Vụ cưỡng chế ở Hải Phòng: Mục đích thu hồi đất chưa rõ ràng, minh bạch
(PLO)- Tại buổi làm việc với MTTQ TP Hải Phòng và huyện Tiên Lãng sáng 20-1-2012, các thành viên Đoàn giám sát của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng huyện Tiên Lãng công bố mục đích thu hồi đất chưa rõ ràng, minh bạch bởi lúc nói làm cái này, lúc lại bảo để làm cái khác.

Ông Nguyễn Công Nguyên, Trưởng đoàn giám sát, cho biết tại xã Vinh Quang, đoàn công tác nhận được nhiều ý kiến người dân đánh giá cao công lao của anh Đoàn Văn Vươn.

“Tôi nghe dân nói thì không thể hình dung nổi công sức của gia đình anh Vươn, họ rất cảm phục gia đình anh Vươn”- ông Nguyên nói.

Đoàn giám sát làm việc với lãnh đạo MTTQ TP Hải Phòng và huyện Tiên Lãng. Ảnh: HUY HOÀNG

MTTQ huyện Tiên Lãng: Thu đầm để đảm bảo công bằng?

Trả lời những vấn đề luật sư Lê Đức Tiết đề cập về mục đích thu hồi đất, ông Vũ Thế Tuyền, Chủ tịch MTTQ huyện Tiên Lãng cho rằng đây là đất giao khoán nuôi trồng thủy sản ngoài đê, hết thời hạn giao đất, huyện thu hồi phục vụ dự án quai đê lấn biển, đồng thời cho người dân thầu khoán trên cơ sở quy hoạch nuôi trồng thủy sản. Huyện có chủ trương đưa toàn bộ đầm ngoài bãi triều vào diện thầu khoán để phù hợp với quy định hiện hành.

“Anh Vươn quai đê lấn biển được giao đất tại sao thu hồi không bồi thường mà lại tính như đất đấu thầu? Huyện đã xem xét quyền lợi chính đáng của ông Vươn chưa?”. Trước câu hỏi của giáo sư Nguyễn Lang, ông Tuyền thừa nhận anh Vươn đã phải đầu tư nhiều tiền của công sức mới tạo được khu đầm. Nhưng theo ông Tuyền, suốt thời gian được giao người sử dụng đã được hưởng lợi rồi nên khi hết hạn phải bàn giao lại không được bồi thường. Sau khi bản án của tòa huyện có hiệu lực, UBND huyện đã tám lần gửi thông báo làm việc với anh Vươn. “Gặp gỡ, thuyết phục chứ không phải không có động tác gì cả. Nếu anh ấy chấp hành tốt thì địa phương ưu ái cho làm tiếp chứ không phải không cho”- ông Tuyền phân trần. “Chính quyền đã rất công khai, dân chủ rồi, các đoàn thể đã vận động rồi nhưng hộ ông Vươn không chấp hành”. Vì thế chính quyền đã phải dùng biện pháp cưỡng chế thu hồi.

Theo ông Tuyền phải thu hồi mới đảm bảo công bằng, nếu không những người đã chấp hành sẽ so bì với anh Vươn. Tuy nhiên, ông Tuyền không giải đáp được các câu hỏi mà đoàn giám sát nêu ra như huyện nói anh Vươn không chấp hành nghĩa vụ thuế thì có gửi văn bản tới gia đình anh không, trước khi cưỡng chế đã đối thoại làm các thủ tục cần thiết chưa...

Chánh Văn phòng MTTQ TP Hải Phòng Đỗ Quang Gia nói: “Qua báo cáo của huyện, trực tiếp nghe xã báo cáo, tôi thấy việc thu hồi đất chính quyền làm đúng các quy định của pháp luật”. Theo ông Gia, huyện thu hồi đất chắc chắn có mục đích, còn mục đích đó đúng sai thế nào phải xem xét sau.

Mục đích thu hồi đất: Lúc nói thế này, lúc thế khác

Luật sư Tiết nhận xét mục đích thu hồi đất của huyện chưa được làm rõ, bởi lẽ lúc huyện nói thực hiện dự án quai đê lấn biển, lúc nói làm sân bay, lúc lại thừa nhận để đấu thấu làm đầm thủy sản. “Có quá nhiều lý do thu hồi. Vậy mục đích thu hồi chính xác là gì?”- ông Tiết nêu nghi vấn.

Luật sư Lê Đức Tiết. Ảnh: HUY HOÀNG

Ông Tiết nói trong Luật Đất đai từ trước tới nay đều ghi rõ việc khuyến khích nhân dân đầu tư khai hoang phục hóa. Kể cả sau này có sửa luật thì chính sách khuyến khích khai hoang cũng sẽ không bao giờ thay đổi.

