Xuân Bính Ngọ 2026 đánh dấu thời điểm quan trọng khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Nhân dịp này, chia sẻ với báo Pháp Luật TP.HCM, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn khẳng định: Với thế và lực mới của đất nước sau 40 năm đổi mới, với bộ máy mới tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, QH sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, hành động quyết liệt, xứng đáng là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên CNXH.
Những quyết sách lịch sử
. Phóng viên: Thưa Chủ tịch QH, nhìn về nhiệm kỳ QH khóa XV thì đâu là điểm đặc biệt, nổi bật nhất trong việc QH thực hiện sứ mệnh của mình?
+ Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn: Nhìn lại chặng đường năm năm của nhiệm kỳ QH khóa XV (2021-2026), có thể thấy đây là một nhiệm kỳ đặc biệt của những nỗ lực phi thường, những quyết sách lịch sử và những dấu ấn đậm nét.
Ngay từ đầu nhiệm kỳ, đại dịch COVID-19 diễn biến rất phức tạp, gây hậu quả nghiêm trọng. Thời gian cuối nhiệm kỳ, trên khắp cả nước liên tiếp hứng chịu thiên tai, bão lũ, gây tổn thất nặng nề về người cũng như tài sản; đất nước lại phải đối mặt trước những diễn biến phức tạp, khó lường của tình hình khu vực và thế giới.
Trước bối cảnh đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng, QH đã nỗ lực vượt bậc, thích ứng linh hoạt, hành động quyết liệt, giữ vững đoàn kết và đạt kết quả khá toàn diện trên các lĩnh vực lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và ngoại giao nghị viện.
Đặc biệt, nhiệm kỳ QH khóa XV đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013. QH chủ động đổi mới tư duy trong xây dựng luật, kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, khẳng định vai trò tiên phong đi trước một bước về thể chế. QH cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, lần đầu tiên tổ chức thành công hai diễn đàn về pháp luật và giám sát.
QH đã ban hành nhiều đạo luật quan trọng về hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN; tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính; phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; các quyết sách trên lĩnh vực tài chính - ngân sách, văn hóa - xã hội, y tế - giáo dục, an sinh xã hội, tài nguyên - môi trường, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số…, nhằm tạo nền tảng quan trọng để đất nước bước vào kỷ nguyên mới phát triển giàu mạnh và thịnh vượng.
Bên cạnh đó là các hoạt động ý nghĩa kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu QH Việt Nam (6-1-1946 - 6-1-2026), đặc biệt là cuộc gặp mặt của Tổng Bí thư Tô Lâm với gần 2.000 đại biểu QH các khóa. Ủy ban Thường vụ QH tổ chức thành công Đại hội Thi đua yêu nước lần thứ I, giai đoạn 2025-2030.
Mọi quyết sách đều xuất phát từ lợi ích của Nhân dân
. Thưa Chủ tịch QH, với các thành công nền tảng từ nhiệm kỳ XV, bài học rút ra để có được những thành tựu đó như thế nào?
+ QH luôn quán triệt sâu sắc các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trước đây và nay là của Tổng Bí thư Tô Lâm để thể chế hóa kịp thời thành pháp luật. Việc thành lập và hoạt động hiệu quả của Đảng bộ QH đã bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, tạo sự thống nhất cao về ý chí và hành động. Đây là nguyên tắc bất di bất dịch, bảo đảm cho QH luôn đi đúng hướng, vì lợi ích cao nhất của quốc gia, dân tộc.
Đặc biệt, Đảng ta đã xác định luôn lấy dân làm gốc, ý kiến, kiến nghị của Nhân dân là hơi thở, là mệnh lệnh hành động. Vì vậy, mọi quyết sách của QH đều xuất phát từ lợi ích của Nhân dân, từ đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn.
