Hoa hồng trên xương máu người bệnh: Chỉ có ở Đông Nam Á

Nhưng vấn đề kiểm soát tình trạng này vẫn tù mù.Sài Gòn Tiếp Thị ghi nhận ý kiến của phó giáo sư - tiến sĩ Trương Văn Tuấn, phó chủ tịch hội Dược sĩ, trưởng khoa Dược bệnh viện đại học Y dược TP.HCM.

Hoa hồng biến tướng

Phó giáo sư - tiến sĩ Tuấn cho rằng, thực tế, các công ty lớn trên thế giới, người ta không đồng ý hình thức này, chỉ có mấy nước ở khu vực Đông Nam Á làm và khá phổ biến nên nó biến tướng để chạy vấn đề doanh số. Vấn đề hoa hồng, mỗi công ty có cách riêng của mình.

Có chi hoa hồng nhưng không bắt tận tay thì làm sao? Theo ông Tuấn, từ xưa giờ chỉ kêu gọi ý thức, răn đe như hình thức xử lý vừa qua là cho ngưng công tác, tìm hiểu và đình chỉ công tác giảng dạy, khám chữa bệnh, đó là biện pháp trước mắt. Nhưng đâu phải chỉ xử một con người mà phải coi lại một hệ thống, tại sao trong ngành y tế người ta phải nói lại hai chữ y đức – giống như kiểu nói con phải có hiếu với cha mẹ?

Nhưng nói chung, tất cả các hội đồng thuốc của bệnh viện phải xem lại một bác sĩ trong một tháng kê đơn thuốc đó nhiều quá, có hợp lý không – đó còn gọi là giám sát việc kê đơn. Từ hoạt động này sẽ cho biết bác sĩ đó kê đơn có chịu ảnh hưởng bởi các công ty hay không? Có nhiều thuốc rẻ hơn, hay hơn sao không kê? Vấn đề này phải làm định kỳ hàng tháng, đột xuất.

Trên nguyên tắc, một bác sĩ khi kê đơn phải khuyên bệnh nhân đến nhà thuốc bệnh viện mua, bởi nếu trong ngày, cục Quản lý dược yêu cầu thu hồi vì thuốc đó có vấn đề thì bệnh viện sẽ biết người đó mà liên hệ yêu cầu dừng… Còn nhà thuốc bên ngoài thì chưa có yếu tố chuyên môn này.

Có hay không bệnh viện có thuốc nhưng bác sĩ kêu bệnh nhân ra ngoài mua? Đây là vấn đề diễn ra ở hầu hết các bệnh viện. Tại bệnh viện Đại học Y dược, máy vi tính sẽ kết nối bác sĩ ra toa với kho thuốc để bác sĩ biết loại thuốc đó có còn hay không, được phép kê đơn hay không. Còn bác sĩ nào kê đơn ngoài danh mục của bệnh viện thì Hội đồng thuốc sẽ đặt dấu hỏi. Nếu biết được sẽ xử lý, nếu bác sĩ không cộng tác với bệnh viện thì bệnh viện cũng sẽ không cộng tác với bác sĩ. Bởi thuốc của bệnh viện thì đã được duyệt và đảm bảo chất lượng, giá cả và an toàn. Đã có nhiều dấu chấm hỏi nhưng không có ai bị xử lý!

Nhưng phó giáo sư Tuấn cũng thừa nhận, vấn đề bác sĩ cho toa bệnh nhân ra ngoài mua thuốc là thiên biến vạn hóa đủ cách, một khi bác sĩ muốn thì bệnh viện chịu thua, bởi lúc đó bác sĩ đã hành động một cách lén lút.

Phó giáo sư Tuấn cho rằng, hiện trạng nhận hoa hồng và tỷ lệ 30% như báo chí đăng là phổ biến. Còn những hoa hồng từ 100% trở lên là đặc thù, rơi vào những loại thuốc nghiên cứu ra đầu tiên, thuốc hiếm và ít sử dụng. Thường những hãng thuốc lớn không bao giờ làm thế.

