Tình trạng viên phi công Mỹ nhảy dù khỏi chiếc F-15E Strike Eagle bị Iran bắn rơi vẫn chưa được xác định. Hiện cả Mỹ và Iran đang hết sức khẩn trương tìm kiếm thành viên phi hành đoàn này. Phía Iran còn treo thưởng cho người tìm thấy phi công này.
Trong khi cuộc tìm kiếm phi công mất tích ở Iran vẫn tiếp diễn, dư luận đang đặt câu hỏi về việc tình hình này sẽ tác động như thế nào đến cuộc xung đột. Hoàn toàn có khả năng số phận của thành viên phi hành đoàn mất tích sau khi chiếc F-15 bị bắn rơi ở Iran có thể thay đổi cục diện cuộc chiến.
Theo Telegraph. tình hình có thể leo thang thành nhiều kịch bản khác nhau nếu viên phi công Mỹ bị lực lượng vũ trang Iran hoặc các nhóm dân quân địa phương bắt giữ.
Cuộc khủng hoảng con tin năm 1979 có thể là một hình mẫu cho tình hình hiện tại. Trong suốt 444 ngày, số phận của các nhà ngoại giao Mỹ bị giam giữ ở Tehran đã chiếm lĩnh các bản tin, định hình dư luận và góp phần vào thất bại bầu cử của ông Jimmy Carter.
Mỹ đã mất ít nhất 7 chiếc máy bay có người lái trong hơn một tháng chiến sự với Iran.
Nếu viên phi công còn sống và bị Iran bắt
Nếu Iran bắt được và công khai hình ảnh về phi công này, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ phải đối mặt áp lực ngay lập tức từ quốc hội Mỹ, gia đình các quân nhân, các nhóm cựu chiến binh và người dân Mỹ để ngừng các hoạt động và đàm phán về việc thả phi công.
Việc tiếp tục các cuộc không kích vào Iran có thể trở nên không thể duy trì về mặt chính trị, dẫn đến khả năng buộc phải ngừng bắn với những điều khoản kém thuận lợi hơn.
Phương án thứ hai liên quan việc Iran bắt giữ phi công nhưng không ngay lập tức công khai, thay vào đó sử dụng người này như một con bài mặc cả trong các cuộc đàm phán rộng hơn để chấm dứt chiến tranh.
Việc bắt giữ một phi công có thể mang lại cho Iran nhiều giá trị hơn là chỉ một thỏa thuận ngừng bắn. Thay vì đổi người này lấy một nhượng bộ duy nhất, Tehran có thể đưa ra nhiều yêu cầu cùng lúc – ngừng bắn, kiểm soát việc đi lại và thu phí qua eo biển Hormuz, hạn chế các hoạt động quân sự trong tương lai của Mỹ và có thể là dỡ bỏ lệnh trừng phạt.
Iran muốn chuyển đổi việc phong tỏa eo biển Hormuz trong thời chiến thành quyền kiểm soát lâu dài trong thời bình. Tuần này, quốc hội Iran đã tiến hành chính thức hóa việc thu phí đường thủy và các hạn chế vận chuyển. Việc bắt giữ một phi công Mỹ mang lại cho Tehran sức mạnh đàm phán mà họ thiếu khi các cuộc đàm phán chỉ thuần túy mang tính quân sự.
Ông Trump, đang phải đối mặt áp lực trong nước về việc giải cứu phi công, sẽ phải cân nhắc xem việc chấp nhận các yêu cầu của Iran có vượt quá cái giá chính trị phải trả cho một tình huống bắt con tin kéo dài hay không.
Kịch bản Iran chỉ đơn giản bắn tin cho Mỹ rằng họ đang giam giữ phi cônng Mỹ và sẵn sàng đàm phán cũng mở ra cho ông Trump một lối thoát tiềm năng. Ông Trump có thể coi một thỏa thuận dàn xếp bao gồm việc thả phi công là đạt được nhiều mục tiêu: giải cứu binh sĩ Mỹ, làm suy yếu năng lực quân sự của Iran và đạt được một thỏa thuận.
Nếu viên phi công thiệt mạng
Kịch bản viên phi công thiệt mạng trong khi bị bắt giữ hoặc trong một cuộc giải cứu thất bại sẽ làm đảo lộn toàn bộ cục diện. Thay vì là một lối thoát, nó có thể trở thành ngòi nổ cho một cuộc đổ bộ của Mỹ vào Iran.
Nếu phi công thiệt mạng và bằng chứng cho thấy lực lượng Iran đã giết người này, hoặc nếu nỗ lực giải cứu thất bại và Mỹ phải chịu thương vong, ông Trump sẽ phải đối mặt áp lực ngay lập tức phải đáp trả. Các gia đình quân nhân, các nhóm cựu chiến binh và các chính trị gia đảng Cộng hòa sẽ yêu cầu nhiều hơn là chỉ tiếp tục các cuộc không kích.
Giữa tuần rồi, ông Trump ám chỉ rằng Mỹ sẽ giáng một đòn cực mạnh vào Iran trong vòng hai đến ba tuần tới, phá hủy cơ sở hạ tầng điện và các hệ thống quan trọng khác. Tuy nhiên, các chiến dịch trên bộ nhằm chiếm giữ các hòn đảo hoặc cơ sở hạt nhân, hoặc thiết lập quyền kiểm soát đối với các phần lãnh thổ của Iran cần có sự biện minh vượt ra ngoài các mục tiêu chiến lược.
Về phía Iran, lực lượng nước này được cho là đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho một cuộc tấn công trên bộ từ Mỹ.
Về địa hình, Iran có dãy núi Zagros trải dài hơn 1.600 km, với các đỉnh núi cao gần 5.000 m, các thung lũng dẫn dụ quân tấn công vào các khu vực nguy hiểm, và các con đèo nơi chỉ cần một vài đơn vị phòng thủ cũng có thể chặn đứng toàn bộ đội quân của Mỹ.
Ngoài địa hình, còn có con người. Các lãnh đạo địa phương đang treo thưởng bằng tiền mặt cho việc bắt giữ hoặc giết hại người Mỹ và các cộng đồng bộ lạc với truyền thống kháng chiến lâu đời đã hưởng ứng lời kêu gọi. Họ hiểu rõ vùng đất này – từng ngọn đồi, thung lũng và điểm phục kích – hơn bất kỳ lực lượng bên ngoài nào.
Tình huống này gợi nhớ đến vụ Black Hawk Down năm 1993 ở Mogadishu (Somalia). Một nhiệm vụ bắt giữ các thủ lĩnh dân quân đã biến thành một trận chiến đô thị kéo dài sau khi trực thăng bị bắn rơi. Chiến dịch đó, dự kiến kéo dài một giờ, đã biến thành một cuộc đấu súng kéo dài 18 giờ, khiến 18 binh sĩ Mỹ và hàng trăm người Somalia thiệt mạng.
Trước ngày chiếc F-15E bị Iran bắn rơi, ông Trump có thể kiểm soát tiến trình và phạm vi của cuộc chiến. Song giờ đây, nhiều khả năng số phận của viên phi công Mỹ sẽ quyết định hướng đi tiếp theo của cuộc chiến, theo Telegraph.