Theo ông Tiết, Luật Đất đai quy định rõ đất trồng cây, nuôi trồng thủy sản được giao 20 năm, khi hết hạn người dân có nhu cầu được tiếp tục ưu tiên sử dụng. Việc thu hồi đất chỉ trong các trường hợp do người dân không có nhu cầu sử dụng hoặc vi phạm về sử dụng đất. “Ngay cả trong trường hợp thu hồi phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh, công trình công cộng, luật cũng nói rõ chỉ thu trong trường hợp thật cần thiết”- ông Tiết nói.

“Việc thu hồi đầm này có liên quan đến nhóm lợi ích mà hội nghị Trung ương vừa chỉ ra không?”- giáo sư Nguyễn Lang thắc mắc.

Đoàn giám sát đề nghị MTTQ TP và cấp cơ sở cần tham mưu cho cấp ủy đảng chính quyền trong quản lý nhà nước để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của dân. Cần có động thái gặp gỡ người dân để gỡ bỏ nghi kỵ giữa người dân và chính quyền.

Luật sư Tiết cho hay ông rất ngạc nhiên khi Bí thư Đảng ủy xã Vinh Quang phát biểu hai hộ trong diện cưỡng chế thu hồi đất là dân ngụ cư. “Luật pháp không phân biệt chính cư hay ngụ cư, tôi nghĩ vị cán bộ xã cần chấn chỉnh bởi phát ngôn như thế ảnh hưởng phong trào đại đoàn kết toàn dân”- ông Tiết nói. Đặc biệt, đoàn giám sát sẽ đề nghị với các cấp mở một hội nghị đối thoại giữa người dân và chính quyền Tiên Lãng để thực hiện chủ trương khai hoang lấn biển.

Trưởng đoàn giám sát Nguyễn Công Nguyên nói căn nhà của anh Vươn, anh Quý đã bị san phẳng sau cuộc cưỡng chế nên vợ con các anh không có nơi ở, MTTQ huyện cần phải làm gì đó thể hiện sự quan tâm tới những hoàn cảnh khó khăn của họ. “Hành vi phạm tội của anh Vươn sẽ bị xử lý theo pháp luật. Nhưng người nhà họ ăn tết ra sao, MTTQ huyện có thăm hỏi động viên hay lạnh nhạt với họ? MTTQ cần thăm hỏi vợ con anh Vươn, anh Quý”- ông Nguyên nói. Đại diện MTTQ TP hải Phòng cho biết sẽ không để gia đình nào không có tết. Gia đình anh Vươn, anh Quý được coi là những hoàn cảnh khó khăn đột xuất, nên MTTQ TP giao cho MTTQ huyện quan tâm tới hai hộ này.

Giao đất, thu hồi đất có vấn đề

Luật sư Lê Đức Tiết cho biết sau khi làm việc với MTTQ TP Hải Phòng, huyện Tiên Lãng, lãnh đạo xã Vinh Quang, gặp gỡ người dân, ông đã ghi nhận nhiều luồng ý kiến khác nhau. Mặc dù không tán thành với việc làm vi phạm pháp luật của anh Vươn nhưng đa số người dân chia sẻ với anh Vươn là người có nhiều công lao. Phía chính quyền thì còn đang xem xét nhưng hứa sẽ cải thiện tình hình.

Với tư cách là luật sư, ông thấy việc thu hồi đất, mục đích thu hồi có đúng không?

Việc thu hồi đất là chưa rõ ràng, minh bạch. Chưa kết luận đúng sai nhưng với tư cách một luật sư, tôi thấy thời hạn giao đất 14 năm là không đúng luật, hơn nữa, người dân đang sử dụng có nhu cầu thì phải để người ta sử dụng tiếp.

Ý kiến người dân về chính quyền cơ sở ra sao thưa ông?

Dân có phản ánh chính quyền lạm quyền nhưng việc này có hay không phải chờ cơ quan chức năng kết luận.

Sau khi ghi nhận các luồng ý kiến, ông thấy phát biểu của ông Trưởng ban Dân vận Huyện ủy Tiên Lãng cho rằng người dân bất bình, phẫn nộ với ông Vươn có đúng không?

Theo tôi, trong hoàn cảnh này không nên đổ dầu vào lửa. Nên phát biểu cho chính xác. Tôi thấy phát biểu của một số người đại diện chính quyền chưa thật chính xác. 

Đoàn giám sát sẽ xử lý kết quả ghi nhận ý kiến người dân thế nào, thưa ông?

Chúng tôi sẽ tổng hợp báo cáo và kiến nghị với Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, với Trung ương những vấn đề ghi nhận ở địa phương. Vụ việc này là bài học cho chính quyền và MTTQ cơ sở.

HUY HOÀNG