Thành công của QH khóa XV không thể tách rời sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng với Chủ tịch nước, Chính phủ, MTTQ Việt Nam và các cơ quan tư pháp. Chúng ta đã chuyển từ tư duy phối hợp theo quy trình sang phối hợp “từ sớm, từ xa”, cùng nhau tháo gỡ vướng mắc ngay từ khâu soạn thảo văn bản. Tinh thần “phối hợp - đồng hành - phân công rành mạch” đã giúp rút ngắn thời gian, nâng cao chất lượng các quyết sách, đặc biệt là trong xử lý các vấn đề khẩn cấp, chưa có tiền lệ.
Đồng thời, QH sẽ đổi mới không ngừng, phát huy cao nhất tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, chuyên nghiệp hóa và hiện đại hóa để đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của thực tiễn trong kỷ nguyên mới.
Tôi muốn nhấn mạnh QH, các ủy ban của QH phải quyết tâm thực hiện hiệu quả mô hình “Quốc hội số”. Chuyển đổi số phải trở thành hoạt động thường xuyên, “bình dân học vụ số” cần được nhân rộng để mỗi đại biểu QH đều có kỹ năng số thành thạo. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trợ lý ảo trong lập pháp, giám sát cần được đẩy mạnh để nâng cao chất lượng tham mưu.
Tiếp tục đột phá tư duy lập pháp
. Nhiệm kỳ QH khóa XVI tới đây có thể được coi là dấu mốc quan trọng trên chặng đường phát triển mới của đất nước. Vậy, thưa Chủ tịch QH, những định hướng quan trọng nào sẽ được QH tập trung triển khai?
+ Tại lễ kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra QH Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu rất quan trọng và đưa ra những định hướng trọng tâm. Đó là tiếp tục xây dựng QH thực sự là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, phát huy dân chủ, pháp quyền, hiện đại, chuyên nghiệp, công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức và hoạt động.
QH sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp theo hướng kiến tạo và dẫn dắt phát triển. Thúc đẩy đột phá chiến lược, kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới; hoàn thiện, đồng bộ thể chế để phát triển nhanh, bền vững. Chúng tôi cũng sẽ đổi mới căn bản, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động lập pháp, bảo đảm quản trị quốc gia bằng Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Đồng thời, nâng cao chất lượng giám sát, coi đây là công cụ kiến tạo, thúc đẩy phát triển, gắn “xây” với “chống”, lấy “xây” là căn bản, lâu dài. Tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn, giải trình, giám sát văn bản pháp luật; chú trọng theo dõi, xem xét, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị sau giám sát; thực hiện nghiêm việc lấy phiếu tín nhiệm của QH…
Trên tinh thần kế thừa, phát huy thành quả của các nhiệm kỳ trước, mỗi đại biểu QH phải thực sự bản lĩnh, trí tuệ, hành động quyết liệt và trách nhiệm cao, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết.
QH, Ủy ban Thường vụ QH, các cơ quan của QH và các đại biểu QH tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động, phát huy dân chủ, đoàn kết, liêm chính, công khai, minh bạch, chuyên nghiệp, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN thực sự của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân.
Hiện thực hóa khát vọng giàu mạnh, phồn vinh
. Thưa Chủ tịch QH, nhân dịp xuân Bính Ngọ, ông sẽ gửi những thông điệp gì đến cử tri, Nhân dân trong bối cảnh đất nước đã bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc?
+ Đất nước ta đang đứng trước thời điểm lịch sử có ý nghĩa bước ngoặt. Vui mừng về những kết quả, thành tựu QH đạt được trong 80 năm qua, tuy nhiên trách nhiệm đặt lên vai QH và từng đại biểu QH là hết sức nặng nề nhưng cũng vô cùng vẻ vang.
