Hủy hoại cơ thể vì ảo thanh sai khiến

Ảo thanh là một dạng biểu hiện của bệnh tâm thần phân liệt (TTPL). Người bị chứng ảo thanh thường bị ra lệnh hủy hoại một phần cơ thể, tự sát hoặc giết người.

Chặt tay, triệt giống vì chứng ảo thanh

Cách đây không lâu, H. (sinh viên Trường ĐH Hàng không TP.HCM) đã tự dùng dao chặt bỏ bàn tay của mình vì ảo thanh sai khiến. Sau khi được đưa đi cấp cứu và phẫu thuật nối lại bàn tay, chàng sinh viên cho biết anh thường nghe giọng một cô gái vang vọng bên tai rằng: “Chặt bỏ tay đi, nó vô dụng quá!”.

Tháng 6 vừa qua, BV Bình Dân cũng tiếp nhận một bệnh nhân tên M., ở Bà Rịa-Vũng Tàu, nhập viện trong tình trạng “của quý” bị đứt lìa. Người nhà bệnh nhân cho biết vì bên tai lúc nào cũng nghe có tiếng nói: “Chỗ đó của ngươi là con chó xấu xí, hãy tiêu diệt nó!” nên M. đã cầm dao tự “triệt giống”.

Gần đây nhất, em M., 14 tuổi, ở quận 2, sau khi đi hát karaoke và uống bia đến say với mấy người họ hàng trở về thì cứ nghe văng vẳng bên tai tiếng người ra lệnh: “Chết đi!”. 10 giờ đêm đó, M. đã lấy thuốc diệt cỏ uống. Rất may gia đình phát hiện và đưa đi cấp cứu kịp thời. Trước đó, một nữ cựu giáo viên tên N., ở Thủ Đức, cũng đã dùng dao đâm chết một cháu bé chín tuổi không quen biết vì chứng ảo thanh.

Ảo thanh là một dạng biểu hiện của bệnh tâm thần phân liệt. Ảnh minh họa: HTD

Đa phần các trường hợp kể trên đều từng bị bệnh tâm thần, được chữa trị nhưng bệnh tái phát do tự ý ngưng thuốc. Theo bác sĩ Trịnh Tất Thắng, Giám đốc BV Tâm thần TP.HCM, người mắc chứng ảo thanh thường nghe thấy có ai đó cứ hối thúc bên tai ra lệnh cho họ làm một số việc, bình phẩm về một hành vi của người bệnh hoặc yêu cầu tìm kiếm một đồ vật không tồn tại. Ảo thanh là một biểu hiện rối loạn về cảm giác của bệnh TTPL. (Tuy vậy, chứng ảo thanh cũng có thể gặp ở một số bệnh khác như rối loạn cảm xúc, loạn thần cấp, loạn thần tuổi già. Một người bình thường khi lâm vào một hoàn cảnh tâm lý đặc biệt: mất người thân, tán gia bại sản, bị sốc, bị trầm cảm… cũng có thể xuất hiện ảo thanh).

Biểu hiện và cách điều trị

Ảo thanh thường chia thành hai dạng: ảo thanh ra lệnh (chiếm khoảng 27%) và ảo thanh bình phẩm (chiếm khoảng 72%). Với ảo thanh bình phẩm, bệnh nhân thường nghe văng vẳng bên tai những lời khen, chê, nói xấu hoặc cổ vũ… nên họ thường ngồi cười hoặc la hét một mình. Bác sĩ Lương Hữu Thông, nguyên Phó Giám đốc BV Tâm thần trung ương 2, cho rằng chứng ảo thanh còn được chia thành ảo thanh thật và ảo thanh giả. Ảo thanh thật là người bệnh nghe một âm thanh thật tác động vào tai. Ngược lại, những bệnh nhân tưởng tượng có âm thanh phát ra từ não, bụng hoặc các bộ phận khác trên cơ thể… là ảo thanh giả.

Ảo thanh thường xuất hiện âm ỉ, từ từ. Biểu hiện ban đầu là bệnh nhân ăn uống, sinh hoạt thất thường; nói lẩm bẩm một mình hoặc nói huyên thuyên; tác phong, ý tưởng khác thường, hay cáu gắt, đôi khi thờ ơ và xa lánh mọi người. Phần lớn người mắc chứng này bị bất thường về nhân cách như sống lập dị, không hòa hợp và có biểu hiện của bệnh tự kỷ.

Cả bác sĩ Thắng và bác sĩ Thông đều cho rằng hiện nay vẫn chưa xác định được nguyên nhân của chứng ảo thanh của bệnh TTPL. Có nhiều giả thuyết được đưa ra như do yếu tố di truyền, do một loại virus tấn công não, hoặc bị rối loạn chất dẫn truyền thần kinh… nhưng các giả thuyết này đưa ra đều chưa thuyết phục. “Nhưng có một điều cho thấy có đến 20% bệnh nhân bị TTPL là có người thân từng bị bệnh này. Độ tuổi thường hay gặp nhất là từ 16 đến 30” - bác sĩ Thông cho biết.

Để điều trị chứng ảo thanh, các bác sĩ dùng thuốc chống loạn thần và choáng điện (dùng dòng điện tác động lên não). Tuy nhiên, phương pháp choáng điện thường không được dùng vì nó gây mất trí nhớ. Theo bác sĩ Thông, mỗi ca điều trị thường kéo dài 2-3 năm. 30% bệnh nhân bị TTPL có thể khỏi bệnh nếu uống thuốc đều đặn, 70% bệnh nhân còn lại có thể bị tái phát bất cứ lúc nào.

“Đối với các bệnh nhân bị ảo thanh, TTPL chúng ta không nên xa lánh và cô lập  mà phải thường xuyên lắng nghe và trò chuyện với họ. Không nên tranh cãi mà hãy làm dịu và chiều ý người bệnh. Phương pháp phòng ngừa tốt nhất cho chứng bệnh này là nên giữ một tinh thần hài hòa, tránh lo âu, thức khuya, có chế độ làm việc, nghỉ ngơi điều độ” - bác sĩ Thắng nhắc nhở.

HUYỀN VI