LTS: Sau bài “Sốt ruột chờ đột phá về tiền lương” (Pháp Luật TP.HCM ngày 26-11), nhiều bạn đọc tiếp tục gửi ý kiến góp ý về cách hỏi, đáp trong chất vấn với mong mỏi kỳ họp Quốc hội lần sau việc chất vấn sẽ đạt hiệu quả cao hơn.
Chất vấn và trả lời chất vấn trong các kỳ họp Quốc hội của nước ta đã và đang trở thành một hoạt động không thể thiếu và cũng là điều mà đa số cử tri cả nước quan tâm. Công bằng mà nói, trong những kỳ họp Quốc hội gần đây, hoạt động chất vấn - trả lời chất vấn đã đi vào chiều sâu, trọng điểm của vấn đề, đồng thời đáp ứng sự kỳ vọng, mong mỏi của đại bộ phận cử tri. Đúng như lời nhận xét của Chủ tịch Quốc hội là hầu hết các đại biểu đã đặt câu hỏi đúng trọng tâm và các bộ trưởng cũng đã trả lời một cách quyết liệt, máu lửa.
Tuy nhiên, theo đánh giá của tôi, các phiên chất vấn trong kỳ họp Quốc hội lần này có lúc rơi vào tình trạng “hỏi xoáy, đáp xoay”. Nhiều đại biểu “xoáy” vào các giải pháp chống ùn tắc giao thông và “tương lai” cho giao thông trong các đô thị lớn ở nước ta. Chẳng hạn, “Xin hỏi bộ trưởng cho biết sau mấy năm có thể giảm được tai nạn giao thông, ùn tắc? Giải pháp đột phá là gì?” (đại biểu Nguyễn Bá Thuyền) thì câu trả lời đã “xoay” sang chiều khác: “Sở dĩ tôi nói hơi dài vì để giải quyết là phải có giải pháp lâu dài và trước mắt”. Chính cách vòng vo này đã khiến cho vị đại biểu kia buột miệng: “… Cứ trả lời lòng vòng như vậy, ai cũng làm bộ trưởng được!”. Chính Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng nhận định: “Cách trình bày, cách diễn giải vẫn cũng có lúc hơi vòng vo một chút…”.
Đại biểu Quốc hội đang chất vấn Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận. Ảnh: TTXVN
Những ai theo dõi phiên chất vấn với bộ trưởng Bộ GD&ĐT thì có chung nhận định phần trả lời của người đứng đầu ngành giáo dục vẫn chưa có sức thuyết phục trước các câu chất vấn của 39 đại biểu về những vấn đề giáo dục đang gây bức xúc trong xã hội hiện nay. Có thể nói những câu hỏi từ 39 đại biểu đã “xoáy” vào những vấn đề nóng hổi đang đòi hỏi những sự nhìn nhận và tìm cách khắc phục của ngành giáo dục. Thế nhưng những câu trả lời lại “xoay” theo hướng… lòng vòng khiến người chủ trì phải nhắc nhở: “Xin bộ trưởng nói gọn lại được không?”.
Tình trạng “hỏi xoáy, đáp xoay” trong hoạt động chất vấn - trả lời chất vấn sẽ không đem lại hiệu quả thiết thực, bởi hoạt động chất vấn - trả lời chất vấn không phải là “hỏi và đáp”. Những câu hỏi phải thực sự xuất phát từ những vấn đề thực tiễn, nổi cộm; là mong muốn thiết thân của cử tri gửi đến Quốc hội. Điều mà mọi người trông đợi là có những lời giải đáp thích đáng, những giải pháp tương ứng nhằm giải quyết vấn đề chứ không phải hỏi cho có hỏi. Muốn làm được điều này, những đại biểu muốn “chất” thì phải chuẩn bị câu hỏi kỹ càng, có chiều sâu, không chung chung, không trùng lắp và câu hỏi cũng phải có “tầm”.
Đáng tiếc là ở kỳ họp vừa qua, nhiều đại biểu hỏi còn vòng vo, thiếu chuẩn bị, hỏi cái không đáng hỏi. Từ đó, nhiều câu trả lời cũng vòng vo tam quốc, né tránh hay hỏi một đằng, trả lời một nẻo theo kiểu “hỏi xoáy, đáp xoay” mà kết quả chỉ là những “nụ cười thông cảm” từ đại biểu cũng như cử tri nhưng cốt lõi vấn đề vẫn chưa được giải quyết một cách triệt để.
PHẠM ĐI (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh)