Chúng ta tin tưởng vững chắc rằng dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm; sự đồng thuận, ủng hộ cao của cử tri và Nhân dân cả nước, đồng bào ta ở nước ngoài cũng như bạn bè quốc tế cùng trí tuệ, bản lĩnh chính trị vững vàng, khát vọng đổi mới và tinh thần phục vụ Nhân dân, QH Việt Nam sẽ tiếp tục nỗ lực phấn đấu, xây dựng QH xứng đáng là QH của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, là hiện thân sinh động của Nhà nước pháp quyền XHCN, tất cả vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Với thế và lực mới, với bộ máy mới tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, chúng ta có cơ sở vững chắc để tin tưởng rằng QH Việt Nam sẽ cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên CNXH.
Bước sang năm mới 2026 và đón Tết cổ truyền Bính Ngọ, xin kính chúc toàn thể đồng bào, đồng chí, cử tri và Nhân dân cả nước, đồng bào ta ở nước ngoài luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, đạt nhiều thành công mới, thắng lợi mới.
. Xin trân trọng cảm ơn Chủ tịch QH.
Những dấu ấn lập pháp đột phá của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV
Trong nhiệm kỳ khóa XV, QH đã thông qua 150 luật và 49 nghị quyết quy phạm pháp luật. Chỉ riêng kỳ họp thứ 9 và 10, QH đã hoàn thành khối lượng nhiệm vụ lập pháp lớn nhất từ đầu nhiệm kỳ.
Trước yêu cầu của cuộc cách mạng sắp xếp các đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy, Hiến pháp 2013 đã được QH khóa XV sửa đổi, bổ sung. Đây là quyết định thể hiện bản lĩnh chính trị rất cao, tạo cơ sở hiến định vững chắc cho việc thực hiện chủ trương của Đảng về tinh gọn bộ máy. Quyết sách này giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, thể hiện dấu ấn sâu sắc về cải cách thể chế, sự đồng thuận, thống nhất cao giữa “ý Đảng, lòng dân”.
Những quyết sách của QH tạo nền tảng thể chế để Chính phủ và các địa phương khẩn trương sắp xếp bộ máy. QH khóa XV cũng gương mẫu “đi trước, làm trước” khi sắp xếp lại các cơ quan của QH, giảm từ 13 xuống còn 8 cơ quan (bao gồm Hội đồng Dân tộc và bảy ủy ban). QH cũng thông qua Nghị quyết về cơ cấu tổ chức của Chính phủ, giảm từ 22 xuống còn 17 bộ, cơ quan ngang bộ. Sự tinh gọn này là đổi mới về chất, giảm tầng nấc trung gian, khắc phục chồng chéo, để bộ máy vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả hơn.
QH đã đổi mới mạnh mẽ tư duy, quy trình xây dựng pháp luật, chủ động, sáng tạo, tích cực, chuẩn bị “từ sớm, từ xa”. Vai trò “đi trước một bước về thể chế” được phát huy nhằm phản ứng kịp thời với những tình huống mới, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đặc biệt, luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của QH, những nội dung cụ thể, biến động thường xuyên được giao Chính phủ quy định để bảo đảm sự linh hoạt, chủ động trong điều hành. QH kiên quyết từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ mọi điểm nghẽn để khơi thông nguồn lực.
Lần đầu tiên, các hội nghị toàn quốc triển khai luật, nghị quyết của QH được tổ chức để sớm đưa các luật, nghị quyết vào cuộc sống. Diễn đàn về xây dựng pháp luật cũng là điểm sáng nổi bật trong hoạt động lập pháp của QH, góp phần hoàn thiện thể chế kiến tạo phát triển nhanh, bền vững.
Nhiều đạo luật quan trọng, có ý nghĩa then chốt được ban hành như Luật Đất đai sửa đổi; Luật Các tổ chức tín dụng; Luật Khám bệnh, chữa bệnh; Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản... đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho sự phát triển. Đặc biệt, việc “thần tốc” thể chế hóa các nghị quyết của Bộ Chính trị như 57, 59, 66, 68… đã góp phần hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật, tạo nền tảng, động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế - xã hội giai đoạn tiếp theo.
