Ngày 23-6, Cục Lưu trữ quốc gia Mỹ và thư viện Tổng thống Richard M. Nixon đã công bố các đoạn băng ghi âm dài 154 giờ ghi lại các cuộc nói chuyện của Tổng thống Nixon trong hai tháng đầu năm 1973.
Chuẩn bị phương án thương lượng với Hà Nội
Nội dung nói chuyện gồm nhiều chủ đề, trong đó có chủ đề đàm phán ký kết hiệp định hòa bình Paris chấm dứt chiến tranh tại Việt Nam. Các cuộc nói chuyện cho thấy Nixon sốt sắng ép buộc Tổng thống chính quyền Sài Gòn Nguyễn Văn Thiệu ký kết hiệp định Paris nhằm rút quân đội Mỹ ra khỏi Việt Nam trong danh dự.
Theo tài liệu mật mới công bố, vài giờ trước khi dự lễ nhậm chức tổng thống nhiệm kỳ thứ hai vào ngày 20-1-1973, Tổng thống Nixon đã gọi điện thoại cho Cố vấn An ninh quốc gia kiêm Ngoại trưởng Henry Kissinger để hối thúc Kissinger phải ép Thiệu ký kết hiệp định Paris.
Nixon yêu cầu Kissinger phải nói thẳng với Thiệu rằng Quốc hội Mỹ sẽ cắt viện trợ cho chính quyền Sài Gòn trừ phi Thiệu ký kết hiệp định. Trong một đoạn băng ghi âm, Nixon nói: “Tôi không biết liệu lời đe dọa này (cắt viện trợ) có đủ mạnh hay không nhưng tôi sẽ làm bất cứ điều đáng nguyền rủa nào hoặc là chặt đầu ông ta nếu cần thiết”.
Cũng trong ngày 20-1, trong cuộc nói chuyện điện thoại với cố vấn đặc biệt Charles Colson, Nixon đã đề cập đến khả năng tiến đến thương lượng trực tiếp với Hà Nội nếu Thiệu không chịu ký kết hiệp định.
Xét bối cảnh, có thể thấy sau khi mở chiến dịch ném bom rải thảm ở Hà Nội và Hải Phòng vào cuối tháng 12-1972, Nixon nhận thấy không thể lay chuyển được tình thế và thấy rõ ký kết hiệp định hòa bình là cơ hội rút quân đội Mỹ khỏi Việt Nam để khỏi sa lầy trong nhục nhã.
Lúc bấy giờ Thiệu không muốn ký kết hiệp định hòa bình bốn bên (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Mỹ, Việt Nam Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam) vì lo ngại Sài Gòn sẽ rơi vào tay cộng sản.
Để Thiệu yên tâm, tại cuộc gặp Ngoại trưởng chính quyền Sài Gòn Trần Văn Lắm tại Nhà Trắng ngày 30-1-1973, Nixon cam kết sẽ giúp đỡ bằng mọi thứ có thể. Nixon nói với Trần Văn Lắm: “Phải nhớ điều quan trọng rằng chúng tôi biết ai là bạn bè của chúng tôi”.
Buộc phải ký kết
Tổng thống Nixon cũng nói với Cố vấn Charles Colson rằng các chỉ trích nhằm vào chiến dịch ném bom Hà Nội cuối năm 1972 là do báo chí kích động. Nixon đã chỉ đạo Colson phải phê phán những kẻ chỉ trích ông ngay sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.
Nixon so sánh chiến dịch ném bom của ông ở Hà Nội cũng giống như các quyết định ném bom của các đời tổng thống Mỹ trước đây. Ông nói: “Khi nghĩ về những gì Eisenhower đã làm trong Chiến tranh thế giới thứ hai - tôi muốn nói đến việc ông ấy hủy diệt các thành phố... không phải vì ông ấy muốn giết người mà vì ông ấy muốn kết thúc chiến tranh. Tại sao Truman thả bom nguyên tử? Không phải vì ông ấy muốn phá hủy các thành phố mà vì ông ấy muốn kết thúc chiến tranh...”.
Ngày 23-1-1973, Tổng thống Nixon và Cố vấn Henry Kissinger đã tổ chức một cuộc họp nội các để thảo luận về việc kết thúc chiến tranh Việt Nam. Nixon đã biện minh về quyết định đi đến ký kết hiệp định Paris.
Ông nói: “Chúng ta nghe nói rằng Mỹ tham chiến ở Việt Nam gây tổn hại cho thế giới. Tôi có thể cam đoan với các ông rằng nếu chúng ta không chứng tỏ có trách nhiệm ở Việt Nam, nếu chúng ta thất bại trong cuộc chiến này với kết cục đầu hàng, (nếu) trao trả tù binh, người Trung Quốc sẽ không xem chúng ta đáng để nói chuyện, người Nga sẽ không xem chúng ta đáng để nói chuyện và người châu Âu bằng tất cả sự khó chịu của họ sẽ không xem chúng ta là đồng minh đáng tin cậy...”.
Tiếng vỗ tay vang lên sau khi Nixon vừa dứt lời. Bốn ngày sau, tức ngày 27-1-1973, hiệp định hòa bình Paris được ký kết.
| Bình luận về các đoạn ghi âm trên, chuyên gia Ken Hughes (nghiên cứu về Tổng thống Nixon trong dự án nghiên cứu các băng ghi âm tổng thống ở Đại học Virginia, Mỹ) nhận xét: “Nếu Nixon phải cắt viện trợ cho miền Nam Việt Nam, toàn thể nước Mỹ sẽ nhận ra rằng sau khi tiếp tục kéo dài cuộc chiến ở Việt Nam bốn năm (1969-1972), tổn thất thêm 20.000 binh lính, ông ta chẳng đạt được điều gì cả”. |
LÊ LINH (Theo LA Times, Archives.gov, AFP)