Cần quản lý thống nhất giá thuốc

Theo phó giáo sư Tuấn, ở một số nước tiên tiến trên thế giới, trong nước có vài công ty được nhập và phân phối thuốc do một hiệp hội quản lý nên giá bán thuốc thống nhất trên toàn quốc. Nhà thuốc được mua 10 tặng một, chiết khấu 10% là chuẩn ở đâu cũng có. Ít khi nào có trường hợp thuốc đá lộn sân, nếu có họ cũng điều đình thống nhất với nhau. Ở Việt Nam còn nhiều bất cập về giá cả trong đấu thầu, cùng một loại thuốc nhưng nhiều bệnh viện có nhiều giá khác nhau, đó là kẽ hở cần đặt dấu hỏi. Bệnh viện và người chuyên môn cũng không ai kiểm tra, cũng không ai kiểm soát.

Trong ngành y chính thống có đường lối rõ ràng. Ở các công ty dược lớn, người ta có nhiều hình thức “thưởng” cho bác sĩ bằng việc hỗ trợ các chương trình đào tạo, huấn luyện chứ không có chi phần trăm. “Người ta hay nói, hội nghị là đi chơi, nhưng hội nghị đúng nghĩa là phải báo cáo, phải làm cái gì trong đó. Một bác sĩ đi hội nghị, cũng phải ghi nhận người ta báo cáo gì và mình sẽ báo cáo gì. Trên thế giới hiện nay cũng không bỏ chuyện này”, PGS Tuấn chia sẻ.

Đã có một số hãng dược đẩy sản phẩm ra ngoài cho công ty phân phối, chọn người điều hành sai và giấu công ty mẹ. Khi xảy ra sự cố, công ty mẹ nói không biết và sẽ không kiểm soát được. Nếu như sản phẩm đó được đẩy qua cho các công ty uy tín trung gian độc quyền phân phối thì sẽ không có “cửa” chi hoa hồng và giá sẽ được kiểm soát hợp lý. Thí dụ, ở TP.HCM, có một số công ty không chiết khấu, nhưng người mua thuốc phải mua giá cao. Dù là thuốc thông thường, nhưng là thuốc chất lượng, họ vẫn đẩy qua một công ty uy tín, nó vẫn bán chạy. Đây là hình thức tích cực.

Tuy nhiên, phó giáo sư Tuấn nói thêm, những công ty vệ tinh con, qua mặt các công ty mẹ, đang có xu hướng giảm. Hiện nay, công ty đẳng cấp phân phối quốc tế, khu vực đang bành trướng rộng. Nếu anh là công ty có hàng thì anh sẽ đẩy qua các công ty phân phối uy tín và anh cũng khỏi mắc công đi đòi nợ. Thí dụ, anh là công ty tư nhân, bán thuốc ba tháng mới được nhận tiền; còn ở những nhà phân phối uy tín, quá một tháng không trả, tự nhiên hệ thống ngưng giao hàng và người mua sẽ điều đình lại với nhà phân phối.

“Tôi rất mong muốn đánh động thông qua những vụ này để các công ty mẹ biết được công ty “con” mình phía dưới đang làm gì mà có chiến lược khác để khỏi mất uy tín bản thân. Lợi nhuận cuối cùng cũng bấy nhiêu, nhưngbên dưới lại vẽ vời bậy bạ làm những công ty khác hưởng lợi. Nếu phối hợp tốt sẽ có những chứng cứ mạnh và thuyết phục lớn qua vụ công ty dược chi hoa hồng. Nhưng cũng rất khó để điều tra vì khi nhận tiền hoa hồng, bác sĩ luôn không ký tên. Nhưng nếu để buông xuôi thì đâu sẽ vào đó.”, PGS Tuấn nhấn mạnh.

Theo Duy Tính ( SGTT)