36 năm Pháp Luật TP.HCM: Họa sĩ DAD nói về biểu tượng chiếc cân công lý trên măng-sét báo

Họa sĩ DAD (tên thật là Đỗ Anh Dũng là người thiết kế nên măng-sét (manchett) mang biểu tượng chiếc cân công lý của Báo Pháp Luật TP.HCM.

Nói về 36 năm báo Pháp Luật TP.HCM hình thành và phát triển, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Họa sĩ DAD về sự ra đời và ý nghĩa của măng-sét Pháp Luật TP.HCM gắn bó hàng chục năm với tờ báo. Qua đó, anh cũng đồng thời bày tỏ sự trân trọng về những giá trị tốt đẹp của tờ báo đã gầy dựng và giữ gìn bao lâu nay.

Khát vọng đổi mới từ chiếc cân công lý

. Phóng viên: Thưa anh, anh là người thiết kế nên manchett gắn liền với hình ảnh Báo Pháp Luật TP.HCM suốt nhiều năm qua. Anh có thể chia sẻ về bối cảnh ra đời cũng như những gửi gắm của mình cá nhân anh qua biểu tượng này?

+ Họa sĩ DAD: Thực ra ở giai đoạn đầu, khi tờ báo phát triển từ Bản tin Tư pháp lên thành tuần báo, manchett do người khác thiết kế. Thời điểm đó, phần chữ khá giản dị, hiền hòa và chưa tạo được nhiều dấu ấn nhận diện.

Bước ngoặt đến khi anh Nam Đồng (tên thường gọi là anh Năm) từ báo Tuổi Trẻ được điều động về làm Tổng biên tập báo Pháp Luật TP.HCM. Anh ấy rất quyết tâm đổi mới, mong muốn tờ báo góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam theo hướng Trí tuệ và Đại chúng, tức là phải nói những điều trí tuệ nhưng nói làm sao cho gần gũi và dễ hiểu. Hình thức của tờ báo phải có một diện mạo trẻ trung, hiện đại và mạnh mẽ hơn. Vì vậy, ban biên tập đã tổ chức cuộc thi thiết kế lại manchett và đăng tải công khai trên báo.

Lúc ấy, tôi lấy cảm hứng từ hình tượng chiếc cân công lý - biểu tượng thiêng liêng của ngành luật - để cách điệu thành một thiết kế nhận diện mới. Điểm nhấn là hai chữ A - cách điệu từ hai quả cân trên cán cân công lý. Riêng chữ 'L' được kéo cao lên như trục chính của cán cân, vừa tạo điểm nhấn thị giác, vừa nhấn mạnh chữ 'Luật' trong tên báo. Tôi muốn ngay từ manchette, bạn đọc có thể cảm nhận được tinh thần pháp luật, sự công bằng và tính chính trực mà tờ báo theo đuổi.

Tôi âm thầm gửi ba phương án dự thi dưới một cái tên khác nên hoàn toàn không ai biết tác giả là ai.

• Cơ duyên nào đã đưa phương án đó trở thành diện mạo chính thức của tờ báo?

+ Một buổi chiều, tôi đến tòa soạn để gửi file minh họa thì thấy các phương án dự thi được dán trên bảng. Anh Năm kéo tôi lại xem và chỉ ngay vào ba mẫu thiết kế của tôi đã gửi trước đó rồi nói: “Tao thích ba cái này nè”.

Tôi liền cười và nói thật: “Nếu vậy anh duyệt trao giải cho em luôn đi, vì cả ba cái đó đều là do em vẽ”.

Sau đó, anh Năm chấm chọn phương án Chiếc cân công lý. Tuy nhiên, để chuẩn bị cho một đổi mới toàn diện tờ báo, anh Năm không chỉ thay thế mỗi măng-sét mà còn mời nhà thiết kế Minh Hạnh cải tiến toàn bộ hình thức thức báo, từ cách tổ chức các trang mục cho đến mỹ thuật ứng dụng trên mặt báo.

Anh Năm đã nhờ chị Minh Hạnh tinh chỉnh lại măng-sét chiếc cân công lý của tôi một chút cho sự thật hoàn thiện và đồng bộ với bố cục mới. Anh còn đùa rằng tôi phải chia giải thưởng với chị ấy.

