“Đại sứ” của ẩm thực Việt

Năm 2009, Luke Nguyễn, người Úc gốc Việt, về Việt Nam để quay chương trình ẩm thực với tên gọi Luke Nguyen’s Vietnam (tạm dịch: Việt Nam qua mắt nhìn của Luke Nguyễn) do Đài truyền hình SBS (Úc) sản xuất. Lúc đó trong nước chưa nhiều người biết anh là ai và quay ẩm thực làm gì. Ba năm sau, Luke trở lại Việt Nam trong vai trò giám khảo của chương trình Vua đầu bếp - MasterChef Vietnam.

12 tuổi và ước mơ nhà hàng Việt

Nếu chỉ nhìn bề ngoài anh chàng người Úc gốc Việt 34 tuổi này, ít ai nghĩ anh biết nấu ăn. Thế nhưng khi nói chuyện với anh thì khó có thể lèo lái anh nói chuyện khác ngoài ăn uống, đặc biệt là về các món ăn Việt Nam.

Luke kể bằng giọng Việt lơ lớ: “Từ hồi mới sinh (1978), trước khi gia đình chuyển qua Úc, cả nhà Luke đều buôn bán đồ ăn. Cho đến ba, bốn tuổi Luke đã biết chọn đồ tươi và khoảng sáu tuổi thì bắt đầu… nấu nướng”.

Gia đình Luke đến Úc và mở nhà hàng món ăn Việt có tên Phở Cây Dù ở khu Cabramatta, Sydney. Luke lớn lên trong không gian cả nhà cùng nấu ăn, cùng làm việc. “Trong nhà, ba mẹ ai cũng như ai, không phân biệt mẹ phải nấu ăn, ba làm việc khác. Mẹ có những món tủ của mẹ và ba cũng có những món đặc biệt của ba”. Từ đó, Luke thích thú với việc nấu nướng đến độ năm 12 tuổi anh ước mơ mở nhà hàng món ăn Việt với đầu bếp chính là mình.

Luke Nguyễn. Ảnh: BHD

Từ đó đến hơn 20 tuổi, anh đã phụ bếp cùng ba mẹ, rồi anh học nấu ăn và phụ bếp ở một số nhà hàng khác. Đến năm 23 tuổi, anh đã cùng người chị mở nhà hàng Đèn Lồng Đỏ (Red Lantern) chuyên về ẩm thực Việt Nam.

“Hồi mười mấy tuổi, Luke muốn mở nhà hàng chỉ vì muốn người Úc biết đến đồ ăn Việt Nam. Sau khi có nhà hàng, ý tưởng này càng lớn hơn, Luke muốn nhiều người trên thế giới biết ẩm thực Việt hơn nữa. Từ đó mới có chương trình Luke Nguyen’s Vietnam để quảng bá ẩm thực Việt ra thế giới” - Luke hào hứng kể.

“Tín đồ” của… mắm!

Cho đến giờ, Luke đã có bốn đầu sách với hàng trăm món ăn Việt nhưng Luke vẫn thích ăn những món thường có trong những bữa ăn gia đình. “Ba mẹ Luke người Sài Gòn mà, từ nhỏ Luke được ăn món của ba mẹ lẫn bà ngoại. Luke thích nhất những món mà ngày xưa bà ngoại hay làm cho ăn như canh chua, thịt kho, cá kho, gỏi đu đủ, bánh xèo, chạo tôm, lẩu dê… Đó đều là những món truyền thống mà ngoại nấu ngon ơi là ngon! Sau này Luke còn thích ăn một số món Hà Nội như chả cá, bún chả, bún thang…” - Luke kể, khiến người nghe cũng thấy… bắt thèm.

Luke rành các món ăn Việt còn hơn người Việt, khi có người “thử thách” hỏi anh về các món mắm, anh liền kể về những món mắm mà anh thích với những kỷ niệm đặc biệt. “Có lần Luke đi miền Tây thử mắm để giới thiệu cho chương trình Luke Nguyen’s Vietnam, mình mới biết miền Tây có rất nhiều loại mắm. Ngay khi tôi đang quay hướng dẫn làm mắm chưng thì cùng lúc có một đoàn du lịch người Nhật đến. Hỏi ra mới biết họ bay từ Nhật đến Sài Gòn rồi bắt xe xuống miền Tây chỉ để… mua mắm. Mắm Việt Nam rất đặc biệt. Luke thích thú khi làm mắm chưng, bún mắm lắm! Luke mê mắm!”.

