Sáng 9-10, hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 23 và các hội nghị liên quan đã khai mạc tại thủ đô Bandar Seri Begawan của Brunei. Với chủ đề “Người dân của chúng ta, tương lai của chúng ta”, hội nghị tập trung thảo luận các biện pháp thúc đẩy hội nhập khu vực nhằm hướng đến thành lập cộng đồng ASEAN vào năm 2015 cũng như các vấn đề an ninh khu vực.

Tân Hoa xã đưa tin phát biểu khai mạc hội nghị, Quốc vương Brunei Hassanal Bolkiah nhận định một số nước thành viên ASEAN đang gặp khó khăn trong việc thực hiện lộ trình hướng đến cộng đồng ASEAN năm 2015, tuy nhiên các nước ASEAN phải tiếp tục củng cố ý chí chính trị để thực hiện mục tiêu này.

Báo Bernama (Malaysia) cho biết Quốc vương Hassanal Bolkiah cũng kêu gọi ASEAN thể hiện sự đoàn kết và vai trò trung tâm trong việc quản lý các lợi ích của các cường quốc hoặc trong đàm phán và thỏa thuận thương mại. Ông nhấn mạnh ASEAN phải đoàn kết trong giải quyết vấn đề biển Đông. Ông nhận định nỗ lực của ASEAN trong việc xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC) là đặc biệt quan trọng.

Lãnh đạo các nước ASEAN chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 23 ở Brunei ngày 9-10. Ảnh: AP

Tại hội nghị, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long phát biểu cần phải nâng cao vai trò của ASEAN trong việc thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực. Hãng tin Channel News Asia (Singapore) đưa tin ông Lý Hiển Long nói một ASEAN đoàn kết và trung lập với các mối quan hệ vững mạnh với các đối tác đối thoại sẽ mang lại lợi ích tốt nhất cho khu vực. Ông cho rằng ASEAN nên tiếp tục kêu gọi hoàn tất sớm COC.

Trong khi đó, Tổng thống Philippines Benigno Aquino kêu gọi các nước ASEAN tôn trọng pháp quyền trong việc giải quyết các tranh chấp lãnh thổ.

Cùng ngày, nhiều hội nghị cấp cao giữa ASEAN và các đối tác đối thoại đã diễn ra.

  Hội nghị cấp cao ASEAN - Nhật: Quốc vương Hassanal Bolkiah nói ASEAN hoan nghênh sự hợp tác mạnh mẽ chưa từng có của Nhật trong ASEAN. Thủ tướng Shinzo Abe thông báo Nhật muốn quyền tự vệ tập thể và thiết lập hội đồng an ninh quốc gia. Ông bày tỏ lo ngại về tình hình biển Đông trước động thái nhằm thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực. Ông nhấn mạnh cần giải quyết tranh chấp theo luật pháp quốc tế. Ông kêu gọi ASEAN đoàn kết trong vấn đề biển Đông và cam kết tiếp tục hợp tác với ASEAN về vấn đề tranh chấp biển.

  Hội nghị cấp cao ASEAN - Trung Quốc: Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường nói ASEAN và Trung Quốc nên có tầm nhìn dài hạn và xây dựng sự đồng thuận để nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược lên một tầng cấp mới. Ông cho biết Trung Quốc muốn giải quyết tranh chấp ở biển Đông thông qua đối thoại. Ông kêu gọi hợp tác xây dựng biển Đông trở thành khu vực hòa bình, hữu nghị và hợp tác.

Hội nghị cấp cao ASEAN - Hàn Quốc: Hội nghị nhất trí thiết lập cơ chế đối thoại an ninh cấp thứ trưởng Ngoại giao nhằm trao đổi về vấn đề CHDCND Triều Tiên và các vấn đề khác. Tổng thống Park Geun-hye và các nhà lãnh đạo ASEAN nhất trí thành lập Hội đồng Kinh doanh ASEAN - Hàn Quốc để củng cố hợp tác thương mại.

Hội nghị cấp cao ASEAN - Mỹ: Đây là hội nghị cấp cao đầu tiên giữa ASEAN và Mỹ. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cam kết Mỹ sẽ tiếp tục chiến lược xoay trục về châu Á-Thái Bình Dương.

Trong các cuộc gặp riêng rẽ ngày 9-10 giữa Thủ tướng Nhật Shinzo Abe với Thủ tướng Úc Tony Abbott và Thủ tướng New Zealand John Key, ba bên nhất trí tranh chấp ở biển Đông cần giải quyết theo luật pháp quốc tế.

Lãnh đạo các nước ASEAN đã thông qua Hệ thống giám sát khói mù nhằm cải thiện công tác giám sát khói mù do cháy rừng. Các nước ASEAN sẽ chia sẻ dữ liệu vệ tinh để xác định vị trí cháy và công ty chịu trách nhiệm. Các lãnh đạo cũng thông qua Tuyên bố ASEAN về nâng cao hợp tác trong quản lý thảm họa và Tuyên bố củng cố bảo vệ xã hội (gồm bảo vệ phúc lợi, phát triển, bảo hiểm…).

LÊ LINH