiếp cận các quốc gia Hồi giáo mà còn mở cửa sang nhiều thị trường khác trên thế giới, nơi các công ty thực phẩm đang có nhu cầu lớn về nguyên liệu đạt chuẩn này”, bà Hằng nhấn mạnh.
Ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE nhận định nền kinh tế Halal toàn cầu hiện đạt quy mô 5.000 tỉ USD và dự kiến sẽ tăng gấp đôi lên 10.000 tỉ USD vào năm 2028. Trong đó, Trung Đông là thị trường trọng điểm khi chiếm tới 62,5% tỉ trọng toàn cầu. Khu vực này hiện đang phải nhập khẩu tới 85%-90% nhu cầu lương thực và thực phẩm.
Để hiện thực hóa cơ hội, Thương vụ Việt Nam tại UAE khuyến nghị doanh nghiệp cần khẩn trương chuẩn hóa “Giấy thông hành” Halal. Doanh nghiệp nên thiết kế bao bì bản địa hóa với song ngữ Anh - Ả Rập. Đồng thời, các đơn vị cần đẩy mạnh khai thác nền tảng thương mại điện tử, nơi đang chiếm hơn 80% giao dịch hàng tiêu dùng Halal tại khu vực.
Bà Chi nhận định tình hình xung đột tại Trung Đông ảnh hưởng đến mọi nhóm hàng, từ logistics đến nguyên vật liệu nhập khẩu và hàng hóa xuất khẩu.
"Nếu doanh nghiệp không chuẩn bị và đi sâu vào các sản phẩm Halal ngay từ giai đoạn này, chúng ta sẽ trở thành người chậm chân khi thị trường ổn định trở lại", bà Chi khẳng định.
