Hút thuốc ở nơi công cộng là lạc điệu

Việt Nam đã phê chuẩn công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế thế giới từ năm 2004. Song song với việc phê chuẩn, chúng ta cũng thành lập chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá, ban hành nhiều quy định hướng dẫn thực hiện chương trình phòng chống tác hại thuốc lá. Nhưng thực tế thì công việc này đã thực hiện như thế nào? Tại sao chưa tạo hiệu quả gây hiệu ứng xã hội tốt?

Đầu tiên, việc ban hành một quy định như thế là rất tốt vì phù hợp với nhu cầu và lợi ích của cộng đồng. Người không hút thuốc lâu nay vẫn có cảm giác vô lý khi bị ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe, cảm giác khó chịu và rất bất tiện khi phải sống chung môi trường với người nghiện thuốc. Xu thế phát triển buộc chúng ta phải bảo vệ quyền lợi của số đông và là tiêu chuẩn thể hiện xã hội văn minh.

Khói thuốc rất có hại cho trẻ em. Ảnh: THÁI HIẾU

Việc cấm này liên quan đến vấn đề con người. Nghiện thuốc là một thói quen bị lệ thuộc chất nicotin trong máu, rất khó cai. Việc ban hành luật cấm hút thuốc nơi công cộng là cú hích rất lớn, là một cơ hội để người nghiện thuốc quyết tâm cai. Việc thực hiện quy định này cùng với sự động viên, đồng tình, khuyến khích và kể cả áp lực từ dư luận, người thân sẽ giúp người nghiện bỏ dần.

Nhìn vào con số thống kê với hơn 54% đàn ông Việt Nam trong độ tuổi lao động bị nghiện thuốc lá dễ thấy đó là một nguy cơ lớn cho đất nước. Khi tỉ lệ bệnh hiểm nghèo và tuổi thọ thấp do hậu quả của thuốc lá mang lại thì ngân sách tiêu tốn cho y tế và giáo dục xã hội sẽ tăng cao...

Nhiều căn bệnh ung thư Một số nghiên cứu cho thấy khói thuốc thải làm tăng ung thư vú, ung thư hốc mũi và ung thư vòm họng ở người lớn tuổi, ung thư máu (bệnh máu trắng), u hạch bạch huyết (lymphoma), u não ở trẻ em.

Đầu tư nước ngoài và du lịch của chúng ta đang phát triển. Du khách và nhà đầu tư đến nước ta sẽ e ngại và không đánh giá cao môi trường sống và làm việc với thói quen hút thuốc lá nơi công cộng bừa bãi như hiện nay. Mục tiêu của Chính phủ là giảm số lượng nam giới hút thuốc xuống còn 20%, giảm tỉ lệ người trẻ tuổi hút thuốc xuống còn 7%. Vậy để đạt được mục tiêu này, chúng ta cần có kế hoạch hành động cụ thể. Tôi nghĩ cần có một chương trình PR chuyên nghiệp. Từ Chính phủ phải có ngân sách đủ để hỗ trợ cho hoạt động tuyên truyền, giáo dục ý thức cho cộng đồng; từ giới truyền thông phải có những thông điệp hiệu quả về những ca bệnh do thuốc lá gây ra.

Về khía cạnh tâm lý, việc cần làm là tạo ra một làn sóng mạnh mẽ trong dư luận để tạo ra sự lây lan trong tâm lý. Theo quy luật của tình cảm, cảm xúc sẽ lây lan từ người này sang người khác. Do vậy, cần tạo ra ý thức lớn cho cộng đồng về khái niệm nghiện thuốc lá và những tác hại của nó sao cho từ ý thức đó, cộng đồng gây áp lực lên người nghiện qua sự nhìn nhận, đánh giá, phân biệt..., làm cho người nghiện thuốc cảm thấy sự bất tiện, sự thiếu thân thiện và ít được tôn trọng trong mắt nhìn của người khác.

Do đám đông luôn bị cuốn hút theo những thủ lĩnh nên cần tạo ra những hình mẫu hay thủ lĩnh. Có thể bắt đầu từ mô hình của các lãnh đạo chính quyền sao cho người dân thấy mô hình đó và nó sẽ ngày càng lan tỏa trong cộng đồng, trở thành một hành vi vô thức của đám đông. Đồng thời, ta cũng có thể triển khai mô hình du lịch không thuốc lá, nhà hàng, khách sạn không thuốc lá…

Thạc sĩ tâm lý NGUYỄN THỊ TÂM, Giám đốc Công ty ứng dụng tâm lý Hồn Việt