Vì sao điện thoại Android có thể mắc hơn nhưng RAM lại thấp hơn?

Nguồn cung DRAM và NAND cho smartphone hiện không còn dồi dào như trước. Điều đáng nói là nguyên nhân không xuất phát từ việc điện thoại bán chậm, mà đến từ sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.

Những hệ thống này tiêu thụ bộ nhớ với quy mô rất lớn, khiến các nhà sản xuất chip nhớ buộc phải ưu tiên năng lực sản xuất cho những đơn hàng mang lại lợi nhuận cao hơn. Phần dành cho thiết bị tiêu dùng, trong đó có điện thoại Android bị thu hẹp rõ rệt.

Khi giá chip nhớ tăng quá nhanh

Sự thiếu hụt chip nhớ nhanh chóng ảnh hưởng đến giá sản phẩm. Chỉ trong vòng 1 năm, giá DRAM đã tăng hơn 400%. Đơn cử như chip DDR5 16 GB, mức tăng vào cuối tháng 9-2025 chỉ mới khoảng 6,84 USD, nhưng đến đầu tháng 12-2025 đã vọt lên khoảng 27,2 USD. Chỉ trong hơn hai tháng, chi phí bộ nhớ đã tăng gấp nhiều lần, cho thấy thị trường đang chịu sức ép rất lớn.

Đối với smartphone Android, mức tăng này gây ra ảnh hưởng rõ rệt, đặc biệt ở các dòng giá rẻ và tầm trung.

Ở phân khúc này, chip nhớ chiếm tỉ trọng không nhỏ trong tổng chi phí linh kiện, thường dao động từ 15% đến 20%. Khi giá bộ nhớ tăng mạnh, phần chi phí đội lên ảnh hưởng đáng kể đến biên lợi nhuận vốn đã mỏng.

Không chỉ giá linh kiện, nguồn cung bộ nhớ cho smartphone cũng đang ở mức thấp. Lượng DRAM sẵn sàng cho sản xuất tại một số phân khúc chỉ đủ duy trì trong thời gian ngắn. Điều này khiến các hãng khó tiếp tục chiến lược nâng cấu hình đều đặn như những năm trước, nhất là với các dòng máy bán số lượng lớn.

Cấu hình không còn tăng đều như trước

Trong bối cảnh chi phí bị đẩy lên và nguồn cung bị siết, các nhà sản xuất buộc phải cân nhắc lại cấu hình sản phẩm. Thay vì tiếp tục tăng RAM qua từng thế hệ, nhiều mẫu máy mới có thể chỉ giữ nguyên hoặc tăng rất nhẹ. Những phiên bản 12 GB hay 16 GB RAM, vốn xuất hiện ngày càng nhiều trong vài năm gần đây, có khả năng sẽ ít phổ biến hơn.

Ở phân khúc tầm trung, 8 GB RAM nhiều khả năng trở thành mức cấu hình quen thuộc. Với nhóm máy giá rẻ, việc các mẫu 4 GB RAM quay trở lại cũng là điều dễ hiểu, dù trước đó cấu hình này từng dần biến mất khỏi thị trường.

Điều đáng chú ý là sự chững lại này diễn ra trong lúc phần mềm ngày càng nặng. Hệ điều hành, ứng dụng và các tính năng AI chạy trực tiếp trên thiết bị đều cần nhiều bộ nhớ hơn để vận hành trơn tru. Khi cấu hình không còn được nâng đều như trước, trải nghiệm sử dụng, đặc biệt là khả năng đa nhiệm, sẽ trở thành yếu tố phân hóa rõ rệt giữa các dòng máy.

Người dùng sẽ phải cân nhắc nhiều hơn khi mua máy

Ngoài cấu hình, giá bán smartphone cũng sẽ khó giữ nguyên. Các dự báo cho thấy giá smartphone trung bình trong năm 2026 có thể tăng thêm vài phần trăm, thậm chí tiến sát mức hai chữ số nếu tình trạng thiếu chip nhớ kéo dài.

Trong khi đó, sản lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu được dự đoán giảm nhẹ, trong đó nhóm máy giá rẻ và tầm trung sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.

Ở chiều ngược lại, những hãng có chuỗi cung ứng mạnh và ký được hợp đồng linh kiện dài hạn sẽ có lợi thế hơn. Việc chủ động đặt trước chip nhớ giúp họ phần nào kiểm soát được chi phí và duy trì cấu hình ổn định trong ngắn hạn. Tuy nhiên, không phải nhà sản xuất Android nào cũng có điều kiện này.

Tình trạng thiếu chip nhớ được dự báo sẽ còn kéo dài. Nguồn cung chỉ có thể cải thiện khi các nhà máy sản xuất mới hoàn tất và đi vào hoạt động, tuy nhiên điều này khó xảy ra trong một vài năm tới. Trong thời gian đó, smartphone Android nhiều khả năng sẽ bước vào giai đoạn nâng cấp chậm hơn, còn người dùng thì phải cân nhắc kỹ hơn trước khi quyết định đổi máy.