Luke Nguyễn đang giới thiệu về bánh bèo chén ở Huế trong chương trình Luke Nguyen’s Vietnam. Ảnh: INSIDECUISINE

Nấu ăn bày cả cách trị hóc xương

Có lẽ vì Luke thích nấu ăn, thích ăn những món truyền thống và thích cả những gì truyền thống nên trong sách Luke bày nấu ăn cũng rất duyên dáng. Vì vậy, những đầu sách của anh luôn lọt vào những sách bán chạy ở Úc lẫn Mỹ. Như quyển Bí quyết của Đèn Lồng Đỏ (Secrets of Red Lantern, đ?ng t?n Pauline Nguy?n - ch? c?a Luke) ???c l?t v?o t?p s?ch b?n ch?y nh?t n?m 2009 t?i M?. Trong ứng tên Pauline Nguyễn - chị của Luke) được lọt vào tốp sách bán chạy nhất năm 2009 tại Mỹ. Trong Bí quyết của Đèn Lồng Đỏ, ngoài phần giới thiệu về hành trình của gia đình anh từ Việt Nam đến định cư ở Úc rồi mở nhà hàng Đèn Lồng Đỏ, phần quan trọng là câu chuyện và cách thức chế biến 275 món ăn Việt do Luke Nguyễn hướng dẫn.

Hay trong quyển Khúc hát Sapa (The Songs of Sapa), Luke hướng dẫn làm món cá chưng tương rất dễ thương, ngoài phần công thức cụ thể là phần anh viết cách ăn và bày trị… hóc xương. “Ăn cá giống như ăn cua còn nguyên vỏ, bạn nên dùng tay và ăn những phần thịt ở thân cá và xung quanh những chỗ xương. Nếu như bị hóc xương, đừng quá lo lắng, chỉ cần nuốt một thìa cơm nhỏ là hết ngay”.

Với món gỏi khổ qua tôm khô thì anh lồng vào kỷ niệm ngày thơ bé: “Khổ qua là loại quả phần lớn trẻ em Việt Nam không muốn ăn, lớp vỏ ngoài của chúng nhăn nheo và khi ăn có vị đắng. Cũng chính vì vậy, nó còn có tên là mướp đắng. Khi chúng tôi còn nhỏ, chúng tôi bị ép ăn khổ qua vì người ta tin rằng nó giúp làm mát cơ thể. Khổ qua có tính hàn, giúp cân bằng với tính nhiệt… Nếu bạn chưa bao giờ ăn loại rau quả này thì món gỏi khổ qua tôm khô này là một cách bắt đầu tốt nhất. Vị đắng của khổ qua được cân bằng với vị mặn của tôm khô và chua chua của rau củ ngâm giấm”.

Và trong chương trình Luke Nguyen’s Vietnam ở miền Tây. Ảnh: NEWS

Gia tài để lại cho con cháu

Chính cách giới thiệu món ăn có duyên này mà chương trình Luke Nguyen’s Vietnam rất thu hút khán giả. Và hơn cả, như lời Luke, chương trình được mọi người thích còn vì nó thiệt 100%. “Luke qua Việt Nam quay cảnh thiệt, ăn ở đường, ở chợ là ngon thiệt ngon chứ không phải quay ở nhà hàng. Hỏi ở góc đường có người suốt 35 năm chỉ nấu hoài một món, bán hoài một món thì làm sao không ngon được. Và trong chương trình Luke cũng học các cô chú mà nấu ngoài đường luôn! Khán giả xem thích thì thấy món ăn là thật, khung cảnh Việt Nam là thật. Luke không chỉ quảng bá ẩm thực mà kèm trong đó là văn hóa, du lịch với những góc nhìn đặc trưng Việt Nam”.

Luke nói các món Việt dù ngon nhưng lại thiếu công thức pha chế chung và những người bán ngoài đường cũng không có người kế tục, dễ mai một nên anh rất buồn. Nhưng rồi anh nói: “Nhiều chương trình nấu ăn, như MasterChef, cũng là cách giúp gìn giữ và quảng bá món ăn. Luke sẽ cố gắng góp một phần bằng cách ghi ra công thức nấu hàng trăm món Việt. Cho đến giờ gia tài mà Luke để lại cho con cái mình sau này cũng là những quyển sách nấu ăn thôi. Sách để tạo hứng thú cho các con tiếp tục giữ món Việt và nếu được thì quảng bá món Việt như mình”.

QUỲNH TRANG