100 năm Thuyết tương đối
(PLO)- Tháng 11-2015 này sẽ đánh dấu sự kiện 100 năm Einstein trình bày Thuyết tương đối rộng trước Viện Hàn lâm khoa học Phổ, hoàn thành tòa nhà vật lý Thuyết tương đối.

Năm 1916, Thuyết tương đối rộng được công bố trên tạp chí Annalen der Physik và cuối năm này Einstein cũng viết xong tác phẩm Thuyết tương đối hẹp và rộng bất hủ, trình bày cho đại chúng các ý tưởng chính của thuyết này cũng như của Thuyết tương đối hẹp, được xuất bản vào đầu năm 1917 tại Nhà xuất bản Vieweg & Sohn, Đức.

Đây là sự kiện vật lý quan trọng thứ hai sau sự ra đời cuốn Về các vòng quay của các thiên thể hình cầu trên bầu trời của Nicolas Copernicus (1473-1543), xuất bản năm 1543, đã trình bày lý thuyết về hệ nhật tâm, lật đổ lý thuyết hệ địa tâm của Aristotle và Ptolémée được Giáo hội Công giáo ủng hộ và gây chấn động thế giới. Với lý thuyết này, quan niệm Trái đất nơi con người sống như là trung tâm vũ trụ đã bị lật đổ, thay vào đó nó chiếm một vị trí nhỏ bé bên rìa hệ mặt trời của chúng ta.

Từ lý thuyết của Einstein, hàng loạt các lý thuyết khác được hiểu rõ hơn, cho con người sức mạnh hiểu được các chiều sâu của vũ trụ. Nó giúp con người hiểu sự hình thành và tiến hóa của vũ trụ, sự “Tạo thiên lập địa” với vụ nổ Big Bang và những hiện tượng khác trong vũ trụ như ánh sáng bị cong, không gian cong, sự chuyển dịch đỏ, đồng hồ chạy chậm hơn ở những nơi trường hấp dẫn mạnh hơn, thấu kính hấp dẫn, bức xạ nền của vũ trụ thời trẻ, tuổi của vũ trụ, sự giãn nở, giãn nở gia tốc, sóng hấp dẫn, các pulsar, quasar, lỗ đen…

Để đánh dấu sự kiện của năm 1915 trong vật lý học, dịch giả - TS khoa học Nguyễn Xuân Xanh cùng Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM đã tiến hành tái bản bản dịch Thuyết tương đối hẹp và rộng (xuất bản lần đầu năm 2014), đồng thời tái bản cuốn Einstein (xuất bản năm 2007, được giải Sách Hay năm 2008) của cùng tác Nguyễn Xuân Xanh như một món quà “song trùng” dành cho quý độc giả.

T. Nhiên