Người bán cũng không tiếc lời hứa hẹn “bên em sẽ lo tất” nhưng sự thật đằng sau là vô số những rủi ro “tiền mất, tật mang”.
Lên mạng xã hội, không khó để thấy các bài quảng cáo cần bán xe sang với mức giá từ trên dưới 300 triệu đến trên dưới 400 triệu đồng, dù thực tế những chiếc xe này có giá thị trường hơn 1 tỉ đồng. Nhiều người cứ ngỡ “bắt được vàng” nhưng phía sau những cái giá hấp dẫn ấy, thực tế có thể là một canh bạc pháp lý mà người mua rất dễ trở thành bên thua cuộc.
Loạt điều tra “Thâm nhập thị trường “xe ngân”” đăng trên báo Pháp Luật TP.HCM từ ngày 18 đến 20-3 vừa qua cho thấy một thị trường “chợ đen” về ô tô đang trong tình trạng cầm cố ngân hàng (gọi là “xe ngân”) tồn tại lâu nay. Từ các hội nhóm Facebook, Zalo với hàng ngàn thành viên, việc mua bán những chiếc “xe ngân” được “tư vấn” bài bản, thậm chí gợi ý để người mua biết cách “lách luật”.
“Xe ngân” được sang nhượng bằng nhiều hình thức như giấy tay, hợp đồng ủy quyền hoặc hợp đồng thuê dài hạn. Điểm chung của những giao dịch này là giá siêu rẻ, chỉ bằng một nửa hoặc thậm chí 1/3 giá thị trường, đi kèm các lời cam kết như “bao đăng kiểm”, “bao tranh chấp”, “đi tỉnh khác là an toàn” dù không có một cơ quan chức năng nào, càng không có cơ sở pháp lý nào đảm bảo điều đó.
Từ góc độ pháp lý, luật sư Lê Văn Hoan (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng phần lớn “xe ngân” vẫn là tài sản bảo đảm cho khoản vay. Khi chủ xe chưa hoàn tất nghĩa vụ trả nợ thì ngân hàng vẫn có quyền xử lý tài sản theo quy định pháp luật. Người mua “xe ngân” dù đã trả tiền nhưng nếu giao dịch không được sự đồng ý của bên nhận thế chấp thì vẫn có nguy cơ bị thu hồi tài sản. Rủi ro lớn nhất là người mua có thể mất cả tiền lẫn xe.
Dù vậy, nhiều người mua vì ham rẻ nên chấp nhận giao dịch bằng giấy viết tay hoặc các cam kết dân sự. Tuy nhiên, những loại giấy tờ này không làm phát sinh quyền sở hữu hợp pháp và cũng không đủ giá trị bảo vệ người mua nếu xảy ra tranh chấp.
Không chỉ rủi ro pháp lý, việc sử dụng “xe ngân” còn kéo theo nhiều hệ lụy trong quá trình sử dụng phương tiện. Ví dụ, nhiều người cho rằng “xe ngân” đăng kiểm được tức là người mua có quyền sở hữu hợp pháp. Tuy nhiên, cách hiểu ấy không chính xác. Đăng kiểm chỉ kiểm tra tình trạng kỹ thuật, an toàn của phương tiện để được phép lưu thông, chứ không xác nhận quyền sở hữu hợp pháp của chiếc xe. Xe đăng kiểm được không có nghĩa là giao dịch mua bán xe đó là hợp pháp.
Thực tế từ loạt điều tra cũng cho thấy không ít người mua “xe ngân” chấp nhận rủi ro với tâm lý “giá rẻ thì phải đánh đổi”. Cùng với đó là tâm lý “cứ dùng lâu rồi cũng thành xe của mình”. Thế nhưng một chiếc xe không thể sang tên hợp pháp, không có giấy tờ gốc hoặc không được bên nhận thế chấp đồng ý thì dù sử dụng bao lâu cũng không làm phát sinh quyền sở hữu hợp pháp.
Ở góc độ thị trường, việc mua bán “xe ngân” còn đặt ra nhiều vấn đề đáng lo ngại. Khi những giao dịch tiềm ẩn rủi ro vẫn diễn ra công khai trên mạng xã hội, không chỉ người mua đối diện với nguy cơ mà trật tự thị trường tài sản cũng bị ảnh hưởng. Những chiếc xe chưa hoàn tất pháp lý vẫn lưu thông, những tranh chấp dân sự có thể phát sinh bất cứ lúc nào và nếu không được kiểm soát tốt, có thể phát sinh các hệ lụy pháp lý phức tạp hơn.
Trước khi quyết định mua một chiếc xe xịn nhưng “giá bèo”, điều quan trọng nhất không phải là kiểm tra đời xe hay nội thất, mà là kiểm tra tình trạng pháp lý để đảm bảo rằng xe có đang thế chấp không, có sang tên được không, có tranh chấp không.
Nếu không trả lời được những câu hỏi đó, lựa chọn an toàn nhất là không mua. Bởi trong nhiều trường hợp, thứ người mua tưởng là món hời có thể chỉ là một rủi ro được ngụy trang bằng mức giá hấp dẫn. Và đôi khi, cái giá của sự ham rẻ không chỉ là vài chục triệu đồng, mà có thể là mất trắng cả số tiền tích góp sau nhiều năm lao động vất vả. Khi đó, có tặc lưỡi “giá mà” thì cũng đã mất trắng rồi!