Ngày đó, trong giới họa sĩ biếm họa vẫn truyền nhau câu nói vui: “Lấy của anh Năm một đồng không dễ đâu, dù anh có Năm Đồng”. Đó là một kỷ niệm rất vui.

Manchett ấy sau đó được sử dụng từ cuối những năm 1990 và đồng hành với nhiều thế hệ bạn đọc cho đến tận hôm nay.

Tờ báo đã giữ được giá trị mà tôi hằng mong

.Khi gửi gắm tinh thần thần tượng của biểu tượng cân công lý cho tờ báo, từ ngày đó đến nay anh theo dõi Pháp Luật TP.HCM thấy tờ báo có đi theo đúng giá trị mà anh mong mỏi không?

. Có chứ! Suốt mấy năm qua, bên cạnh tính nhân văn thì tờ báo luôn giữ bản sắc riêng là bảo vệ công lý, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của dân dân và góp phần hoàn thiện pháp luật. Trong một hành trình dài như vậy, có những lúc thăng trầm, nhưng về tổng thể, cái 'chất' nhân văn và pháp luật ấy của báo vẫn được thường xuyên, gắn với những tuyến bài bảo vệ người yếu thế, những bài báo viết về phận người, về những hoàn cảnh cần hỗ trợ hoặc góp ý hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Mỗi lần nhận bài từ tòa soạn Pháp Luật TP.HCM gửi sang nhờ vẽ minh họa, trong tôi luôn dâng lên những cảm xúc rất riêng biệt. Bài vở của báo Pháp Luật TP.HCM có một đặc trưng không lẫn vào đâu được: nó mang cái chất gai góc, trực diện của pháp lý, của những lằn ranh trắng đen, nhưng sâu thẳm bên dưới vẫn đậm tính nhân văn và sự thấu cảm dành cho thân phận con người.

Khi vẽ hình minh họa cho báo Pháp Luật TP.HCM đòi hỏi cái đầu tôi phải vừa lạnh để bắt kịp tính chiến đấu, lại vừa phải giữ một trái tim nóng để nét vẽ không bị khô khan.

Cho đến bây giờ, đây cũng là tờ báo duy nhất mà tôi đứng tên thiết kế măng-sét. Nó hoàn toàn khác biệt với sắc màu của những tờ báo khác mà tôi đang cộng tác. Nếu một số khác dùng màu sắc để tạo điểm nhấn (mỗi ngày một màu khác nhau), thì măng-sét của Pháp Luật TP.HCM lại chọn cho mình một đặc trưng duy nhất: sắc đen - trắng tối giản nhưng đầy quyền uy và rõ ràng, đó chính là màu sắc của công lý.

Sáu chữ dành cho đội ngũ PLO

• Anh có thời gian dài làm việc với đội ngũ báo Pháp Luật TP.HCM. Nếu phải đúc kết ngắn gọn nhất đội ngũ này, anh sẽ nói điều gì?

+ Tôi gói gọn trong sáu chữ: “Tử tế, yêu thương và chia sẻ”.

Tôi muốn nói rõ hơn về đội ngũ PLO vì có quá trình làm việc dài với họ: Họ là những người người làm nghề tử tế, dù còn có người yêu người ghét một vài cá nhân. Trong giai đoạn chuyển giao, khi nhiều người phải đối mặt với những thay đổi lớn trong công việc và cuộc sống, họ xứng đáng nhận được sự yêu thương và chia sẻ.

Cách đây vài hôm, khi nhận bài minh họa từ các bạn phòng kỹ thuật, tôi đọc được lời nhắn: “Đây có thể là một trong những bài cuối cùng tụi em gửi nhờ anh vẽ anh minh họa...”. Tôi thật sự lặng người.

Cảm giác ấy giống như mình sắp phải chia tay một điều gì đó đã quá quen thuộc, quá gắn bó trong cuộc sống nghề nghiệp của mình. Xin chúc cho tất cả anh chị em bình an, thích ứng với sự chuyển đổi mới.

• Xin cảm ơn anh!