Đỉnh thiêng Tà Kóu

Giữa cái nắng gió của miền duyên hải Bình Thuận - Lâm Đồng, núi Tà Kóu hiện lên như một kim tự tháp xanh sừng sững, một ốc đảo diệu kỳ.

Đứng dưới chân núi vào buổi sớm mùa xuân, khi làn sương còn bảng lảng vắt ngang đỉnh núi, người ta nhận ra Tà Kóu không chỉ là một danh thắng, mà còn là phép màu được gìn giữ bởi sự tử tế của con người và linh khí đất trời.

30 năm canh giữ mệnh lệnh từ trái tim

Đúng 30 năm trước, năm 1996, Tà Kóu từng đứng trước lằn ranh sinh tử. Khi ấy, tình trạng triệt hạ rừng ở mức báo động đỏ: Gỗ quý gục ngã, thú rừng bị truy sát; cánh rừng ngập mặn hàng chục hecta ở Tân Thành bị xóa sổ chỉ sau một đêm; đá trắng trên các sườn núi bị khai thác vô tội vạ… Tưởng như ngọn núi linh thiêng này có thể bị san phẳng bất cứ lúc nào.

Giữa thời khắc ấy, quyết định công nhận Tà Kóu là Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia của ông Sáu Dân - cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã trở thành chiếc phao cứu sinh, một mệnh lệnh khẩn cấp để giữ rừng. Theo ông Nguyễn Ngọc Chỉnh, nguyên Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Bình Thuận cũ, chính quyết định ấy đã giữ lại vẹn nguyên những cánh rừng nơi đây.

Còn nhớ ông Mai Văn Quỳnh, nguyên Giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Kóu, từng nói: “Sinh thời, bác Sáu Dân luôn có tầm nhìn xa về bảo vệ, phát triển rừng. Trong các chuyến khảo sát thực địa, ông thường nhắc nhở cán bộ địa phương không được đánh đổi môi trường lấy thành tích tăng trưởng ngắn hạn, bảo vệ rừng là bảo vệ sự sống còn của đất nước”.

Quyết sách “đóng cửa rừng” năm 1997 là một trong những dấu ấn to lớn của ông Sáu Dân, đã chặn đứng những nhát rìu nghiệt ngã, để hôm nay Tà Kóu vẫn hiên ngang đứng vững.

Tà Kóu là một trong 221 vùng sinh thái quan trọng nhất thế giới theo xếp hạng của World Wide Fund for Nature - Quỹ Quốc tế bảo vệ thiên nhiên (WWF).

Những cư dân đặc biệt ở Tà Kóu

Tà Kóu là một bảo tàng sống với hệ sinh thái phân tầng kỳ diệu. Từ chân núi lên đỉnh cao, thiên nhiên bày ra ba kiểu rừng khác nhau. Tại đây, các nhà khoa học đã ghi nhận được sáu loài linh trưởng: Cu li nhỏ, khỉ đuôi dài, khỉ đuôi lợn, khỉ mặt đỏ, voọc bạc và chà vá chân đen, những “vũ công” của đại ngàn đã được ghi tên trong Sách đỏ.

Tà Kóu còn là nơi có đến 178 loài động vật có xương sống. Sức hút nơi này mãnh liệt đến mức những nhà khoa học quốc tế như TS Tony Gamble (ĐH Minnesota, Mỹ) hay nhà nghiên cứu Ngô Văn Trí (Viện Sinh học nhiệt đới TP.HCM) phải đóng đô trắng đêm giữa rừng sâu, sương muối. Họ đã say mê rồi vỡ òa hạnh phúc khi tìm thấy những loài đặc hữu duy nhất trên hành tinh như thằn lằn đá Tà Kóu, tên khoa học là Gekko takouensis sp. nov. Ngô & Gamble.

Đây là loài thằn lằn đặc hữu thứ hai được tìm thấy ở Tà Kóu sau loài thằn lằn chân ngón có tên khoa học là Cyrtodactylus takouensis Ngô & Bauer được nhà nghiên cứu Ngô Văn Trí và GS Aaron Matthew Bauer (giáo sư sinh học ĐH Villanova, Pennsylvania, Mỹ) tìm thấy vào năm 2008.

Dưới chân núi, ta còn bắt gặp suối nước nóng Bưng Thị, món quà ấm áp của đất mẹ được phát hiện từ năm 1957 bởi nhà khoa học Pháp H. Fontaine. Dòng suối có nhiệt độ gần 90°C, mang đầy khoáng chất chữa lành. Và không thể không nhắc đến cây Thầy Thím huyền thoại, loài cây linh thiêng mang câu chuyện cảm động về sự nhân từ của vợ chồng Thầy Thím ở làng Tam Tân, người đã dùng cây cỏ để cứu nhân độ thế, gieo mầm thiện lương vào lòng đất đá.

Nơi đức tin tạc vào mây ngàn

Nếu rừng xanh là hình hài thì Linh Sơn Trường Thọ chính là linh hồn của Tà Kóu. Hơn 150 năm trước, Sư tổ Hữu Đức đã khai sơn, dùng cỏ cây trên núi chữa khỏi bệnh nan y cho Hoàng Thái hậu Từ Dũ. Cảm kích, Vua Tự Đức đã sắc phong tên chùa, tôn vinh bằng bốn chữ Linh Sơn Trường Thọ.

Biểu tượng huy hoàng nhất chính là pho tượng Phật Thích Ca nhập niết bàn dài 49 m, biểu tượng an nhiên dài nhất châu Á. Trong điều kiện thô sơ, hàng ngàn tấn vật liệu đã được vận chuyển lên đỉnh núi bằng sức người và đức tin sắt đá.

Kỳ diệu thay, để có cát xây dựng trên đỉnh cao chót vót, vị trụ trì Thích Vĩnh Thọ đã vận dụng trí tuệ cổ xưa để “gọi cát” từ mạch nước ngầm. Ngài thắp hương chú nguyện, dùng áp lực nước tự nhiên để đãi cát ngay tại chỗ, một kỹ thuật thủy lực tài tình mà đến nay các nhà khoa học vẫn phải nghiêng mình thán phục.

30 năm giữ rừng, ngàn năm giữ đạo, Tà Kóu không chỉ được bảo vệ bằng luật lệ mà được bao bọc bằng lòng trắc ẩn và đức tin. Pho tượng Phật an nhiên giữa mây ngàn nhìn xuống thế gian như một lời nhắc nhở: Khi tâm ta tĩnh lặng và đôi tay ta tử tế với thiên nhiên, đó chính là lúc ta chạm vào cõi niết bàn giữa nhân gian.

P&G và Central Retail Việt Nam trồng rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Kóu